Postanowienie NSA z 24 czerwca 2010 r., I OZ 480/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2010 r. sygn. akt III SO/Gd 12/10 odmawiające przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie z wniosku C. W. w przedmiocie rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, ukarania karą administracyjną, wydania orzeczenia o niezgodności orzeczenia sądu powszechnego z prawem i przyznania odszkodowania p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt III SO/Gd 12/10, odmówił C. W. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego wniosku w przedmiocie rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, czy Sąd Okręgowy w Gdańsku [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w G. miał prawo, wobec jego wniosku o "przydzielenie" adwokata z urzędu, "ustanowić" mu pełnomocnika z urzędu, co uczynił w postanowieniu z dnia [...] marca 2009 r. sygn. akt [...]. Wnioskodawca domagał się również ukarania karą administracyjną osoby, która wydała to postanowienie i orzeczenia o niezgodności przedmiotowego postanowienia z prawem oraz proponował ustanowienie odszkodowania w kwocie 5000 zł. Jednocześnie wniósł o "przydzielenie mu adwokata z urzędu".

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie adwokata, jest możliwe w przypadku spełnienia przesłanek uregulowanych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., oraz braku wystąpienia przesłanki negatywnej ujętej w art. 247 P.p.s.a., zgodnie z którym, prawo pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi, która zachodzi – według poglądów doktryny – jeżeli bez potrzeby głębszej analizy prawnej skargi nie może ona zostać uwzględniona, tzn. jeśli prawo w sposób jednoznaczny i jasny wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego.

Wobec powyższego, Sąd I instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie zachodzi oczywista bezzasadność skargi, bowiem przedmiotem wniosku C. W., potraktowanego jako wniosek złożony w trybie art. 63 P.p.s.a., do którego stosuje się przepisy o skardze, było orzeczenie sądu powszechnego tj. postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika z urzędu - adwokata, wobec którego skarżący domagał się rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, czy sąd powszechny - okręgowy prawidłowo ustanowił dla niego pełnomocnika a nie adwokata, innymi słowy domagał się skontrolowania i oceny działalności tegoż sądu poprzez orzeczenie o niegodności z prawem przedmiotowego postanowienia a ponadto wymierzenia kary administracyjnej dla osoby, która je wydała oraz przyznania odszkodowania.

Zdaniem Sądu, już wstępna analiza wniosku pozwoliła na jednoznaczne stwierdzenie, iż żądanie wnioskodawcy nie należy do kategorii spraw przekazanych na mocy art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 P.p.s.a. do rozpoznawania sądom administracyjnym. Innymi słowy sąd nie ma kompetencji do merytorycznego rozpoznania żądań wniesionych przez skarżącego i wobec faktu zaistnienia oczywistej bezzasadności skargi odmówił przyznania prawa pomocy – stosownie do art. 247 P.p.s.a.

1. W. złożył zażalenie na w/w postanowienie podnosząc, iż się z nim nie zgadza, bowiem "na podstawie art. 121.
2. ustawy o emeryturach i rentach" należy mu się bezwarunkowa pomoc prawna zarówno przed sądem wojewódzkim i każdym sądem, zaś jego skarga dotyczy decyzji ZUS z dnia [...] marca 2002 r. o przyznaniu renty, który to akt nie został, przez matactwa Sądu, zamieszczony w postanowieniu. Skarżący podniósł, iż uzasadnienie jest słabe a rozważania na temat bezzasadności skargi pozbawione sensu. Zdaniem skarżącego, żaden Sąd nie powinien uniknąć kontroli jeżeli łamie prawo.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionej podstawy.

Przede wszystkim, wbrew twierdzeniu skarżącego, należy wskazać, iż pomoc prawna nie należy się w każdym przypadku i bezwarunkowo, bowiem przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienia adwokata, jest możliwe w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek uregulowanych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., przy jednoczesnym niezaistnieniu przesłanki negatywnej ujętej w art. 247 P.p.s.a. tj. oczywistej bezzasadności skargi powodującej niemożność przyznania prawa pomocy, a która zachodzi wówczas, gdy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Jak przyjęto w doktrynie, na co słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd, zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi, w szczególności, gdy kwalifikuje się ona do odrzucenia (art. 58 § 1 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z oczywistą bezzasadnością skargi. Wniosek skarżącego, zasadnie potraktowany jako wniosek złożony w trybie art. 63 P.p.s.a., do którego stosuje się przepisy o skardze, zawiera żądanie rozstrzygnięcia w ramach zagadnienia prawnego o słuszności podjętego w postępowaniu cywilnym postanowienia sądu powszechnego – Sądu Okręgowego w Gdańsku [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2009 r. sygn. akt [...] w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu – adwokata, jako niezgodnego z ustawą K.p.c. i udzielenia odpowiedzi czy Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku miał prawo zamiast przydzielić skarżącemu adwokata do pomocy prawnej przydzielił mu pełnomocnika. Ponadto domagał się wymierzenia kary administracyjnej oraz orzeczenia o niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i ustalenia odszkodowania.

Nie ulega zatem wątpliwości, iż powyższe żądania nie podlegają kognicji sądu administracyjnego, w świetle powołanych przez WSA przepisów o właściwości i zakresie dokonywanej kontroli działalności administracji publicznej tj. art. 1 w zw. z art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 P.p.s.a., bowiem sądy administracyjne nie zajmują się sprawdzaniem czy nadzorem działalności sądu powszechnego, a tym bardziej wymierzaniem kar dla Sędziów sądów powszechnych wydających postanowienia oraz orzekaniem o niezgodności z prawem orzeczeń sądów powszechnych i przyznawaniem odszkodowania.

Wobec powyższego, WSA w Gdańsku, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, zasadnie zastosował art. 247 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.