Postanowienie NSA z 21 czerwca 2011 r., I OZ 433/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2278/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego

Sprawa

w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Leszek Leszczyński przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2278/10 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie A. K. nie wykazał dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również oświadczenia złożonego w dniu [...] marca 2011 r. wynika, że jedynym źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy jest emerytura J. K. w wysokości [...] zł oraz uzyskiwany przez żonę skarżącego dochód z tytułu zawartej ze [...] Sp. z o.o. w W. umowy zlecenia w wysokości około [...] - [...] zł miesięcznie.

W wyniku jednak wezwań Sądu wnioskodawca przedłożył wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że na dzień [...] kwietnia 2011 r. skarżący dysponował kwotą [...] zł. Rodzina posiada ponadto dom o pow. [...] m², działkę o pow. [...] m², nieruchomość rolną o pow. [...] m² oraz działkę leśną o pow. [...] m². Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy.

W ocenie Sądu sytuacja majątkowa A. K. nie jest szczególnie trudna i z posiadanych środków pieniężnych - mimo wykazywanych wydatków związanych z utrzymaniem - jest on w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. K. wskazał, że nie zgadza się z twierdzeniem, że każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Skarżący wskazał przy tym, że nie występował o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto zaznaczył, że jest jedynie współwłaścicielem domu o pow. [...] m2 a okoliczność ta również została pominięta przy ocenie jego wniosku. Podał on też, że jego żona posiada działkę o pow. [...] m2, której [...] m2 jest powierzchnią rolną, a [...] m2 to działka leśna oraz że działka ta stanowi majątek odrębny żony. Dodano, że sprzeciw w niniejszej sprawie zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 185 § 1 p.p.s.a. powinien być rozpatrywany przez inny skład, gdyż Sędzia WSA D.A. była sprawozdawcą w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia sygn. akt I SA/Wa 2278/10, która to skarga została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Powyższa zasada odnosi się zarówno do osób ubiegających się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jak i częściowym.

Mając powyższe na uwadze w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżącego nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą pozostającą w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwiałaby we własnym zakresie pokrycie kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Wprawdzie w złożonym oświadczeniu o przyznanie prawa pomocy A. K. wskazał, że jedynym źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy jest emerytura J. K. w wysokości [...] zł oraz uzyskiwany przez żonę skarżącego dochód z tytułu zawartej ze [...] Sp. z o.o. w W. umowy zlecenia w wysokości około [...] - [...] zł miesięcznie, to jednak z treści przesłanego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na dzień [...] kwietnia 2011 r. skarżący dysponował kwotą [...] zł, którą można było przeznaczyć na koszty związane z wniesieniem skargi.

Mając na uwadze dokonane przez Sąd I instancji ustalenia stwierdzić należy, iż A. K., pomimo wykazywanych wydatków związanych z utrzymaniem, nie znajduje się w sytuacji finansowej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Podzielić należy pogląd, iż skoro skarżący nie korzysta z własnych środków na koszty postępowania, nie może ubiegać się o pomoc publiczną w tym zakresie.

Odnosząc się natomiast do argumentów podnoszonych w zażaleniu a dotyczących składu sądu przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż w istocie skarżącemu chodzi o to, że wskazywana w zażaleniu Sędzia powinna zostać wyłączona od rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy po wniesieniu sprzeciwu przez skarżącego. Podać w związku z tym należy, że instytucja wyłączenia sędziego określona jest w Rozdziale V Działu I ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 185 § 1 p.p.s.a. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania) a poza tym pozwala na wyłączenie sędziego tylko od rozpoznawania całej sprawy, nie przewiduje natomiast możliwości wyłączenia sędziego od podejmowania tylko niektórych czynności w sprawie, bądź rozpoznawania tylko niektórych wniosków strony. W związku z powyższym, twierdzenie skarżącego jest niezasadne, zwłaszcza że A. K. nie wykazał przyczyn, które mogłyby wpływać na bezstronność sędziego przy rozpatrywaniu jego sprzeciwu.

W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił A.K. przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a.