Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2110/16, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przywrócił Województwu [...] termin do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
W uzasadnieniu wskazano, że Województwo [...] wniosło w dniu 11 lipca 2016 r. (data nadania) za pośrednictwem organu przedmiotową skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że w dniu 17 czerwca 2016 r. nadał skargę na adres wskazany w piśmie przekazującym odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji do organu drugiej instancji ("Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, 00-926 Warszawa, ul. Wspólna 2/4"). W dniu 4 lipca 2016 r. do skarżącego wpłynęła koperta zawierającą skargę z adnotacją "adresat nieznany". W ocenie skarżącego w rozpatrywanej sprawie, do uchybienia terminu doszło na skutek okoliczności, za które nie ponosi winy, gdyż organ administracji nie poinformował skarżącego o zmianie swojej siedziby (wskazanej przez organ pierwszej instancji w piśmie przekazującym odwołanie).
Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie skarżący uchybił trzydziestodniowemu terminowi do wniesienia skargi. Przyjął następnie, że został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu I instancji kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Sąd zważył, że w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji (tj. [...] października 2015 r.) organem właściwym do rozpatrzenia odwołania był Minister Infrastruktury i Rozwoju. Zatem prawidłowo organ pierwszej instancji przekazał odwołanie skarżącego na adres ówczesnej siedziby Ministerstwa, o czym poinformował go pismem z dnia 17 listopada 2015 r. Następnie, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania stał się Minister Infrastruktury i Budownictwa, bowiem na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2015 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa (Dz. U. z 2015, poz. 2080) powstało Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa, którego siedziba mieści się w Warszawie przy ul. Chałubińskiego 4/6. W zaskarżonej decyzji, w pouczeniu o środkach odwoławczych, organ nie poinformował skarżącego o zmianie siedziby i nie wskazał aktualnego adresu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było przez skarżącego niezawinione.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł Minister Infrastruktury i Budownictwa, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że uchybienie terminowi na złożenie skargi nie było zawinione, w sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącego, będący profesjonalnym pełnomocnikiem, nie dopełnił obowiązku weryfikacji adresu organu, którego działanie było przedmiotem skargi. Żalący podkreślił, że zmiana organu i związana z nią zmiana adresu nastąpiła w grudniu 2015 r., natomiast przedmiotowa skarga została nadana w czerwcu 2016 r., czyli ponad pól roku później. Trudno zatem w ocenie żalącego dać wiarę pełnomocnikowi wnoszącego skargę, że nie miał świadomości o zmianie tych okoliczności i w żaden sposób nie mógł ich przewidzieć. Minister zwrócił również uwagę na to, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poinformowano strony, iż właściwym w sprawie zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Budownictwa (Dz. U. 2015 r., poz. 1907 ze zm.) jest Minister Infrastruktury i Budownictwa. Informacja dotycząca przekształcenia organu powinna była uczulić profesjonalnego pełnomocnika na możliwą zmianę siedziby podmiotu, do którego pismo procesowe jest kierowane. Żalący wskazał, że nie ma obowiązku informowania o swoim adresie, bowiem jest to informacja ogólnie dostępna. Aktualny adres siedziby organu znajdował się również na kopercie, w której została przesłana zaskarżona decyzja.
Skarżące Województwo [...] wniosło o oddalenie zażalenia, bowiem stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2016 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było niezawinione przez stronę. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności takiego wniosku polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. np. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niezasadnie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy. Jako okoliczność wyłączającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi wskazano brak pouczenia pełnomocnika skarżącego o zmianie adresu i nadanie skargi na adres, który został wskazany przez organ pierwszej instancji (a który okazał się nieaktualny).
Przedstawione argumenty strony, zaakceptowane następnie przez Sąd I instancji, są chybione z następujących powodów.
Po pierwsze, brak jest podstaw prawnych, aby twierdzić, że w sytuacji zmiany organu odwoławczego, organ ten ma obowiązek powiadamiać strony postępowania o nieaktualności dotychczasowego adresu organu odwoławczego. Po drugie, z akt sprawy wynika bezspornie, że zaskarżona decyzja zawierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a aktualny adres siedziby organu, na który należało przesłać skargę, tj. ul. Chałubińskiego 4/6 00-928 Warszawa, został wskazany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji przez skarżącego oraz jak - podaje Minister Infrastruktury i Budownictwa w zażaleniu – również na kopercie, w której przesłano stronie zaskarżoną decyzję (k. 6 i n. akt administracyjnych, t. 1/2). Nie bez znaczenia jest również to, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy poinformował strony, że właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury i Budownictwa (k. 4 akt administracyjnych, t. 1/2). Słusznie zwrócono uwagę w zażaleniu, że powyższa informacja powinna stanowić sygnał dla profesjonalnego pełnomocnika, iż możliwa jest także zmiana siedziby organu i należy podjąć czynności mające na celu sprawdzenie, czy do takiej zmiany rzeczywiście doszło.
Z tych wszystkich przyczyn uznać należy, że błędne zaadresowanie koperty ze skargą świadczy w okolicznościach niniejszej sprawy o braku należytej staranności pełnomocnika przy dokonywaniu czynności procesowych, a zatem nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 86 § 1 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.