Postanowienie NSA z 30 stycznia 2013 r., I OZ 44/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 30 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 131/12 oddalające wniosek M. Ś. w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznające mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego

Sprawa

w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Anna Lech przewodniczący

Uzasadnienie

M. Ś. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pięciorgiem dzieci. Na ich dochód składa się wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 2. 930 zł. brutto miesięcznie oraz renta skarżącego w wysokości 1 120 zł. brutto. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 108,5 m2 oraz domek campingowy w C. Skarżący podał, że nie posiada zasobów pieniężnych, jest natomiast właścicielem samochodu marki Polonez Caro. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że po wypadku, któremu uległ kilka lat temu przeszedł kompleksowe leczenie i rehabilitację. Skarżący twierdzi, że z uwagi na jego "organiczny" charakter wszyscy członkowie rodziny odseparowali się od niego.

Wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień podał, że średnio miesięcznie na utrzymanie domu przeznacza 1.020 zł. Koszty te ponosi samodzielnie z renty w wysokości 965 zł oraz świadczenia z MOPS w wysokości 153 zł. Samodzielnie także pokrywa koszty ewentualnych remontów.

Do pisemnych wyjaśnień skarżący dołączył pokwitowanie za wywóz nieczystości stałych na kwotę 20 zł, kopię rachunków za energię elektryczną na kwoty po 182,72 zł, kopię decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na 2012 r. w kwocie 111 zł, kopię faktury za dostawę wody na kwotę 122,12 zł, kopie pokwitowań za gaz na kwotę 1592,76 oraz 448,98 zł, potwierdzenie wpłaty należności za telewizję w wysokości 40,90 zł.

Postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, co oznacza, że miał zastosowanie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 131/12, oddalił wniosek skarżącego w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.

W uzasadnieniu tegoż postanowienia Sąd stwierdził, że posiadane przez skarżącego środki finansowe pozwalają mu na partycypowanie w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd uznał przy tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej ustanowienia dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika. Sąd wskazał bowiem, że koszt ustanowienia takiego pełnomocnika jest znaczny i przekracza możliwości finansowe skarżącego. Sąd wskazał ponadto, że okolicznościami znanymi Sądowi z urzędu jest to, że orzeczeniem z dnia 25 marca 2008 r. zaliczono skarżącego do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności wymagających wsparcia informacyjnego, psychospołecznego, a także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Od tego postanowienia zażalenie złożył M. Ś. nie stawiając zarzutów do jego treści, zaś podnosząc kwestie związane z innymi sprawami toczącymi się z jego udziałem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), strony obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Natomiast w myśl art. 214 § 1 i § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przepis art. 230 § 1 powołanej ustawy stanowi zaś, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w art. 230 § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. W niniejszej zaś sprawie skarżący złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (o co wnosił skarżący) następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, przy czym obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy obciąża wnioskodawcę. Oznacza to, iż to wnioskodawca powinien przedstawić dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993roku, nr 61, poz. 284 ze zm.).

Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r. w pkt 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie dla niego radcy prawnego, uznając, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie przekracza możliwości finansowe skarżącego. Z takim stanowiskiem należy się zgodzić. Za prawidłowe należy także uznać stanowisko, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu na pokrycie kosztów sądowych.

Tym samym postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2012 r., nie narusza przepisów obowiązującego prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zaznaczyć, że przedmiotem jego kontroli było tylko i wyłącznie zbadanie prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 9 listopada 2012 r., zatem pozostałe kwestie podniesione w zażaleniu nie mogły być rozpoznane.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji