Uzasadnienie
Pismem z 20 grudnia 2019 r. W. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na opisaną w sentencji decyzję. Strona wniosła również o zwolnienie jej od kosztów sądowych.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 stycznia 2020 r., pismem z 3 lutego 2020 r., wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Przesyłkę sądową zawierającą powyższe wezwanie doręczono na adres Aresztu Śledczego we Wrocławiu przy ul. Świebodzkiej 1, w którym osadzony jest skarżący. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki wynika, że osadzony odmówił jej przyjęcia w dniu 6 lutego 2020 r. (k. 15 akt sąd.).
Uzasadniając odrzucenie skargi Sąd I instancji wskazał, że w związku z odmową przyjęcia przez skarżącego przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi uznano ją za doręczoną w trybie art. 74 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej jako: "p.p.s.a.") z dniem odmowy jej przyjęcia przez adresata, tj. 6 luty 2020 r. W konsekwencji, siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął z dniem 13 lutego 2020 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu, strona nie uzupełniła braku formalnego skargi. Odnosząc się zaś do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze podlegającej odrzuceniu. Powyższe stanowiło, w ocenie Sądu I instancji, o oczywistej bezzasadności skargi i tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o nieodrzucanie jego skargi i nieoddalanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu skarżący podał swój nr PESEL oraz wskazał, że miał powody, aby nie odbierać zaadresowanej do niego przysyłki z uwagi na jego bezpieczeństwo w Areszcie Śledczym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.
W rozpoznawanej sprawie nie jest przedmiotem sporu, że skarżący w przedmiotowej skardze nie podał swojego numeru PESEL i w konsekwencji słusznie został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący w dniu 6 lutego 2020 r. odmówił odbioru przesyłki sądowej zawierającej powyższe wezwanie. Zgodnie zaś z art. 74 § 1 p.p.s.a. jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, zwraca się je sądowi z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją dołącza się do akt sprawy. Z kolei zgodnie z art. 74 § 2 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że pismo doręczono w dniu 6 lutego 2020 r. i od tej daty zaczął biec siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi, który upłynął bezskutecznie w dniu 13 lutego 2020 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie nadesłał numeru PESEL. Tym samym uznać należało, że Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę.
W odniesieniu zaś do zawartego w pkt 2 sentencji postanowienia o oddaleniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że oczywista bezzasadność skargi to sytuacja, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a., w szczególności gdy skarga została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym oraz gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Należy jednak zauważyć, że Sąd I instancji wydając postanowienie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. oczywistą bezzasadność skargi nie wyprowadził z oceny jej treści lecz z faktu nieusunięcia braku formalnego, do czego skarżący był wzywany zarządzeniem zobowiązującym do podania numeru PESEL. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi, który prowadzi do jej odrzucenia na zasadzie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nie wskazuje jednak na oczywistą bezzasadność samej skargi. Nie każdy bowiem przypadek warunkujący ewentualne odrzucenie skargi, w tym przewidziany w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., może być kwalifikowany jako podstawa zastosowania art. 247 p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie art. 247 p.p.s.a. nie było zasadne. Równocześnie podkreślenia wymaga jednak, że argumenty podnoszone w zażaleniu (w tym również podanie przez skarżącego numeru PESEL w treści uzasadnienia zażalenia) nie podważają ustaleń Sądu I instancji i nie mogły odnieść zamierzonego skutku, albowiem stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wskazać należy, że skarżący pomimo usunięcia braku formalnego nie złożył jednak wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 86-87 p.p.s.a. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec prawomocnego odrzucenia skargi skarżącego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 26 lutego 2020 r., na które zażalenie zostało oddalone, postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy stało się zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a. i na tej podstawie umorzył postępowanie w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji, a na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji.