Postanowienie NSA z 9 maja 2018 r., I OZ 438/18

Wydany

9 maja 2018 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Go 14/18 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia oddalić zażalenie

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił Gminie [...] (dalej Gmina bądź skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Decyzją tą Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...], którą ustalono odszkodowanie w wysokości 218.231 zł na rzecz S. i E. M. za nieruchomość położoną w obrębie [...] obejmującą działkę gruntu nr ewid. [...].

Sąd I instancji, powołując art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) i orzecznictwo sądowe (postanowienia NSA z: 20.12.2004 r., GZ 138/04; 14.11.2006 r. II FZ 585/06; 4.10.2010 r. II FZ 460/10; 18.5.2004 r. FZ 65/04), stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła we wniosku wystąpienia okoliczności, z które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na kondycję finansową Gminy, jednakże wpływ ten nie jest równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, czy też wyrządzeniem znacznej szkody. Przez szkodę, o jakiej mowa w art. 61 § 3 ppsa należy rozumieć szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest należność pieniężna, a więc z natury rzeczy świadczenie odwracalne, którego zwrot (wraz z odsetkami) może być skutkiem ewentualnego uwzględnienia skargi. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z 18.10.2011 r. II GSK 1799/11).

W ocenie Sądu, kwota 218.231 zł objęta zaskarżoną decyzją - nie jest kwotą znaczącą dla budżetu Gminy, który w 2017 r. wynosił ponad 78 mln zł (zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r.), mogącą zagrozić stabilności finansowej Gminy. Odszkodowanie za nieruchomość związane jest z inwestycją w zakresie budowy drogi, której inwestorem jest właśnie Gmina. W tych okolicznościach skarżąca obowiązana była wziąć pod uwagę koszty przeprowadzenia ww. inwestycji obejmujące m.in. także wypłatę odszkodowań za wywłaszczenie. Decyzja o udzieleniu Gminie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej wydana została dnia [...] lutego 2013 r., a zatem jeszcze wcześniej musiała zostać podjęta decyzja o przeprowadzeniu tejże inwestycji i wówczas też winna zostać dokonana kalkulacja kosztów inwestycji i zabezpieczenie na nią środków. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że uchwała budżetowa na rok 2017 podjęta została dnia [...] grudnia 2016 r., a zatem po wydaniu decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej i kiedy wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowań na wywłaszczone nieruchomości.

Na podstawie zawartych we wniosku twierdzeń Sąd I instancji nie mógł przyjąć, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to jest że w sprawie w istocie zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 ppsa przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji (k. 3-6, 33-37 akt sądowych).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Gmina [...], reprezentowana przez adw. K.C., zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z pominięciem okoliczności, że konieczność wypłaty odszkodowania w wysokości wynikającej z zaskarżonej decyzji może skutkować utratą środków przeznaczonych w budżecie na inne cele, które to cele w konsekwencji mogą nie zostać zrealizowane. W załączeniu Gmina przedstawiła dyspozycję z [...] maja 2015 r. wypłaty na konto E.M. kwoty w wysokości 69.046,78 zł (k. 50-52 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 ppsa). Po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków... (art. 61 § 3 ppsa). Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty i oznacza, że Sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z ww. przepisu spoczywa na wnioskodawcy. Artykuł 61 § 3 ppsa zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nienakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko.

Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 ppsa nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek skarżącego. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (M. Romańska w: T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 556-557, uw. 1, 2).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że wskutek wykonania zaskarżonej decyzji nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie przemawia podnoszona przez Gminę okoliczność utraty środków przeznaczonych w budżecie na inne cele, które to cele w konsekwencji mogą nie zostać zrealizowane. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, Gmina w swoim budżecie winna w szczególności uwzględnić skutki finansowe podejmowanej działalności inwestycyjnej. Są to bowiem normalne i przewidywalne następstwa podejmowanych przez Gminę działań (art. 7 ust. 1 pkt 2 usg). Trudno w takiej sytuacji uznać aby w tym zakresie wypłata należnego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości miała powodować nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 ppsa. Z przedstawionej przez Gminę argumentacji wynika, że o wskazywanej przeszkodzie w realizacji innych celów miałaby stanowić kwota w wysokości 55.956 zł, stanowiąca różnicę między kwotą ustaloną zaskarżoną decyzją (218.231 zł), a kwotą 162.275 zł wskazaną w opinii biegłego rzeczoznawcy. O znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem aktu administracyjnego są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (postanowienie NSA z 27.11.2007 r., II OZ 1198/07, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 402, nb 6). Nie bez znaczenia dla wyniku sprawy jest również to, że wypłata odszkodowania jest czynnością odwracalną, nie może więc spowodować powstania niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 61 § 3 ppsa. W razie bowiem uwzględnienia skargi środki te zostaną Gminie zwrócone, zatem nie ma mowy o nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Natomiast przyjęcie, że "uszczuplenie finansów" spowodowane wypłatą odszkodowania mogłoby skutkować wstrzymaniem wykonania decyzji, możliwe byłoby jedynie wówczas, gdyby zagrażało funkcjonowaniu podmiotu obowiązanego do wypłaty odszkodowania. Ta okoliczność nie została wykazana we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ani w zażaleniu. Uznać należy, że kwota ustalonego odszkodowania w odniesieniu do wysokości budżetu Gminy, który wynosił w 2017 roku ponad 78 mln zł, nie może być uznana za taką, która spowoduje powstanie niebezpieczeństwa, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.

Na powyższą ocenę nie ma wpływu podnoszona w zażaleniu okoliczność wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania już po uchwaleniu budżetu Gminy na rok 2017, ponieważ skarżąca w ogólnym wymiarze swojej działalności winna uwzględnić skutki finansowe swoich działań i zabezpieczyć odpowiednie środki finansowe na wypłatę odszkodowań także i w przyszłym budżecie. Nieterminowa wypłata odszkodowania (zwłoka lub opóźnienie) pociąga za sobą skutek w postaci odpowiedniego zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego.

Skoro w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, by zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 ppsa, Sąd I instancji zasadnie orzekł o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.