Postanowienie NSA z 24 maja 2019 r., I OZ 436/19

Wydany

24 maja 2019 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 124/19 odrzucające skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 459/14 postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 22 marca 2019 r. odrzucił skargę M.M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 459/14.

W uzasadnieniu wskazano, że prawomocnym wyrokiem z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 459/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.M. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

W dniu 4 lutego 2019 r. skarżąca wniosła do Sądu pismo, w którym domagała się wznowienia postępowania w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14 i wyznaczenia adwokata B.P. jej pełnomocnikiem z urzędu. W piśmie tym skarżąca stwierdziła, że nie została poinformowana o możliwości wyznaczenia innego adwokata z urzędu w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 459/14, który sporządziłby w jej imieniu skargę kasacyjną.

Zarządzeniem z 7 lutego 2019 r. Przewodniczący Wydziału III wezwał pełnomocnika skarżącej z urzędu, ustanowionego w sprawie III SA/Łd 459/14 – adwokat A.G. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania do usunięcia jej braków formalnych, m.in. przez wskazanie podstawy prawnej wznowienia i okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie.

Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 14 lutego 2019 r..

W piśmie z 21 lutego 2019 r. skarżąca, jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wskazała swoje oświadczenie, że postępowanie zostało przeprowadzone niezgodnie z prawem, co miało wpływ na wynik sprawy ze szczególnym uwzględnieniem czynności adwokat A. G. ustanowionej jej pełnomocnikiem z urzędu. Wyrok wydany w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14 został wzięty pod uwagę w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 322/18, w której 5 grudnia 2018 r. został wydany wyrok.

W piśmie z 21 lutego 2019 r. adwokat A.G. oświadczyła, że nie jest w stanie wskazać podstawy prawnej wznowienia oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skarżąca nie podała jej żadnego stanowiska, nie sprecyzowała żadnych okoliczności czy to faktycznych czy prawnych, które pozwalałyby na wywiedzenie z nich określonej podstawy wznowienia oraz stwierdzenie zachowania terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że w związku z utratą zaufania skarżącej oraz jej stanowiskiem, co do zmiany pełnomocnika z urzędu, 15 lutego 2019 r. wystąpiła do Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi z wnioskiem o zmianę pełnomocnika w tej sprawie na adwokata B.P. i 18 lutego 2019 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi dokonała tej zmiany.

W piśmie z 22 lutego 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi poinformowała sąd o zmianie pełnomocnika z urzędu i wskazała, że jest nim obecnie adwokat B. P..

W piśmie z 11 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu adwokat B.P. stwierdził, że przyłącza się do skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 459/14. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że nie stwierdza uzasadnionych podstaw do wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 322/18 istotnie odwołano się do wyroku wydanego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14. Wyrok wydany w sprawie sygn. akt III SA/Łd 322/18 jest jednak nieprawomocny. Nie dotyczył tej samej sprawy, gdyż jej przedmiotem było wznowienie studiów przez skarżącą, a sąd podzielił argumentację skarżącej. Sprawa ta dotyczyła innego stanu faktycznego powstałego po wydaniu wyroku w sprawie sygn. akt III SA/Łd 459/14.

W ocenie Sądu I instancji, powyższa skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie. Wskazana przez skarżącą w piśmie z 21 lutego 2019 r. podstawa mająca w jej przekonaniu uzasadniać wznowienie postępowania – "przeprowadzenie postępowania niezgodnie z prawem" – nie jest bowiem w ocenie Sądu żadną z ustawowych podstaw wznowienia określonych w powołanych wyżej art. 271-273 p.p.s.a.. Ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowego nie wskazali także pełnomocnicy skarżącej ustanowieni z urzędu – adwokat A. G. i adwokat B.P. Nadto nie wskazano okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Wobec powyższego Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. M., wnosząc o jego uchylenie oraz przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej jej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zaskarżone postanowienie jest błędne, bowiem skarżąca w istocie już w swej skardze z dnia 31 stycznia 2019 r. wskazała uzasadnienie faktyczne podstawy wznowieniowej, uzasadniając konieczność wznowienia postępowania nie poinformowaniem jej o możliwości wyznaczenia innego pełnomocnika z urzędu lub wyznaczenia pełnomocnika z wyboru do wniesienia skargi kasacyjnej po doręczeniu jej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Można więc zasadnie domniemywać, że skarżąca wskazała zaistnienie przesłanek wznowieniowych określonych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. pozbawienie strony możności działania wskutek naruszania przepisów prawa.

W odpowiedzi na zażalenie Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. wskazał, że w pełni popiera stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 marca 2019 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przy czym wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 p.p.s.a.) przyczyny wznowienia, a także gdy został zachowany termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania określony w art. 277 i art. 278 p.p.s.a., a w wypadku podstaw wznowienia określonych w art. 272 § 1 i 3 p.p.s.a. – termin określony w art. 272 § 2 p.p.s.a..

Stosownie natomiast do treści art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuca. W związku z powyższym w pierwszej kolejności ocenie sądu podlegają przesłanki wskazane w tym przepisie, tj. wystąpienie ustawowej podstawy wznowienia i zachowanie terminu do wniesienia skargi. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest zaś uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (§ 2).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd Wojewódzki uznał, że przesłanki te - pomimo stosownego wezwania strony skarżącej do ich uprawdopodobnienia - nie zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione. Po pierwsze, skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wskazała okoliczności zachowania trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie (art. 277 p.p.s.a.). Po wtóre - wbrew twierdzeniom autora zażalenia - w sprawie nie wystąpiły żadne podstawy prawne wznowienia postępowania w rozumieniu art. 271 - 273 p.p.s.a., w szczególności takiej podstawy nie stanowią przypuszczenia skarżącej, iż postępowanie którego wznowienia żąda, cyt.: "zostało przeprowadzone niezgodnie z prawem, co miało wpływ na wynik sprawy ze szczególnym uwzględnieniem adwokackich czynności adwokat A. G.", czy też brak pouczenia skarżącej o możliwości wyznaczenia innego pełnomocnika z urzędu lub z wyboru w celu sporządzania skargi kasacyjnej. Przepisy p.p.s.a. ani żaden inny przepis prawa nie przewidują bowiem obowiązku pouczania strony o możliwości zmiany pełnomocnika celem wniesienia skargi kasacyjnej po doręczeniu jej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo zastosował przepis art. 280 § 1 p.p.s.a. i odrzucił skargę o wznowienie postępowania.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.