Uzasadnienie
M. K. wniósł pismem z dnia 11 stycznia 2012r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] października 2011r., nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie uchylenia decyzji w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy.
W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń i przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trzema osobami dorosłymi, które uzyskują dochód miesięczny, a także z małoletnim siostrzeńcem. Dochód rodziny został wykazany w wysokości 10.250 zł brutto miesięcznie (emerytura matki – 1.370 zł, emerytura ojca – 1.180 zł, wynagrodzenie siostry – 2.200 zł, dochód wnioskodawcy – ok. 6.500 zł), przy czym skarżący oświadczył, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ponosi koszty, które stanowią dodatkowe obciążenie. Do nich zaliczył: podatek płacony w formie karty podatkowej – 603 zł, składki płacone na ZUS za wnioskodawcę – 923,93 zł, składki ZUS za zatrudnionego pracownika – 662,03 zł, wynagrodzenie pracownika – 1.680 zł. (kwota brutto). Ponadto podniósł, że ponosi inne koszty prowadzonej działalności gospodarczej związane z kupowaniem materiałów, przyrządów, utrzymaniem samochodu, którym jeździ dla celów zarobkowych. Stwierdził, że z uwagi na to, że nie prowadzi księgi przychodów i rozchodów, nie jest w stanie dokładnie ich wskazać, jedynie uwzględnił je przy wskazywaniu we wniosku osiąganego dochodu. Wydatki na utrzymanie mieszkania, po przeliczeniu przedstawionych danych na miesięczny okres rozliczeniowy, wynoszą łącznie ok. 860 zł, natomiast wydatki na utrzymanie członków rodziny (tj. odzież, żywność, środki czystości) wynoszą 4.700 zł., czyli łączny koszt przedstawionych niezbędnych wydatków wynosi ok. 5.560 zł. Wnioskodawca posiada ponadto dwa samochody, tj. Skodę Octavię (rok produkcji: 2002) i Mercedesa Sprintera (rok produkcji: 2004), a także działkę budowlaną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że rodzina skarżącego, po uwzględnieniu wartości netto wykazywanych dochodów i po odliczeniu podnoszonych dodatkowych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego, uzyskuje dochód (ok. 6.300 zł) wystarczający na pokrycie wykazanych niezbędnych kosztów miesięcznego utrzymania, wraz z rezerwą. Skarżący nie zalega z bieżącymi płatnościami związanymi zarówno z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak również z płatnościami dotyczącymi bieżącego utrzymania członków jego gospodarstwa domowego. O nie zachwianiu płynności finansowej świadczy zarówno brak informacji w tym zakresie od samego skarżącego, jak również analiza wyciągu bankowego, z którego wynika, że w dniu 22 marca 2012 r. skarżący dysponował kwotą 14.106,58 zł a w trakcie całego miesiąca marca 2012 r. rachunek skarżącego miał saldo dodatnie i pomimo regulowania należności w stosunku do kontrahentów, saldo to utrzymywało się na wysokim poziomie, tj. w przedziale od kwoty 25.254,03 zł do 14.106,58 zł. Wprawdzie skarżący oświadczył, że aktualny stan środków na koncie ulegnie znacznemu obniżeniu wraz z końcem miesiąca, gdy zmuszony zostanie do uregulowania należności za materiał i wynagrodzenie pracownika, jednakże uchylił się od konkretnego określenia ostatecznej wysokości wydatków. W ocenie Sądu I instancji trudno w takich okolicznościach przyjąć pogląd, że wnioskodawcy nie stać na opłacenie kosztów sądowych, czy kosztów wynajęcia pełnomocnika, skoro wysokość zgromadzonych oszczędności daje gwarancję ich poniesienia, a zebrana kwota stanowi kilkudziesięciokrotność wymaganego w sprawie wpisu od skargi, który wynosi 200 zł. Nie bez znaczenia pozostaje także stan majątkowy wnioskodawcy i członków jego rodziny.
W ocenie Sądu majątkowa, zarobkowa oraz rodzinna sytuacja skarżącego nie stoi na przeszkodzie, by poniósł on koszty prowadzenia postępowania sądowego w postaci opłacenia fachowego pełnomocnika z wyboru, bowiem wydatki na ten cel przy dochodach skarżącego oraz jego rodziców i siostry, prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, nie narażą członków jego rodziny na uszczerbek koniecznego utrzymania, w tym pokrycia opłat mieszkaniowych i kosztów leczenia. Deklarowane oraz wykazane przez M. K. dochody rodziny wynoszą ponad 6000 zł, pozwalają na ponoszenie jednorazowych dodatkowych wydatków, czy gromadzenie oszczędności. Tym bardziej, że sam skarżący oświadczył, iż "raczej" ma więcej wydatków, niż oszczędności, co wiąże się z sezonowością jego działalności usługowej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Op 72/12, na podstawie art. 246 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w części obejmującej przyznanie profesjonalnego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) "§1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (...)".
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji ustalił stan rodzinny, majątek i dochody skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustalenia te nie są kwestionowane przez skarżącego. Dokonana przez sąd I instancji ocena sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego ze względu na treść art. 246 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi także jest prawidłowa.
Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, która jest realizacją zasady pomocniczości państwa we wszystkich tych sytuacjach, w których jednostka nie jest w stanie sobie poradzić ze swoimi sprawami, w sytuacjach odmiennych państwo nawet nie powinno ingerować w sprawy jednostki. Jeśli skarżący dysponuje miesięcznym dochodem w kwocie 6000,00 złotych, oszczędnościami, to nie można stwierdzić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Fakt osiągania stałych, wysokich dochodów przez skarżącego, ma decydujące znaczenie przy ocenie jego możliwości finansowych. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji w pełni prawidłowo stwierdził, że trudno w takich okolicznościach przyjąć pogląd, iż wnioskodawcy nie stać na opłacenie kosztów sądowych, czy kosztów wynajęcia pełnomocnika, skoro wysokość zgromadzonych oszczędności daje gwarancję ich poniesienia, a zebrana kwota stanowi kilkudziesięciokrotność wymaganego w sprawie wpisu od skargi, który wynosi 200,00 zł.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.