Postanowienie NSA z 4 października 2022 r., I OZ 451/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 389/22, w przedmiocie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr: [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Piotr Niczyporuk przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 389/22, po rozpoznaniu wniosku K. L. w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr: [...], w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.

Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z dnia 7 czerwca 2022 r. K. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

Jednocześnie w skardze strona sformułowała wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z tym uzasadnieniem, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie jednak do art. 61 § 3 u.p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.

Zgodnie z powyższym unormowaniem, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stanowiącą odstępstwo od ogólnej reguły, zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Przy czym ciężar wykazania, że wykonanie decyzji rodzi niebezpieczeństwo wywołania po stronie skarżącego szkody - i to o znacznych rozmiarach - lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnioskodawcy. Wniosek w tym zakresie powinien wobec tego zawierać konkretne informacje o stanie faktycznym oraz okoliczności pozwalające na przyjęcie, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez skarżącego szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie dokonuje natomiast oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności.

Sąd podniósł, że w skardze z dnia 7 czerwca 2022 r. strona wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadniła w sposób dostateczny swojego wniosku, wskazując jedynie, że brak orzeczenia w tym przedmiocie może wyrządzić skarżącej szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Sąd podkreślił, że okoliczności uzasadniające żądanie strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, a nie tylko potencjalny i hipotetyczny. Twierdzenia strony powinny też być poparte dokumentami źródłowymi (por. postanowienia NSA z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2877/15, z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OZ 879/15, czy z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II GZ 388/12, dostępne - podobnie jak i pozostałe wyroki przywołane w tym uzasadnieniu - na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten wyręczając go, niejako z urzędu, poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 498/12, z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11, czy z dnia 26 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 338/07).

W ocenie Sądu, z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku, dlatego też nie można stwierdzić, że strona wykazała konieczność przyznania jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strona nie przedstawiła bowiem okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 u.p.p.s.a., co uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że brak jest w sprawie przesłanek do uwzględnienia wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w związku z czym, na podstawie art. 61 § 3 i 5 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła K. L. zaskarżając je w całości.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa przez dowolną ocenę, iż przedmiotowy wniosek nie został należycie uzasadniony w sytuacji, kiedy wykazała okoliczności konkretne i zindywidualizowane.

Żaląca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji aż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Uzasadniając skarżąca wskazał, że WSA zaniechał rzetelnej oceny istoty sprawy, opartej na błędnych ustaleniach organu pierwszej instancji, stwierdzającego, że odmówiłam przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Co jest niezgodne z prawdą. Jednocześnie skarżąca wskazała, że wnosi o wstrzymanie wykonania decyzji celem konwalidacji przez uzupełnienie postępowania pozwalające na wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, zakończenie sprawy na tym etapie byłoby dla mnie krzywdzące.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18).

Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji i powołanego przez niego orzecznictwa, że choćby uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej. To ona musi przedstawić argumenty i dokumenty na ich potwierdzenie, z których będzie wynikało, że wykonanie postanowienia spowoduje dla jej sytuacji realne zagrożenie, które można określić mianem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Strona ma przedstawić takie okoliczności, z których będzie wynikało, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt II OZ 57/22) W orzecznictwie podkreśla się, że to autor wniosku powinien wykazać, że w danym przypadku zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia aktem administracyjnym znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powinien on przedstawić skonkretyzowane okoliczności, które na to wskazują. Strona jest obowiązana do przedstawienia argumentów, faktów na poparcie swojego żądania. Powinna więc zaoferować takie dowody, które wskazują na istnienie konkretnego zagrożenia, jeśli dojdzie do wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może więc uwzględnić wniosek, jeśli przedstawione zostaną wiarygodne dowody. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1504/14, LEX nr 1538986)

W niniejszej sprawie skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazała ani nawet nie uprawdopodobniła, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji powstanie niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków. W skardze zawarto żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie wskazano jednak żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie. Sąd słusznie ocenił, że skarżąca nie wskazała przesłanek mogących być postawą wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny w związku z wniesieniem zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznaje sprawę poprzez dokonanie wyłącznie oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w sytuacji gdy skarżący nie wskazuje we wniosku na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 10 października 2013 r. I OZ 876/13).

Na marginesie należy też wskazać, że przytoczenie dopiero w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji, oddalające wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej, okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie zaskarżonego aktu, nie uzasadnia uwzględnienia zażalenia, nawet w przypadku spełnienia tych przesłanek, jeżeli Sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. (zob.: J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61.; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt II OZ 917/14; z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 601/14; z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13; z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II OZ 862/13; z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt I OZ 851/13; z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 194/13; z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1074/11).

Niezależenie od powyższego należy stwierdzić, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji podniosła argumentację i wskazała okoliczności tożsame do podniesionych w skardze, co należy odróżnić od wykazania przesłanek mogących być postawą wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za niezasadne.

Mając na powyższe uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.