Postanowienie NSA z 21 września 2022 r., I OZ 423/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1350/20 o zawieszeniu postępowania sądowego

Sprawa

w sprawie ze skarg Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] i Miasta Poznań na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 marca 2018 r. nr DAP-WN-727-225/2016/2018 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Karol Kiczka przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1350/20, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zawiesił postępowanie sądowe ze skarg Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Poznaniu i Miasta Poznań. W motywach roztrzygnięcia sąd wskazał, że wobec śmierci uczestnika postępowania [...], współwłaściciela działki nr [...], której m.in. dotyczy zaskarżona decyzja i braku przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym postępowanie należało z urzędu zawiesić.

W zażaleniu na powyższe postanowienie [...] wniósł o jego uchylenie w całości; wyłączenie i wyodrębnienie z tego postępowania prowadzonego przed Sądem WSA pod sygn. akt I SA/Wa 1350/20 sprawy dotyczącej działki nr [...] należącej do zmarłego [...] (współwłaściciel, drugi właściciel żyjący żona [...]); i skierowanie tej sprawy do odrębnego postępowania przed Sądem WSA, objętego wnioskiem, po spełnieniu się obowiązku nabycia spadku przez spadkobiercę (żyjącego współwłaściciela) - żonę zmarłego [...] i innych. W motywach zażalenia uczestnik wskazał, że biorąc pod uwagę, iż w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji pod sygn. DAP-WN-727-225/2016/2018 o unieważnienie decyzji z dnia 13.10.93r. uczestnikami tego postępowania są głównie osoby w podeszłym wieku, to w razie utrzymania w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżanego postanowienia o zawieszeniu, może dojść do sytuacji, iż pomimo że uda się doprowadzić do przyjęcia spadku przez współmałżonka po zmarłym p. [...], to nie ma pewności, że nie dojdzie do podobnej sytuacji przy udziale innego z 137 uczestników tego postępowania. Przy tak dużej liczbie uczestników postępowania i ewentualnej śmierci któregoś z nich, postępowanie administracyjne będzie się wydłużać w czasie i stanie się w rezultacie postępowaniem nie rozstrzygniętym. W konsekwencji może nastąpić sytuacja, że merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku złożonego przez wnioskodawców (spadkobierców zmarłego w czasie II Wojny Światowej [...]) do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nigdy nie nastąpi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Zgodnie zaś z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Uczestnikiem postępowania na prawach strony jest zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Stosownie zatem do art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a., sąd zawiesza z urzędu postępowanie w razie śmierci uczestnika postępowania. Ww. przepis stanowi podstawę do obligatoryjnego zawieszenia postępowania przez sąd w przypadku stwierdzenia, że strona skarżąca czy też uczestnik postępowania zmarli.

Należy również podkreślić, że wydając takie postanowienie sąd nie może mieć wątpliwości, czy zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania. Przed wydaniem rozstrzygnięcia sąd winien zwrócić się do właściwego urzędu stanu cywilnego o nadesłanie odpisu aktu zgonu strony. Tylko dokument w postaci aktu zgonu potwierdza w sposób niebudzący wątpliwości, że strona postępowania zmarła i daje możliwość ustalenia dokładnej daty zgonu strony, co jest niezbędne w świetle art. 124 § 2 p.p.s.a., który obliguje sąd do zawieszenia postępowania od dnia zdarzenia, które stanowi przesłankę podjęcia takiego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie fakt śmierci [...] potwierdził odpis skrócony aktu zgonu przesłany przez Urząd Stanu Cywilnego. Według zawartych tam informacji ww. zmarł w dniu 6 grudnia 2018 r.

Brak wątpliwości co do tego kiedy zmarła dana osoba pozwala na stwierdzenie, czy w ogóle była ona stroną postępowania sądowego. W niniejszej sprawie ww. był stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną do Sądu decyzją Ministra. Ustalenie, że strona zmarła w trakcie postępowania sądowego oraz brak ustalenia następców prawnych stanowi podstawę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Wracając zatem do istoty niniejszego zażalenia i przesanek dopuszczalności rozdzielenia sprawy na kilka ze względu na śmierć jednego z uczestników, aby nie przeciągać postępowania, wskazać należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewodują takiej możliwości, a tylko w oparciu o tę ustawę działają sądy administracyjne.

Mając na uwadze treść art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., brak wskazanych następców prawnych zmarłego uczestnika i wyżej opisane przesłanki, prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że należało z urzędu zawiesić postępowanie.

Na marginesie jednak wskazać Sądowi I instancji należy, że mając kontakt z [...], prawdopodobnym następcą prawnym zmarłego, należało Ją dopytać czy jest jedynym następcą prawnym oraz czy ma wiedzę o ewentualnych pozostałych następcach prawnych. Złożenie bowiem takiego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, wskazanie następców i ich adresów wystarczy do dalszego prowadzenia postępowania, co winien Sąd wykonać niezłocznie i również bez zbędnej zwłoki podjąć postępowanie.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.