Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt VII SO/Wa 3/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. H. w przedmiocie wymierzenia grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Instytutowi Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 14 lutego 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga na bezczynność Dyrektora Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie w przekazaniu skargi na bezczynność i przewlekłość z dnia 3 stycznia 2011 r. sporządzona przez J. H. Wniesiono w niej również o wymierzenie grzywny dla skarżonego organu za nieprzekazanie skargi z dnia 3 stycznia 2011 r. w terminie 30 dni, a także o wyznaczenie dodatkowego terminu na przekazanie powyższej skargi oraz o ustalenie przyczyn i osób winnych tej nieprawidłowości.
W ocenie WSA niesporna jest okoliczność, że Dyrektor Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie nie nadał dalszego biegu pismu z dnia 3 stycznia 2011 r., ani po myśli art. 37 § 1 k.p.a., ani też art. 54 § 2 P.p.s.a., podjął natomiast działania poszukiwawcze pisma z dnia 17 sierpnia 2010 r., którego załatwienia domagał się skarżący, i w odpowiedzi z dnia 31 stycznia 2011 r. poinformował skarżącego, że takie pismo do niego nie wpłynęło.
Zdaniem Sądu I instancji uwzględnienie najdalej idącego żądania, tj. sankcji zawartej w art. 55 § 1 P.p.s.a. wymaga zajęcia stanowiska i oceny treści skargi, tj. pisma z dnia 3 stycznia 2011 r. oraz działań podjętych przez organ w następstwie otrzymania ww. skargi. Mówiąc bowiem o ukaraniu grzywną organu za niedopełnienie obowiązku przekazania skargi do sądu należy dokonać oceny, czy organ w istocie obowiązku tego nie dopełnił, czego nie sposób ustalić bez oceny treści skargi z dnia 3 stycznia 2011 r.
Sposób sformułowania żądań zawartych w tym piśmie, a także podstawa prawna powołana przez skarżącego mogła, i to niezależnie od wskazania w tym piśmie jako adresata – sądu administracyjnego, wywołuje wątpliwość co do charakteru tego pisma. Organ winien w takiej sytuacji niezwłocznie wyjaśnić wolę skarżącego co do charakteru tego pisma, a mianowicie, czy ma rozpatrywać je w administracyjnym toku instancji jako zażalenie na bezczynność (zgodnie ze wskazaną przez skarżącego podstawą prawną z art. 37 § 1 k.p.a.), czy też zgodnie z nagłówkiem adresowym, skierować je do sądu administracyjnego. Jak wynika z odpowiedzi na skargę z dnia 28 marca 2011 r. czynności takiej organ nie dokonał, udzielił jednak, przed upływem 30 dni od daty wpływu pisma odpowiedzi skarżącemu stwierdzając, że nie otrzymał pisma z dnia 17 sierpnia 2010 r., które było przedmiotem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że ani w aktach sprawy, ani też z żadnego pisma skarżącego nie wynika, aby posiadał on dowód nadania pisma z dnia 17 sierpnia 2010 r., okoliczności otrzymania pisma nie potwierdził adresat tego pisma, uznano zatem, że nie ma dowodu, aby pismo takie do Instytutu wpłynęło, a co za tym idzie żeby Dyrektor Instytutu miał podstawy faktyczne do jego rozpoznania.
Pismo zatytułowane "skarga kasacyjna" od powyższego wyroku wniósł J. H., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
- 1) art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że pismo skarżącego z dnia 3 stycznia 2011 r. było zażaleniem i w związku z powyższym Dyrektor Instytutu Psychiatrii i Neurologii nie był zobowiązany do jego przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie wskazanym w art. 54 § 2 P.p.s.a.;
- 2) art. 55 § 1 P.p.s.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i niewymierzenie organowi grzywny na podstawie przepisu art. 54 § 2 P.p.s.a.;
- 3) art. 160 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w formie wyroku podczas gdy w przedmiocie wymierzenia grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. winno zapaść postanowienie;
- 4) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak jasnego wyjaśnienia rozstrzygnięcia podjętego w sprawie, przez co orzeczenie nie poddaje się kontroli instancyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2012 r. dotyczyło wymierzenia grzywny organowi w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, od postanowienia, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., zgodnie z art. 173 § 1 in fine P.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 pkt 10 tej ustawy służy stronie zażalenie a nie skarga kasacyjna. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis.
Dostrzegając powyższe stwierdzić należy, iż pełnomocnik J. H. wniósł nieprawidłowy środek zaskarżenia. W okolicznościach niniejszej sprawy skarga kasacyjna nie przysługiwała, a przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu stwierdza, iż wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczenia, na które służy zażalenie, nie powinno spowodować jej odrzucenia na podstawie art. 178 P.p.s.a., lecz powinno skutkować uznaniem tej skargi kasacyjnej za zażalenie, błędnie nazwane skargą kasacyjną (por. komentarz do art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż pismo pełnomocnika J. H. zatytułowane "skarga kasacyjna" należy traktować jako zażalenie i tak też pismo to zakwalifikował.
Stosownie do art. 194 § 2 P.p.s.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Z powyższego unormowania wynika, iż w terminie 7 dni od doręczenia orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, na które przysługuje zażalenie, strona skarżąca może złożyć wskazany środek odwoławczy do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem wojewódzkiego sądu administracyjnego, który skarżone postanowienie wydał.
W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia zażalenia przez J. H. rozpoczął bieg w dniu 21 marca 2012 r., tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącego odpisu orzeczenia z uzasadnieniem i upływał w dniu 28 marca 2012 r. Pismo zatytułowane "skarga kasacyjna" a potraktowane przez Sąd jako zażalenie wniesione zaś zostało w dniu 18 kwietnia 2012 r. Tym samym należało stwierdzić, iż zażalenie, zostało złożone z uchybieniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 194 § 2 ww. ustawy.
Należy jednakże zwrócić uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. rozstrzygnął wyrokiem bowiem stosownie do tego przepisu zarówno wymierzenie grzywny, jak i odmowa uwzględnienia wniosku następuje w formie postanowienia. Błędne oznaczenie przez sąd administracyjny formy orzeczenia nie może powodować, że stronie przysługuje inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów ustawy. Jeżeli natomiast na skutek błędnych działań sądu administracyjnego strona uchybi terminowi do złożenia środka odwoławczego, to jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybień powstałych bez winy strony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 i 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.