Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 127/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Gminie G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Gminy G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, oddalił skargę Gminy G. na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] dnia listopada 2010 r. Odpis wyroku doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 8 marca 2011 r.
W dniu 21 marca 2011 r. pełnomocnik Gminy G. skierował do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że niezwłocznie po odebraniu przesyłki zawierającej odpis orzeczenia podjęto stosowne kroki w celu uiszczenia wymaganej opłaty kancelaryjnej. Służby księgowe Urzędu Miejskiego w G. dokonały tej wpłaty w ustawowym terminie, jednak pełnomocnik skarżącej w dniu 14 marca 2011 r. doznał nagłego pogorszenia stanu zdrowia, przez co nie był w stanie wykonywać obowiązków zawodowych w Kancelarii w terminie od 14 do 18 marca 2011 r. i odebrać potwierdzenia uiszczenia opłaty od wniosku. Dopiero w dniu 21 marca 2011 r. pełnomocnik podjął niezwłocznie kroki w celu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku.
Sąd I instancji uznał, że pełnomocnik Gminy G. nie uprawdopodobnił, że dochował należytej staranności i dbałości o interesy skarżącej jak tego wymaga art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), ponieważ w sprawie nie nastąpiły zdarzenia tego typu, których nie był w stanie przezwyciężyć, nawet przy zachowaniu maksymalnej staranności, a które miały wpływ na uchybienie przez stronę terminowi do złożenia przedmiotowego wniosku. Sam fakt pogorszenia stanu zdrowia, nie poparty żadnymi dowodami i niezdolność do pracy, nie może uzasadniać stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej polegającej na złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu sama choroba pełnomocnika nie stanowiła przeszkody do złożenia takiego wniosku w przewidzianym terminie przez inną osobę, tym bardziej, że prowadzi on kancelarię wraz z innymi osobami, którymi mógł się posłużyć. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością skomplikowaną i mogło być powierzone osobie trzeciej. Pełnomocnik skarżącej jest profesjonalistą i z racji wykonywanego zawodu zobowiązany jest do szczególnej dbałości i staranności przy wykonywaniu czynności procesowych w imieniu osób, które reprezentuje w postępowaniu. Za kwestię uzasadniającą ewentualne przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie można tym bardziej uznać niemożności odebrania potwierdzenia uiszczenia opłaty kancelaryjnej od tego wniosku, ponieważ w przypadku jej braku, pełnomocnik skarżącej zostałby przez Sąd wezwany do jej uiszczenia już po złożeniu stosownego wniosku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 176 ust. 1 Konstytucji RP przez odmowę dostępu do sądu drugiej instancji oraz art. 46 § 1 pkt 3-4 w zw. z art. 49 § 1 oraz 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku, pomimo złożenia takiego wniosku z uzupełnionymi brakami formalnymi.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż Sąd I instancji działał z "nadmiernym rygoryzmem", pozbawiając skarżącą prawa do sądu w zakresie kontroli instancyjnej wydanego orzeczenia, podczas gdy cytowany przepis Konstytucji RP ustanawia zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego.
Zdaniem skarżącej, wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie do wyroku w wysokości 100 zł, w ustawowym terminie "wpłynęła bankowymi kanałami informatycznymi jednoznacznie płynąca informacja od Gminy G. o jej woli uzyskania uzasadnienia wyroku".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." strona, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu (art. 86 § 1). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2).
Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione.
Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonywaniu czynności.
Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony/pełnomocnika strony dbających należycie o swoje interesy.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Okoliczności przedstawione przez pełnomocnika skarżącej nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu, profesjonalny pełnomocnik winien zachować należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych.
Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił istnienia przeszkody, która nie mogła być usunięta nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Pełnomocnik nie dostarczył np. zwolnienia lekarskiego wskazującego na niezdolność do pracy, a nieskomplikowany charakter pisma umożliwiał posłużenie się inną osobą. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Ponadto wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu, samego dowodu uiszczenia opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie można traktować jak wniosku. W przewidzianym, siedmiodniowym terminie od dnia doręczenia odpisu wyroku z dnia 28 lutego 2011 r., nie został złożony ani nadany pocztą wniosek o sporządzenie uzasadnienia, spełniający wymogi pisma określone w art. 46 § 1 p.p.s.a. Ponadto podkreślić należy, że obowiązek uiszczenia opłaty za odpis orzeczenia z uzasadnieniem jest przewidziany w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 234 § 2, obok obowiązku skierowania do sądu wniosku o sporządzenie wyroku (w art. 141 § 2 p.p.s.a.). Również z tego względu nie można się więc zgodzić ze stroną skarżącą, że samo potwierdzenie dokonania przelewu wypełnia obowiązek przewidziany przez ustawodawcę.
Taka konstrukcja przepisów, a co za tym idzie stosowne postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie mogą być uznane za sprzeczne z zagwarantowaną konstytucyjnie zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego, ponieważ ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może przewidywać warunki, w ramach których zostanie wdrożona kontrola instancyjna przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wprowadzenie ograniczeń związanych z konstrukcją pism, przestrzeganiem terminów ich składania pism i wnoszenia opłat, a także osób uprawnionych do sporządzania pewnej kategorii pism w postępowaniu nie jest uznawane za sprzeczne z Konstytucją.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.