Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2169/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej.
WSA w Warszawie wskazał, że zarządzeniem z dnia 16 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez m. in. przedłożenie 1 egzemplarza odpisu, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Opisane wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 lipca 2015 r. – co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy (karta nr 24).
Termin do uzupełnienia tego braku formalnego skargi upłynął w dniu 31 lipca 2015 r.
W wyznaczonym terminie nie nadesłano odpisu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w niniejszej sprawie oprócz skarżącego występuje 2 uczestników postępowania, którym również należy doręczyć odpisy skargi. W związku z powyższym skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi – w postaci nadesłania 1 odpisu skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W związku z doręczeniem wezwania w dniu 24 lipca 2015 r. termin do jego wykonania upłynął w dniu 31 lipca 2015 r. Nie wykonał tego wezwania w wyznaczonym terminie.
Zgodnie z aktualnymi poglądami orzecznictwa, ugruntowanymi uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. (I OPS 13/13), niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
Nadto wskazać należy, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zawierało pouczenie, że nieusunięcie braku formalnego skargi w terminie spowoduje jej odrzucenie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący i i wniósł o jego uchylenie w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 58 § 1 pkt 3) w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, ze doręczenie tylko jednego odpisu skargi w sprawie stanowi brak uniemożliwiający nadanie skardze dalszego biegu i w konsekwencji odrzucenie skargi.
W uzasadnieniu wskazano, że kwestią istotną z punktu widzenia sprawy jest to, że uczestnikiem postępowania przed organem administracyjnym była żona skarżącego, która zamieszkuje razem ze skarżącym, pozostając z nim we wspólnocie gospodarczej., miała ona pełna świadomość treści pisma składanego przez jej męża. Odrzucenie skargi, które doprowadziło do zamknięcia skarżącemu możliwości domagania się weryfikacji decyzji organu administracji publicznej oraz poskutkowało zamknięciem drogi sądowej, jest w realiach sprawy niezgodne z zasadami słuszności. Podejście nakazujące uznać brak doręczenia odpisu skargi, przy uwzględnieniu wskazanych okoliczności sprawy, można uznać za zbyt rygorystycznie ujmowany formalizm. W ocenie skarżącego Sąd nieprawidłowo uznał, że brak odpisu skargi jest brakiem istotnym, uniemożliwiającym rozpoznanie sprawy i zbadanie decyzji organu pod katem jej prawidłowości i w konsekwencji nieprawidłowo odrzucił skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 zwana dalej "p.p.s.a.") skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wobec tego do skargi znajduje zastosowanie art. 47 § 1 p.p.s.a. ustanawiający dla stron wnoszących pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymóg dołączenia opisów skargi dla doręczenia ich stronom oraz uczestnikom postępowania. Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwia nadanie pismu procesowemu właściwego biegu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Odmienna interpretacja jest zbyt rygorystyczna.
W rozpoznawanej sprawie zobowiązano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi własnoręcznie podpisanego lub jej uwierzytelnionej fotokopii, lub uwierzytelnionego wydruku poczty elektronicznej oraz złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego. W zakreślonym terminie skarżący złożył pełnomocnictwo procesowe, natomiast nie przesłał odpisu skargi. Niewątpliwe zatem skarżący nie wypełnił prawidłowo zobowiązania Sądu, czego w zażaleniu nie kwestionuje.
Jak wynika z akt, w sprawie biorą udział Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad oraz żona skarżącego – S. S., którym formalnie powinno się doręczyć odpisy skargi. Wobec nadesłania jednego odpisu skargi wraz ze skargą nie było przeszkód, aby doręczyć go uczestnikowi Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad. Natomiast brak odpisu przeznaczonego dla żony skarżącego nie powinien być potraktowany jako przeszkoda do nadania sprawie dalszego biegu.
W okolicznościach konkretnej sprawy niewłaściwe wykonanie zarządzenia w przedmiocie braków formalnych skargi nie powinno w sposób definitywny prowadzić do jej odrzucenia, lecz Sąd Wojewódzki powinien wykorzystać środki procesowe umożliwiające merytoryczne rozpoznanie sprawy. Podkreślić należy, że prawo do sądu powinno przysługiwać każdej osobie i w takim zakresie, w jakim chce z tego prawa skorzystać, a procedura powinna mu umożliwiać skorzystanie z tego prawa (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). Formalizm postępowania może stanowić barierę w dostępie do sądu, a zapewnieniu rzetelności postępowania służy zachowanie właściwej proporcji przy stosowaniu rygorów procesowych. Dodatkowo zaznaczyć należy, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd Wojewódzki nie przedstawił swojego stanowiska odnośnie ilości stron niniejszego postępowania i w jakim celu strona skarżąca została wezwana do nadesłania jednego odpisu skargi. Jak słusznie podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów, z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, aby uczynić zadość wymogom rzetelnej procedury obowiązkiem sądu, przed odrzuceniem skargi, jest dokładne zwrócenie uwagi komu ma być doręczony odpis skargi, w jakim celu zażądano odpisu bądź odpisów skargi, czy żądana ilość odpisów odpowiada ilości uczestniczących w postępowaniu osób (zob. postanowienie NSA z 24.2.2016 r., II OZ 191/16, postanowienie NSA z 24.9.2015 r., II OZ 867/15, CBOSA).
W zaistniałej sytuacji wskazane więc było udzielenie skarżącemu stosownej informacji dotyczącej brakującego odpisu bądź ponowienie wezwania w tym zakresie.
Zaznaczyć należy, że Sąd Wojewódzki powinien podejmować takie czynności procesowe, które upraszczają i przyspieszają prowadzenie postępowania zgodnie z wymogami zawartymi w art. 7 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.