Postanowienie NSA z 6 maja 2016 r., I OZ 440/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 715/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i zobowiązanie do ich zwrotu postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

M. B., w dniu 29 września 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, za pośrednictwem organu, skargę na doręczoną mu w dniu w dniu [...] czerwca 2015 r. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...].

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę skarżącego z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia.

Pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wskazując, że zostało ono wydane bez uwzględnienia okoliczności, że skarga została wniesiona po upływie przewidzianego do dokonania tej czynności terminu bez jego winy oraz poprzez nieprzywrócenie skarżącemu terminu do jej wniesienia. Wskazywał przy tym, że pracuje w Niemczech i dlatego nie wiedział o skierowanej do niego przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję. Skargę zaś wniósł w momencie powzięcia informacji o obowiązku spłaty wskazanej w zaskarżonej decyzji należności. Wykonywana przez niego praca stanowi przy tym jedyne źródło utrzymania jego rodziny.

Na podstawie zarządzenia z dnia 24 grudnia 2015 r. zwrócono się do skarżącego o wyjaśnienie, czy oprócz skargi w sprawie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane o sygn. IV SA/Wr 714/15 oraz IV SA/Wr 715/15 wniósł także odrębnym pismem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, gdyż w aktach brak tego rodzaju wniosku. Wniosek taki nie wynika również z treści skargi.

W odpowiedzi na pismo skarżący poinformował, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane, wynika wprost z treści jego skargi. Jest bowiem zawarty w pierwszym zdaniu, poprzez użycie zwrotu "zwracam się z prośbą o ponowne rozpatrzenia sprawy".

Oddalając ww. wniosek, Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 86 i art. 87 p.p.s.a. – uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki stwierdził, że skarżący w istocie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, lecz uczynił to dopiero w piśmie z dnia 8 stycznia 2016 r. stanowiącym zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Użycie zaś w skardze sformułowania "zwracam się z prośbą o ponowne rozpatrzenia sprawy", za taki wniosek nie mogło zostać uznane.

Wskazywane zaś we wniosku okoliczności nie mogły stanowić podstawy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W sprawie nie nastąpiły bowiem zdarzenia, których skarżący nie byłby w stanie przezwyciężyć, nawet przy zachowaniu maksymalnej staranności, a które miały wpływ na uchybienie terminu. Skarżący podnosił wprawdzie, że nie wiedział o przesyłce i nie mógł się zapoznać z treścią decyzji z uwagi na fakt, że w tym okresie pracował w Niemczech i przebywał za granicą. Jak wynika jednak z akt administracyjnych sprawy, korespondencja zawierająca zaskarżoną decyzję była wysłana na adres wskazany przez skarżącego i to w jego interesie pozostawała aktualizacja tych informacji. Przywrócenie terminu - zdaniem Sądu - może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wyjazd do pracy i brak zawiadomienia organu o nieobecności w miejscu zamieszkania, jak również niepodjęcie awizowanej przesyłki, pomimo istnienia takiej możliwości, nie stanowiły przesłanki wykluczającej winę strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

M. B., w zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zakwestionował jego prawidłowość, wskazując, że od kilku lat pracuje w Niemczech i jest tam zameldowany. Zawiadomienie organów i Sądu o zmianie miejsca zamieszkania nie przyniosłoby skutku, bowiem skarżący często przebywa na delegacji poza miejscem zameldowania. Mógłby zatem nie zdążyć z jego odebraniem i dlatego upoważnił żonę do dokonania tej czynności.

Zaznaczył przy tym, że obecnie posiada nowe miejsce zamieszkania, a zatem jego sąsiedzi nie znają jego nazwiska. Jedno awizo mogło także gdzieś zaginąć. Z drugim zaś jego żona nie zdążyła dotrzeć na czas do urzędu pocztowego i odebrać przesyłki.

Powyższe okoliczności, jak również trudna sytuacja osobista skarżącego, w jego ocenie, uzasadniały przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Odpowiedź na zażalenie nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne.

Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia w niniejszym, przypadku skargi.

Należy zaznaczyć, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Obowiązkiem uczestnika toczącego się postępowania administracyjnego lub sądowego jest wskazanie adresu umożliwiającego z nim kontakt pozwalający na kierowanie do niego przez organ (sąd) korespondencji. Jeżeli skarżący, mając świadomość o toczącym się postępowaniu, podał adres dla doręczeń, będąc jednocześnie przeświadczonym, iż korespondencji organu - z uwagi na charakter jego pracy i brak innej możliwości zapewnienia jej odbioru - może nie odebrać, to należy uznać, że fakt złożenia skargi po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności, wynikał z jego zaniedbań.

Sąd I instancji zasadnie zatem oddalił złożony przez niego wniosek w tym przedmiocie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.