Postanowienie NSA z 12 maja 2009 r., I OZ 477/09

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1495/08 odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego

Sprawa

w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Barbara Adamiak przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1495/08, odmówił przyznania A. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Sąd I instancji stwierdził, że wnioskiem z dnia 20 stycznia 2009 r. A. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i siostrą, nie pracuje i nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy. W rubryce dotyczącej majątku skarżący ujawnił, iż posiada mieszkanie o powierzchni 52 m², jak również oszczędności, jednak odmówił podania ich kwoty. Z wyjaśnień A. K. wynika ponadto, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania (kwota około 600 zł) opłaca z własnej emerytury w wysokości 828,37 zł matka, natomiast pozostałe koszty utrzymania skarżący ponosi sam ze swoich oszczędności. Wezwaniem z dnia 22 stycznia 2009 r., referendarz sądowy, zwrócił się do A. K. o podanie kwoty oszczędności na posiadanie których wskazał w formularzu. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że odmawia podania kwoty zaoszczędzonych pieniędzy, gdyż ze względu na opisane w tym piśmie wydarzenia rodzinne utracił zaufanie do sądów, dodatkowym powodem odmowy jest ochrona jego dóbr osobistych. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1495/08 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, wskazując jako powód odmowę ujawnienia przez stronę kwoty oszczędności, której istnienie wykazała w treści urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy przez co nie udowodniła, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie wniosku.

Sąd I instancji stwierdził, że jedynym kryterium oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest sytuacja materialna wnioskodawcy, zaś wszelkie inne okoliczności podnoszone przez stronę lub wynikające z akt sprawy mają znaczenie jedynie wówczas, gdy dotyczą lub mają wpływ na ocenę sytuacji majątkowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji zaznaczył, że ciężar udowodnienia, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy spoczywa na ubiegającym się o taką pomoc.

Sąd I instancji ocenił, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku A. K. Sąd I instancji stwierdził, że z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie samodzielnie opłacić czy to kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Sąd I instancji wskazał, że badając sytuację majątkową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie samodzielnie opłacić kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie radcy prawnego. Sąd I instancji ocenił, że A. K. z jednej strony wskazuje bowiem na trudną sytuację zawodową – brak pracy itd., z drugiej strony dwukrotnie wyraźnie oświadcza (w formularzu z dnia 20 stycznia 2009 r. i w piśmie z dnia 4 lutego 2009 r.), że posiada oszczędności, których kwoty nie chce ujawnić. Sąd zważył, że okoliczność ta miała i ma zasadnicze znaczenie dla oceny kondycji finansowej skarżącego. Sąd I instancji zaznaczył, że mimo, iż to skarżący powinien sam udowodnić, że istnieją przesłanki do uwzględnienia jego wniosku, Sąd I instancji zwrócił się o doprecyzowanie tej kwestii – podanie kwoty oszczędności. Wezwanie nie zostało przez stronę prawidłowo wykonane – skarżący odmówił podania tej kwoty. Sąd I instancji stwierdził, że skoro A. K. odmówił przedstawienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej, odmowa przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie jest uzasadniona. Sąd I instancji zaznaczył, że powołane w sprzeciwie okoliczności rodzinne, bez dokładnego wyjaśnienia stanu majątkowego strony, nie mogły stanowić wyłącznej podstawy dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 25 marca 2009 r. złożył A. K., podnosząc, że nie pracuje, a zaoszczędzone pieniądze wydaje "na życie". Skarżący wniósł o zmianę postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego i przyznanie radcy prawnego.

Naczelny Sąd Administracji zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego była sprawa zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1495/08.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli osoba, która wystąpiła z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna, wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, wykaże" oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, strona występująca o przyznanie prawa pomocy powinna nie tylko przytoczyć okoliczności wskazujące na zasadność jej wniosku, ale także je udowodnić. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji w pełni zasadnie wyprowadził, że skoro A. K. odmówił przedstawienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej, odmowa przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie jest uzasadniona. Sąd I instancji słusznie zaznaczył, że powołane w sprzeciwie okoliczności rodzinne, bez dokładnego wyjaśnienia stanu majątkowego strony, nie mogły stanowić wyłącznej podstawy dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stwierdzić bowiem należy, że jedyną podstawą do orzekania w sprawach o udzielenie prawa pomocy jest sytuacja materialna skarżącego.

Sąd I instancji w pełni zasadnie wyprowadził, że powołane w sprzeciwie okoliczności rodzinne, bez dokładnego wyjaśnienia stanu majątkowego strony, nie mogły stanowić wyłącznej podstawy dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Podkreślić należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uchylanie się przez skarżącego od przedstawienia w sposób całościowy i rzetelny własnej sytuacji finansowej, pomimo prób ustalenia przez Sąd I instancji jego stanu majątkowego, skutkować musiało odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.