Postanowienie NSA z 29 września 2022 r., I OZ 444/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 917/21 o odmowie przywrócenia terminu

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 11 października 2021 r., nr SKO.1636/21 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 1 czerwca 2022 r. odmówił Z. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt. Sąd I instancji wskazał, że odpis powyższej decyzji doręczono skarżącej 18 października 2021 r., przesyłkę odebrał dorosły domownik M. K. W dniu 16 listopada 2021 r. skarżąca zwróciła się do Kolegium o wydanie kopii powyższej decyzji, którą uzyskała tego samego dnia. W dniu 19 listopada 2021 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Postanowieniem z 22 grudnia 2021 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na niezachowanie terminu do jej wniesienia. Korespondencja została doręczona skarżącej 13 stycznia 2022 r. W dniu 20 stycznia 2022 r. skarżąca wniosła jednym pismem zażalenie na powyższe postanowienie i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że korespondencję odebrał jej syn, który nie poinformował jej o odebraniu przesyłki. Wskazała, że syn choruje na [...], przedkładając kopię opinii lekarza psychiatry. Skarżąca podkreśliła, że do 16 listopada 2021 r. nie wiedziała, że decyzja została wydana. Postanowieniem z 19 maja 2022 r. (I OZ 193/22) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi.

Rozpoznając wniosek Sąd I instancji uznał, że skarżąca uprawdopodobniła, iż chorujący na [...] domownik nie przekazał jej korespondencji w sprawie. Powołała się na powyższą okoliczność, jako przyczynę uchybienia terminu. WSA podkreślił jednak, że stan niewiedzy trwał do 16 listopada 2021 r., gdy strona zapoznała się z treścią decyzji, w której znajdowało się również pouczenie dotyczące terminu i trybu jej zaskarżenia. Zdaniem Sądu I instancji, skoro skarżąca zapoznała się z decyzją, niewątpliwie zapoznała się również z pouczeniem i wiedziała, że termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Co więcej, w aktach sprawy znajdowało się już wówczas zwrotne potwierdzenie odbioru. Skarżąca musiała zatem wiedzieć, że jej syn odebrał decyzję 18 października 2021 r. W ocenie Sądu I instancji, nawet biorąc pod uwagę brak wiedzy prawniczej skarżącej, przy zachowaniu minimalnej staranności byłaby w stanie dokonać czynności w odpowiednim terminie. W związku z powyższym to zawinione postępowanie strony doprowadziło do niezachowanie terminu do wniesienia skargi. WSA stwierdził, że skarżąca nie miała żadnych podstaw do uznania, że termin do wniesienia skargi biegnie od dnia odebrania przez nią kopii decyzji w siedzibie Kolegium wobec prawidłowego pouczenia o terminie wniesienia skargi, z którym skarżąca niewątpliwie zapoznała przed upływem terminu do wniesienia skargi. Postępowanie z minimalną, wymaganą od strony dbałością o własne sprawy, uchroniłoby skarżącą od negatywnych skutków sytuacji, na którą się powołuje jako przyczyny uchybienia terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji uznał, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji niewłaściwe ustalenie, że w sposób zawiniony uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Podniosła, że pomimo zaawansowanego wieku (81 lat) i znacznych trudności natury osobistej (alkoholizm męża i synów, choroba psychiczna syna) należy do osób, które w sposób staranny prowadzą swoje sprawy. Podkreśliła, że w sposób aktywny uczestniczy w postępowaniu biorąc udział w czynnościach procesowych, jak również wnosi środki odwoławcze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") sąd przywróci termin do dokonania czynności procesowej, jeśli strona uprawdopodobni, że uchybiła terminowi bez swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

W sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z 11 października 2021 r. Przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję została doręczona stronie 18 października 2021 r. Termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 17 listopada 2021 r., zaś wskazany środek zaskarżenia został złożony dopiero 19 listopada 2021 r. Jednocześnie uprawdopodobnione zostało, że chorujący na [...] domownik nie przekazał skarżącej odebranej przesyłki zawierającą zaskarżoną decyzję. Nie jest również sporne, że o wydaniu zaskarżonej decyzji skarżąca dowiedziała się 16 listopada 2021 r. i w tym dniu, po uzyskaniu kopii decyzji, zapoznała się z jej treścią.

Naczelny Sąd Administracyjny oceniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy uznał, że skarżąca nie zawiniła w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że przy zachowaniu minimalnej staranności skarżąca byłaby w stanie dokonać czynności w odpowiednim terminie. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku (81) lat, bez wykształcenia prawniczego. Z zaskarżoną decyzją i zawartym w niej pouczeniem skarżąca zapoznała się 16 listopada 2021 r., a zatem jeden dzień przed upływem terminu do wniesienia skargi. Trudno wymagać od osoby starszej, która nie działa przez pełnomocnika, by złożyła skargę natychmiast po otrzymaniu informacji o wydaniu decyzji. Nie można 81–letniej skarżącej przypisać braku staranności czy też zaniedbania w prowadzeniu swojej sprawy, w sytuacji gdy skargę złożyła w ciągu trzech dni od powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Względy doświadczenia życiowego wskazują bowiem, że osoby starsze mają trudności z dokonywaniem czynności procesowych, właściwym rozumieniem pouczeń i odnoszeniem ich treści do aktualnej sytuacji procesowej, a tym bardziej nie są w stanie "od ręki" podjąć stosownych działań, dopiero co dowiedziawszy się o wydaniu decyzji.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przywróceniu terminu do wniesienia skargi.