Postanowienie NSA z 22 września 2022 r., I OZ 436/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 962/22

Sprawa

w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 stycznia 2022 r. nr DSZ-V.5321.1.1395.2021.AC w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 962/22 (dalej postanowienie z 29 kwietnia 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który nie został w żaden sposób uzasadniony. Wobec braku uzasadnienia wniosku Sąd I instancji uznał, że nie wykazano, by spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zm. poz. 655; dalej ppsa), zatem wniosek taki nie mógł zostać uwzględniony. Nie jest bowiem rolą sądu domniemywanie w czym skarżąca upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania kwestionowanego aktu oraz poszukiwanie tych okoliczności w zastępstwie strony. Brak wykazania tych przesłanek przez stronę oznacza brak podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej (k. 21-23 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie z 29 kwietnia 2022 r. złożyła M. G. (dalej skarżąca), zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowienia zrzuciła naruszenie art. 61 § 3 ppsa przez przyjęcie, że w tej sprawie nie ziściła się przesłanka do wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej, a w szczególności brak możliwości zarobkowania i pozostawanie na utrzymaniu rodziców, pozwala przyjąć, że brak wstrzymania decyzji spowoduje realne niebezpieczeństwo zaistnienia znacznej szkody. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Wielkopolskiego z 22 listopada 2021 r. (k. 43-46 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków... (art. 61 § 3 ppsa).

Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Instytucja wstrzymania wykonania decyzji może dotyczyć wyłącznie takiej kategorii decyzji administracyjnych, które mają przymiot wykonalności, tzn. stwierdzają lub tworzą po stronie swoich adresatów obowiązki prawne lub uprawnienia (postanowienia NSA z: 1.12.2011 r. I FZ 403/11; 16.11.2011 r. II OZ 1108/11; 28.9.2011 r. II OZ 852/11; 18.7.2013 r. II OZ 569/13, cbosa). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zasadnicze znaczenie dla wstrzymania wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 ppsa, ma ich charakter prawny. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Przepis art. 61 § 3 ppsa znajduje zatem co do zasady zastosowanie tylko w odniesieniu do tych decyzji, które nakładają określony obowiązek na oznaczony podmiot. Wykonanie aktu administracyjnego należy z kolei rozumieć jako doprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji do pewnego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że zaskarżona decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 14 stycznia 2022 r. nr DSZ-V.5321.1.1395.2021.AC (k. 192-190 akt administracyjnych) i poprzedzająca ją decyzja nr ZZ.021405.2021 Wojewody Wielkopolskiego z 22 listopada 2021 r. sygn. KS-V.9470.366.2021.NK6 (k. 178-175 akt administracyjnych) zawierają się w katalogu decyzji nadających się do wykonania, ponieważ dotyczą ustalenia, że pobrane świadczenie pieniężne było nienależne i zobowiązania do jego zwrotu. Ponieważ przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja dotycząca świadczenia pieniężnego, to nie sposób uznać, że ewentualna szkoda w majątku skarżącej, w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji, nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, jak też, że nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcie sprawy będzie dla skarżącej pomyślne. Nie sposób również uznać, że trudne do odwrócenia skutki w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego będzie mógł nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Tym samym, o ile zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji nadają się do wykonania, o tyle same w sobie nie uzasadniają jego wstrzymania. Wykonanie to musiałoby się wiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącej lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na skarżącej.

Po przeanalizowaniu zarówno akt administracyjnych, jak i akt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że Sąd I instancji słusznie ocenił, że w tej sprawie na jej obecnym etapie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie uprawdopodobniła żadnej ze wskazanych przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji. Przytoczyła ona jedynie okoliczności, które - w jej ocenie - uzasadniają uwzględnienie jej wniosku, lecz nie przedstawiła żadnych dokumentów na ich poparcie. W konsekwencji, twierdzenia skarżącej o jej stanie zdrowia i trudnej sytuacji materialnej, jako niepoparte jakimkolwiek materiałem dowodowym, pozostają gołosłowne, a przez to nie mogą wywrzeć pozytywnego dla skarżącej skutku w odniesieniu do złożonego przez nią wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.

W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w L. z 18 maja 2016 r., zgodnie z którym skarżąca od 18 listopada 2014 r. pozostaje bezrobotna i nie ma prawa do zasiłku (k. 118-115 akt administracyjnych). Zaświadczenie to zostało wystawione ponad 6 lat temu, wobec czego trudno stwierdzić, że dotyczy stanu aktualnego, tzn., że skarżąca nadal pozostaje bezrobotna bez prawa do zasiłku. Po drugie, nawet gdyby uznać, że skarżąca jest bezrobotna i nie ma prawa do zasiłku, to brak jest w aktach sprawy innego dokumentu, z którego wynikałaby przyczyna tego stanu rzeczy. O ile skarżąca podniosła, że nie jest czynna zawodowo z uwagi na stan zdrowia, o tyle fakt ten nie został uprawdopodobniony. Nie przedstawiła ona bowiem orzeczenia o niezdolności do pracy, niepełnosprawności ani dokumentacji medycznej, która pozwalałaby uznać, że twierdzenie skarżącej w tym aspekcie jest prawdziwe. W rezultacie, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.