Postanowienie NSA z 4 sierpnia 2020 r., I OZ 475/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2177/18

Sprawa

w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2177/18, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", odrzucił zażalenie K. D. na postanowienie z dnia 25 września 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku z 18 lipca 2019 r. oddalającego skargę K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych.

W uzasadnieniu wskazano, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie spełniało wymogu określonego w art. 194 § 4 p.p.s.a., bowiem zostało sporządzone osobiście przez skarżącą.

Zażalenie na to postanowienie złożyła K. D., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem wnoszącej zażalenie brak jest podstaw do uznania, że przedmiotowe zażalenie sporządziła osobiście. Nie byłaby w stanie sporządzić tak skomplikowanego pisma procesowego, jest bowiem osobą posiadającą jedynie wykształcenie zawodowe. Dodatkowo pozostaje pod stałą opieką lekarza psychiatry. Podkreślono, że przymus adwokacko-radcowski obejmuje tylko i wyłącznie sporządzenie skargi kasacyjnej (zażalenia) przez profesjonalnego pełnomocnika. Ustawa p.p.s.a. nie przewiduje obowiązku wniesienia skargi (zażalenia) przez takiego pełnomocnika, nie nakłada też na stronę obowiązku wskazania autora skargi kasacyjnej (zażalenia na jej odrzucenie). Ponadto zaznaczono, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przyznaje Sądowi żadnych szczególnych narzędzi w celu ustalenia wypełnienia obowiązku określonego w art. 194 § 4. W tej sytuacji Sąd nie może w sposób niebudzący wątpliwości ustalić autora danego pisma, a ocena, czy odrzucone zażalenie zostało sporządzone przez skarżącą, czy też nie, jest tylko subiektywnym zdaniem składu orzekającego w tej sprawie. Podniesiono, że - wobec zachowania wszystkich ustawowych wymogów - brak jest podstaw aby przyjąć, że skarżąca sporządziła samodzielnie skargę kasacyjną oraz zażalenie na jej odrzucenie. Należy uwierzyć w zapewnienie skarżącej, że pisma zostały sporządzone przez uprawnione do tego osoby, gdyż brak jest obiektywnych przesłanek zaprzeczających tej wersji, a powstałe wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść skarżącej.

Pismem z dnia 24 grudnia 2019 r. K. D. podtrzymała wniesione zażalenie, przedstawiając dodatkową argumentację na jego poparcie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 stosuje się odpowiednio. Odesłanie to oznacza, że ograniczenia tego nie stosuje się, gdy skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę o wznowienie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a.). Przepisu art. 175 § 1 powoływanej ustawy przewidującego przymus adwokacko-radcowski nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej RP, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną RP (art. 175 § 2a p.p.s.a.). Ponadto zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej może być sporządzone przez doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami oraz rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej (art. 175 § 3 p.p.s.a.). Uchybienie w tym zakresie nie podlega konwalidacji.

Poza sporem jest, że wnosząca zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2177/18 o odrzuceniu skargi kasacyjnej K. D. nie jest adwokatem, radcą prawnym ani którymkolwiek z podmiotów wskazanych powyżej, które – z uwagi na swoją specjalistyczną wiedzę prawniczą – mogą sporządzić taki środek odwoławczy osobiście.

Podkreślić należy, że sporządzenie zażalenia, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., dotyczy nie tylko jego napisania, ale również podpisania, ponieważ to podpis wprost wskazuje na osobę, która przygotowała ten środek odwoławczy (por. postanowienie NSA z 29 września 2010 r. sygn. akt II FZ 469/10). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że jedynie podpis złożony pod skargą kasacyjną potwierdza z punktu widzenia sądu oceniającego dopuszczalność tego środka, że w jego konstruowaniu brał udział, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 175 p.p.s.a., uprawniony fachowy podmiot. Przy czym, o ile niezamieszczenie podpisu pod skargą kasacyjną, jeśli z jej treści wynika, że została sporządzona przez uprawnioną osobę, stanowi brak o usuwalnym charakterze, który obliguje sąd do wezwania do jego uzupełnienia, o tyle podpisanie skargi kasacyjnej przez osobę niewymienioną w art. 175 p.p.s.a. stanowi uchybienie, które skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a., bez wzywania do usunięcia braków (zob. postanowienie NSA z 16 października 2018 r., sygn. akt II OZ 964/18 i postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści zażalenia w żaden sposób nie wynikało, że zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej. Podpis pod zażaleniem złożyła sama skarżąca K. D. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że K. D. wniosła zażalenie przez siebie sporządzone i uczyniła to we własnym imieniu.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Ma to zastosowanie do zażalenia w myśl art. 194 § 3 p.p.s.a. Dla wykazania spełnienia przymusu adwokacko-radcowskiego wystarczyło wykazać, że zażalenie zostało sporządzone przez uprawnionego pełnomocnika. Należało zatem przedstawić pełnomocnictwo, z którego wynika, że adwokat lub radca prawny ustanowiony przez podpisaną pod zażaleniem osobę sporządził ten środek odwoławczy w jej imieniu i na jej rzecz. Wówczas podmiot, który się podpisał, byłby tylko wnoszącym zażalenie i wymóg z art. 175 § 1 p.p.s.a. zostałby zachowany (por. postanowienie NSA z 13 lutego 2019 r. sygn. akt II OZ 38/19). Takie pełnomocnictwo w niniejszej sprawie nie zostało złożone. Również z obecnie rozpoznawanego zażalenia nie wynika, kto – jeśli nie sama skarżąca – sporządził zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.