Uzasadnienie
Pismem z 28 lipca 2021 r. (data wpływu do Sądu 24 sierpnia 2021 r.) M.Ż. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: Kolegium) z 16 lipca 2021 r., nr SKO.Go/431-SJ/1226/21, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Gorzowskiego Centrum Pomocy Rodzinie działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego z 7 czerwca 2021 r. orzekającą o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego ustalonego informacją nr DŚRIFA.8291.010899.2019 z 5 sierpnia 2019 na dziecko – M.M. za okres od 1 lipca 2019 r. do 1 maja 2021 r. W skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 777/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia i nie wykazała istnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd I instancji podkreślił, że dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku dla uznania jego zasadności powinno zostać poparte stosowną argumentacją i odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji zamieściła w skardze, jednak nie wskazała przesłanek, dla których Sąd powinien wstrzymać jej wykonanie. Sąd podkreślił, że aby było możliwe wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, wnioskodawca jest zobowiązany do wskazania niebezpieczeństwa wystąpienia szkody i wykazania, że szkoda, która powstanie na skutek jej wykonania będzie znaczna, a skutki trudne do odwrócenia.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed NSA. W uzasadnieniu podniosła, że nie posiada ona specjalistycznej wiedzy prawniczej, dlatego wraz ze złożoną skargą złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednakże do dnia złożenia niniejszego zażalenia nie został on rozpoznany. Skarżąca wskazała ponadto, iż decyzją z 12 września 2021 r. Gorzowskie Centrum Pomocy Rodzinie ponownie przyznało jej prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 lipca 2019 r. do 1 maja 2021 r. Z tych też przyczyn skarżąca nie wie w jakiej sytuacji się znajduje, gdyż pomimo powtórnie wydanej decyzji przyznającej świadczenie Wojewoda Lubuski poinformował niemiecką Kasę Rodzinną o toczącym się postępowaniu przed sądem, co spowodowało powtórne wszczęcie postępowania wyjaśniającego w niemieckich organach. Sytuacja, w której skarżącej prawo do świadczenia zostało przyznane, następnie odebrane po czym wskutek wniesionej skargi ponownie przyznane nie budzi zaufania do organów samorządowych.
Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżąca podniosła, że może ono polegać na wstrzymaniu skutków prawnych, które decyzja ta wywołuje w niniejszej sprawie, np. bezpodstawne ponowne informowanie zagranicznych organów odpowiedzialnych za świadczenia rodzinne, pomimo iż sprawa została de facto dwukrotnie wyjaśniona. Pierwotna decyzja o uchyleniu prawa do świadczenia na dziecko rodzi konieczność jego zwrotu, co za tym idzie ściągnięcie wymierzonej kwoty świadczenia w znaczny sposób wpłynie na sytuację finansową skarżącej. Nieodwracalność skutków wywołanych wykonaniem decyzji skarżąca upatruje w rozciągniętej w czasie weryfikacji legalności decyzji, co rodzi zagrożenie dla jej podstawowych interesów majątkowych.
Z powyższych względów, w ocenie skarżącej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. zwrócił skarżącej kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia wskazanych w omawianym przepisie okoliczności. Wskazać należy, że pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na możliwość zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zawartym w skardze wniosku nie przedstawiła informacji potwierdzających zasadność żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mocą której uchylono jej prawo do świadczenia wychowawczego. Wniosek nie został bowiem w ogóle uzasadniony. Należy podkreślić, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma charakter wyjątku od reguły wykonalności decyzji ostatecznych, przeto jej przesłanki należy interpretować wąsko. Złożenie wniosku nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do naprawienia.
Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii nierozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy podnieść należy, że postanowieniem z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 85/21 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, iż sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej, z mocy ustawy zwolnione są od opłat sądowych, stąd bezprzedmiotowym stało się postępowanie w tej kwestii. W odniesieniu natomiast do oddalenia wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, Sąd wskazał, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z jego ustanowieniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez skarżącą wynika bowiem, iż skarżąca oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają oszczędności (na rachunkach bankowych [...] zł oraz oszczędności męża skarżącej – [...] zł i [...] Euro). Ponadto skarżąca, jej małżonek oraz syn osiągają stałe dochody. Miesięcznie jest to kwota [...] zł i ok. [...] Euro.
W złożonym zażaleniu skarżąca podniosła również, iż "pierwotna decyzja (...) rodzi konieczność zwrotu tego świadczenia. (...) ściągnięcie wymierzonej w ten sposób kwoty świadczenia w znaczny sposób wpłynie na sytuację finansową skarżącej.". Należy w tym miejscu podkreślić, że każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co jednak nie oznacza, że regułą w takiej sytuacji jest stosowanie ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego, uiszczenie kwoty pieniężnej ma zaś ze swojej natury charakter odwracalny (zob. postanowienie NSA z 13 czerwca 2019 r., I OSK 1129/19).
Ustosunkowując się natomiast do kwestii wydania przez Gorzowskie Centrum Pomocy Rodzinie decyzji z 12 września 2021 r. o przywróceniu skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego za ww. okres wskazać należy, iż skarżąca nie załączyła na tę okoliczność oryginału bądź kopii wskazanej decyzji. Niemniej okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż skarżąca nie uzasadniła złożonego wniosku i tym samym uchybiła obowiązkowi wykazania możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., ponosząc skutki niewykazania konieczności udzielenia jej w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej.
Końcowo podkreślić należy, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.