Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SO/Wa 96/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku W. S., wymierzył Wójtowi Gminy Klembów grzywnę w wysokości 3.500 zł za nieprzekazanie sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 54 § 1 i 2 oraz 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) wskazał, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przekazanie akt organu i odpowiedzi na skargę powinno nastąpić w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
WSA w Warszawie wymierzając organowi grzywnę zwrócił uwagę, że skarga W. S. z dnia 21 października 2011 r. na bezczynność Wójta Gminy Klembów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 30 września 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej (poz. [...] – dot. wskazania dat publikacji oraz numerów i pozycji D. Urz. Województwa Mazowieckiego, w którym opublikowano uchwały Rady Gminy Klembów z 1991 r.) wpłynęła do organu w dniu 21 października 2011 r. Ostatnim dniem na przekazanie tej skargi do Sądu wraz z odpowiedzią i aktami administracyjnymi był zatem dzień 7 listopada 2011 r. Tymczasem skarga wraz z odpowiedzią i aktami administracyjnymi została przesłana do Sądu w dniu 15 grudnia 2011 r.
Z zestawienia zatem daty wpływu skargi do organu (21 października 2011 r.), z datą przekazania skargi do Sądu (15 grudnia 2011 r.) wynika, że nie został dotrzymany 15 dniowy termin na dokonanie tej czynność, zakreślony w art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a opóźnienie w tym zakresie wyniosło ponad miesiąc.
Biorąc pod uwagę fakt ponad miesięcznego uchybienia terminu na przekazanie do Sądu skargi z aktami sprawy, wykonania powyższego obowiązku dopiero po otrzymaniu wniosku o wymierzenie grzywny, a także nieprzedstawienia przez Wójta Gminy Klembów usprawiedliwionych przyczyn uchybienia terminu określonego w art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zdaniem Sądu I instancji celowe jest wymierzenie organowi grzywny, we wskazanej wysokości.
Na powyższe postanowienie zażalenia wnieśli W. S. oraz Wójt Gminy Klembów.
W zażaleniu W. S. zarzucił, że Sąd I instancji wymierzył organowi grzywnę w za niskiej wysokości, co – w jego ocenie – nie spełnia funkcji prewencyjnej. Skarżący wskazał, że organ – pomimo orzeczonych grzywien w innych sprawach z jego skarg – notorycznie uchybia ustawowemu terminowi do przekazania kolejnych jego skarg do sądu. Wobec tego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wymierzenie Wójtowi Gminy Klembów grzywny w wysokości 5.000 zł oraz przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały w jakiejkolwiek części opłacone.
Wójt Gminy Klembów w zażaleniu zarzucił natomiast naruszenie:
- art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie oraz brak jest podstaw do realizowania wniosku w trybie przedmiotowej ustawy, a zatem nie obowiązuje 15 – dniowy termin (art. 21 pkt 1) na przekazanie skargi, odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy zakreślony dla organu. W takim przypadku wniosek o wymierzenie grzywny winien podlegać odrzuceniu;
- art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie przepisów tej ustawy do wniosku z żądaniem wydania informacji publicznej osiągalnej w innym trybie, który nie może być traktowany jako wniosek o dostęp do informacji publicznej;
- art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu grzywny w celu dyscyplinującym organ, w sytuacji wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a. znacznie wcześniej przed datą wymierzenia grzywny;
- art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz "art. kodeksu postępowania cywilnego" w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym faktu niezawinionego paraliżu organizacyjnego Urzędu Gminy w Klembowie spowodowanego nieustannym składaniem przez skarżącego i jego ojca wielkiej ilości pism oraz faktu wywiązania się przez organ z obowiązku udostępnienia informacji publicznej, którego to obowiązku dotyczyła skarga W. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2). Stosownie zaś do art. 55 § 1 powołanej ustawy, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Oznacza to, że przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu w terminie, bez względu na jego przyczyny. Wymierzając grzywnę sąd powinien natomiast wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku.
W przedmiotowej sprawie niewątpliwie organ przekazał skargę W. S. na bezczynność Wójta Gminy Klembów z uchybieniem terminu. Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia czy tryb udostępnienia informacji, której domagał się skarżący następował na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej a w konsekwencji czy podlegał jej reżimowi. Ma to bowiem decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, w jakim organ miał obowiązek przekazać skargę W. S. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi.
W ocenie Wójta Gminy Klembów żądane przez wnioskodawcę informacje osiągalne są w innym trybie a zatem brak jest podstaw do realizowania wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tej sytuacji nie obowiązuje 15 – dniowy termin (art. 21 pkt 1) na przekazanie skargi, odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy zakreślony dla organu. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić.
Wniosek skarżącego z dnia 30 września 2011 r. dotyczył wskazania dat publikacji oraz numerów i pozycji Dziennika Urzędowego Województwa Mazowieckiego, w którym opublikowano uchwały Rady Gminy Klembów z 1991 r. i stanowił informację publiczną. Dotyczył on bowiem działalności organów władzy publicznej. Jednakże tryb udostępnienia owej informacji nie następuje na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacja o obowiązującym prawie jest powszechnie dostępna i podlega rygorom – wydanego na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 1990r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz. U. Nr 21, poz. 123) – rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 października 1990 r. w sprawie zasad i trybu wydawania oraz rozpowszechniania wojewódzkich dzienników urzędowych (Dz. U. Nr 71, poz. 421 ze zm.).
Wobec powyższego W. S. na podstawie powyższych uregulowań prawnych miał dostęp do żądanej przez siebie informacji poprzez wgląd do skorowidzu przepisów prawnych, wydanego na podstawie wskazanego wyżej rozporządzenia, a nie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W konsekwencji należy przyjąć, że obowiązkiem organu było przekazanie skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Skoro zatem skarga W. S. wpłynęła do organu w dniu 21 października 2011 r. to ostatnim dniem na jej przekazanie był dzień 21 listopada 2011 r. Wobec niewykonania ustawowego obowiązku przekazania skargi w przewidzianym do tego terminie uznać należy, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę jednakże jej wysokość jest za wysoka i nieadekwatna do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku. Przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi pozostawały natomiast bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, mogły mieć jedynie wpływ na jej wysokość, bowiem zadaniem grzywny jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej, lecz także represyjnej i prewencyjnej.
Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez Wójta Gminy Klembów, że wniosek o wymierzenie grzywny winien podlegać odrzuceniu należy podkreślić, że organ za pośrednictwem którego została wniesiona skarga, zawsze zobowiązany jest przekazać ją do sądu administracyjnego. Powinien to uczynić w terminie przewidzianym w art. 54 § 2 P.p.s.a., niezależnie od tego czy skargę uznaje za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność lub bezczynność organu. O dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego rozstrzyga wyłącznie ten sąd a nie organ, za pośrednictwem którego omawiany środek zaskarżenia jest wnoszony. Nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. To nie organ lecz sąd, ocenia przekazaną mu skargę pod względem formalnym, także w zakresie jej ewentualnej dopuszczalności.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 55 § 1 oraz art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w części wysokości zasądzonej grzywny i wymierzył Wójtowi Gminy Klembów grzywnę wysokości 200 zł. Natomiast na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia Wójta Gminy Klembów w pozostałym zakresie oraz o oddaleniu zażalenia W. S. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.