Postanowienie NSA z 28 maja 2013 r., I OZ 423/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 100/13 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 100/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek T. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z [...] r.) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. II SA/Łd 100/13 (dalej postanowienie z 12 lutego 2013 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) odrzucił skargę T. G. (dalej wnioskująca bądź skarżąca) na decyzję z 14 listopada 2012 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, które doręczono wnioskującej dnia 19 lutego 2013 r.

Nadto wskazał, że dnia 15 marca 2013 r. wnioskująca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podnosząc, że pozostawała w przekonaniu, że skarga złożona bezpośrednio do Sądu, została wniesiona prawidłowo. Zdaniem wnioskującej, skoro skarga na decyzję organu administracji służy do sądu administracyjnego, to bezpośrednio do tego sądu winna być złożona. O fakcie, że niniejszą skargę winna złożyć za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., dowiedziała się z otrzymanego odpisu postanowienia z 12 lutego 2013 r.

Sąd I instancji stwierdził, że skoro wnioskująca uzyskała informację o uchybieniu terminu do wniesienia skargi z treści doręczonego odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, to w dacie doręczenia odpisu postanowienia z 12 lutego 2013 r. ustała przyczyna uchybienia terminu, i z tym dniem rozpoczął bieg 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Odpis postanowienia z 12 lutego 2013 r. doręczono wnioskującej dnia 19 lutego 2013 r., a więc ustawowy 7 dniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu upłynął w dniu 26 lutego 2013 r. Przedmiotowy wniosek został złożony 15 marca 2013 r. (dalej wniosek z 15 marca 2013 r.), a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W związku z powyższym Sąd I instancji na podstawie art. 88 p.p.s.a. odrzucił przedmiotowy wniosek.

Zażalenie na postanowienie z 9 kwietnia 2013 r. wywiodła wnioskująca, reprezentowana przez pełnomocnika adwokat A. B.– K., zarzucając naruszenie:

• art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji zaistnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu;
• art. 87 § 1 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że dzień uzyskania informacji o uchybieniu terminu do złożenia skargi administracyjnej jest tożsamy z dniem ustania przyczyny uzasadniającej uchybienie terminowi do jej wniesienia;
• art. 88 zd. 1 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że wniosek o przywrócenie terminu był wniesiony po terminie ustanowionym do jego wniesienia.

Wskazując na powyższe naruszenia wniosła o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowej skargi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego wnioskującej jako pełnomocnik z urzędu, które to koszty w żaden sposób nie zostały uiszczone przez wnioskującą lub członków jej rodziny w całości, czy też w części.

Na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik wnioskującej wniósł o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w zakresie całkowitym, ponieważ wnioskująca nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych ani w całości, ani w części, bez uszczerbku dla siebie i rodziny, składającej się z ciężko chorego ojca i 15 letniego uczącego się syna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi z 9 kwietnia 2013 r., odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższych przepisów, wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności winien zostać złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu.

W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji trafnie przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony został z naruszeniem wymaganego siedmiodniowego terminu.

W decyzji z [...] r. prawidłowo pouczono skarżącą, że "decyzja ta może być zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (art. 54 § 1..." (s. 4 decyzji z 14 listopada 2012 r.). Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi sama przyznała, że pozostawała w przekonaniu, że skarga złożona bezpośrednio do Sądu, została wniesiona prawidłowo, tak zrozumiała pouczenie ("z pisma skierowanego do mnie z dnia 14 listopada 2012 r....Tak cały czas myślałam"; k. 30 akt sądowych). O tym, że niniejszą skargę winna złożyć za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., dowiedziała się z otrzymanego odpisu postanowienia z 12 lutego 2013 r. ("Pismo z dnia 12 luty 2013 r. okazało się że jestem w błędzie"; k. 31 akt sądowych). Nietrafnie i wbrew twierdzeniom samej skarżącej, zawartym we wniosku z 15 marca 2013 r., autor zażalenia podnosi, że dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dniem późniejszym niż dzień uzyskania informacji o uchybieniu terminu do złożenia skargi, przy czym dnia takiego w zażaleniu nie wskazuje.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przyjmuje się, że bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, w sytuacji gdy strona nie wie o uchybieniu, rozpoczyna się w dacie pozyskania tej wiedzy, a datą tą, co do zasady, jest doręczenie postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu (postanowienie NSA z: 11.5.2009 r., I OZ 468/09; 19.11.2010 r., II OZ 1150/10; 15.6.2011 r., I GZ 123/11, Lex nr 821308). Zawarta w postanowieniu o odrzuceniu skargi informacja (wiedza) o uchybieniu terminu, pochodząca od Sądu I instancji, jest wiedzą obiektywną, wywołującą określony skutek procesowy.

Autor zażalenia nie wskazuje daty, w jakiej wnioskująca "uzyskała informację od rzecznika ubezpieczonych o tym, że skarga została uznana przez Sąd jako wniesiona nie w terminie i w tym celu powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia, co uczynniła następnego dnia". Z chronologii zażalenia zdaje się wynikać, że miało to miejsce po wydaniu postanowienia Sądu o przyznaniu pomocy prawnej dnia 18 marca 2013 r. (s. 5 zażalenia, akapit przedostatni), gdy tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, datowany 14 marca 2013 r., wnioskująca złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, dnia 15 marca 2013 r. (prezentata WSA w Łodzi; k. 30-31, 32-33, 35, 57 akt sądowych), zatem trzy dni przed postanowieniem o przyznaniu prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Jedynie na marginesie należy wskazać, że skarżąca została dnia 19 lutego 2013 r. prawidłowo pouczona o możliwości wystąpienia do Sądu o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego, przy doręczeniu odpisu postanowienia z 12 lutego 2013 r. (pkt 3 pouczenia z 14 lutego 2013 r.; k. 21-23, 27, 28 akt sądowych) i tylko od woli skarżącej zależało, czy z tego prawa zechce skorzystać. Sąd nie miał obowiązku pouczać skarżącej o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu (postanowienie NSA z: 5.1.2010 r., I OZ 1166/09; 25.8.2011 r., II FZ 393/11).

Skarżąca odpis postanowienia z 12 lutego 2013 r. otrzymała dnia 19 lutego 2013 r. (k. 21-23, 27, 28 akt sądowych), a więc ustawowy 7 dniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu upłynął dnia 26 lutego 2013 r. o północy (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotowy wniosek wnioskująca złożyła 15 marca 2013 r. (k. 30-31 akt sądowych), a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Wniosek jako spóźniony zasadnie Sąd I instancji odrzucił, stosownie do treści art. 88 p.p.s.a.

Podnoszone w zażaleniu argumenty przemawiające merytorycznie za przyznaniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego (s. 4 zażalenia), czy wskazujące na przesłanki zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie wydane na podstawie art. 88 p.p.s.a., nie mogły być skuteczne (postanowienie NSA z: 15.11.2011 r., II OZ 1090/11; 25.10.2011 r., I OZ 789/11; 10.11.2010 r., II GZ 325/10).

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika wnioskującej o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w zakresie całkowitym należy wskazać, że na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Sprawa niniejsza dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego z ustawy z dnia 28 listopada o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), objęta jest ustawowym zwolnieniem z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., jako należąca do spraw z pomocy społecznej w szerokim tego słowa znaczeniu (odpowiednio - A. Majzner, Instytucja ustawowego zwolnienia od kosztów sadowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2/09/37; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 604, uw. 2).

O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka Sąd I instancji (art. 250 p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.