Postanowienie NSA z 1 marca 2017 r., I OZ 478/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia stowarzyszenia S. w Warszawie na zarządzenie zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 69/17

Sprawa

w sprawie ze skargi stowarzyszenia S. w Warszawie na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jolanta Sikorska

Uzasadnienie

Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 69/17, na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wezwał stronę skarżącą - stowarzyszenie S. z siedzibą w Warszawie, dalej: Stowarzyszenie, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.

Na powyższe zarządzenie zażalenie wniosła strona skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez brak jego zastosowania pomimo, że przepis ten powinien być zastosowany w niniejszej sprawie. Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją pozarządową, mającą status organizacji pożytku publicznego, działającą na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie jest sprawą własną Stowarzyszenia, związaną z realizacją jego misji i celów. W związku z tym, na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a. Stowarzyszenie nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotą jest treść art. 239 § 2 p.p.s.a. który stanowi, że nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Jak wynika ze złożonych do akt sprawy statutu Stowarzyszenia oraz informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, skarżące Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego (k. 6 i n. akt sądowych).

Jednak z uwagi na treść art. 239 § 2 p.p.s.a. wymagane jest dodatkowo ustalenie, czy taka organizacja działa we własnej sprawie (por. post. NSA z 24 czerwca 2016 r., II OZ 650/16; post. NSA z 28 kwietnia 2016 r., II OZ 420/16 oraz post. NSA z 16 grudnia 2015 r., II OZ 1283/15). W tym bowiem zakresie procedura sądowoadministracyjna zawęża wyłączenie podmiotowe od uiszczania wpisu sądowego, które dotyczy organizacji pożytku publicznego, tylko do spraw własnych jakie prowadzą takie organizacje.

Ponadto wskazania wymaga, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski: komentarz do art. 240 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 907). Reguły te są pomocne przy odkodowaniu pojęcia "sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. W związku z tym pojęcie to odnosić trzeba nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że Stowarzyszenie wnosząc skargę na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, występuje jako strona w swojej własnej sprawie w rozumieniu art. 239 § 2 P.p.s.a. Rozpoznawana sprawa dotyczy bowiem realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Stowarzyszenia, co nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie od kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej.

W związku z powyższym uznać należy, że w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 p.p.s.a., tj. zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych.

Prawidłowe było zatem wydanie zarządzenia o wezwaniu skarżącego Stowarzyszenia do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Wysokość tego wpisu znajduje umocowanie w przywołanym w treści zaskarżonego zarządzenia przepisie § 2 ust. 6 przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.