Postanowienie NSA z 29 maja 2013 r., I OZ 425/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 929/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu

Od orzeczenia

od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 929/12

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 10 września 2012 r. nr SKO.PS.215.1071.2012 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 929/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. S. przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 10 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o odrzuceniu sprzeciwu wniesionego przez K. S. (dalej: "skarżąca") od postanowienia z dnia 7 stycznia 2013 r. referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. skarżąca złożyła do tut. Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu na wskazane wyżej postanowienie z dnia 7 stycznia 2013 r. Uzasadniając wniosek skarżąca wyjaśniła, że z przyczyn przez nią niezawinionych nie mogła złożyć sprzeciwu w terminie. Wskazała, iż od dnia 26 marca 2013 r. przebywała kilkanaście dni poza granicami kraju, a mama skarżącej która ją zastępowała źle zaadresowała sprzeciw, czego skarżąca nie mogła przewidzieć. Nadto podniosła, iż uchybienie to nastąpiło bez winy i wiedzy skarżącej, która gdyby była obecna w dniu 30 marca 2013 r. pismo trafiło by do WSA, a nie do SKO.

Sąd i instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sąd może na wniosek przywrócić termin, jeżeli strona bez własnej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym.

Zgodnie z art. 87 § 2 P.p.s.a., we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie aby wiosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie, określają przepisy § 1-4 art. 87 P.p.s.a. Są nimi:

• wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,
• uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu,
• powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego,
• równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4).

W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że zawarta w dyspozycji art. 86 § 1 P.p.s.a. przesłanka braku winy, warunkująca pozytywne rozpoznanie wniosku, oznacza wykazanie okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były przez niego nie do przewidzenia i nie do usunięcia. Kierunek wykładni sądowej tego przepisu wskazuje, że winę wykluczają przeszkody, których wnioskodawca nie był w stanie przewidzieć, ani im zapobiec. A contrario, negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tym wszystkim czynnościom, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności, zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu. Taką okolicznością nie jest bowiem błąd/pomyłka w momencie adresowania i kopertowania pisma. Skarżąca powinna dochować należytej staranności podczas adresowania, a okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie usprawiedliwiają zaistniałego błędu, a co za tym idzie nie dają podstaw do uznania, że błędne zaadresowanie przesyłki było przez skarżącą niezawinione.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. S.. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wyjaśniła, iż od dnia 26 stycznia 2013 przebywała poza granicami kraju, a jej mama, która ją zastępuje źle zaadresowała sprzeciw czego skarżąca nie mogła przewidzieć.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że odpis postanowienia z dnia 7 stycznia 2013 r., został doręczony skarżącej w dniu 23 stycznia 2013 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Skarżąca nie kwestionuje faktu, iż z powyższym postanowieniem się zapoznała. W wyznaczonym terminie sprzeciw nie został jednak wniesiony.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwana dalej P.p.s.a.) sąd może na wniosek przywrócić termin, jeżeli strona bez własnej winy nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).

W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku oraz gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por.: postanowienie NSA z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt II OZ 882/11; postanowienie NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09; postanowienie NSA z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OZ 989/09; postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 738/09).

Zaznaczyć przy tym należy, że art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne w konkretnej sprawie, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy.

Podzielając zatem argumentację podniesioną w postanowieniu Sądu I instancji, należy uznać, że okoliczności przedstawione przez skarżącą nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu powołuje się na błędne zaadresowanie koperty przez swoją mamę, jak również to, iż od 26 stycznia przebywała poza granicami kraju.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie negując okoliczności podniesionych przez skarżącą wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do złożenia sprzeciwu powstało z przyczyn, które nie sposób uznać za niezawinione. Z podanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wynika bowiem, iż skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy przed sądem, skoro wysłała sprzeciw pod niewłaściwy adres. Podniesione argumenty w istocie nie uprawdopodabniają, iż strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Należy bowiem podkreślić, iż niedotrzymanie ustawowego terminu w pełni obciąża stronę skarżącą, gdyż ponosi ona ryzyko działań osób, które dokonują czynności w jej imieniu.

Podkreślić również należy, iż przyczyna uchybienia terminu w postaci wyjazdu za granicę nie pozwala przyjąć, że skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy. Nieprzebywanie bowiem w miejscu zamieszkania w terminie otwartym do dokonania danej czynności, nie stanowi obiektywnej przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie. Zwrócić bowiem należy uwagę, że pismo procesowe skarżąca mogła wysłać także spoza miejsca swojego zamieszkania (w złożonym wniosku brak jest informacji co do ewentualnego braku możliwości wysłania korespondencji z miejscowości, w której przebywała) i tym samym dotrzymać ustawowego terminu. Zaś niedokonanie powyższego należy uznać co najmniej za niedbalstwo, a to wyklucza przyjęcie braku winy po stronie skarżącej w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Dodać również należy, iż skarżąca odebrała przesyłkę dnia 23 stycznia 2013 r., a jak wynika z dokumentów wyjechała w dniu 26 stycznia 2013 r.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.