Postanowienie NSA z 18 czerwca 2013 r., I OZ 480/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 198/12 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi K. B. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie przedłużenia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maria Wiśniewska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 198/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy z wniosku K. B. w sprawie z jej skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie przedłużenia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, K. B., po otrzymaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2012 r. o odrzuceniu jej skargi, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Sąd stwierdził, że K. B., mimo kilkukrotnych wezwań Sądu do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie podjęła próby wyjaśnienia sytuacji rodzinnej, nie wskazała przyczyn, które doprowadziły do tego, że aktualnie podaje ona, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, chociaż jeszcze w połowie ubiegłego roku wskazywała, że w gospodarstwie domowym pozostaje z mężem i dwojgiem dzieci. Nie podała wiarygodnych powodów braku możliwości przedłożenia dokumentów dotyczących dochodów męża, powtarzając zdawkowo, że nie ma do nich dostępu. Odstępując od należytego wyjaśnienia okoliczności związanych z sytuacją rodzinną oraz nie wykazując dochodów męża, a zarazem nie wyjaśniając w przekonujący sposób, jakie okoliczności stoją temu na przeszkodzie, wnioskodawczyni uniemożliwiła uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując, że skarżąca nie wykazała przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określonej w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").

Na powyższe postanowienie skarżąca K. B. wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła, że podjęła próbę uzyskania wymaganego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej, jednakże w Urzędzie Gminy nie wydano jej takiego dokumentu, ponieważ Urząd nie ma jednostki własnej do spraw zdrowia, a z opieki społecznej w gminie skarżąca nie korzystała. Skarżąca stwierdziła, że jej mąż nie jest stroną postępowania i nie składał żadnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, natomiast z art. 255 P.p.s.a. wynika, że sąd wzywa stronę do przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodziny, a nie męża niebędącego stroną. Ponadto zarzuciła, że należycie wyjaśniła wszystkie okoliczności związane z jej sytuacją rodzinną i majątkową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). W zakresie całkowitym obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, względnie rzecznika patentowego. Jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), to przysługuje jej prawo pomocy w zakresie częściowym.

Z powyższych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciążą obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Dlatego też powinna ona złożyć oświadczenie majątkowe obejmujące dokładne dane o swoim stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym, a także oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w wyznaczonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).

Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji, stwierdziwszy, że przedstawiony przez skarżącą formularz wniosku z przekreślonymi wszystkimi rubrykami dotyczącymi stanu rodzinnego, majątku i dochodów oraz zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 12 grudnia 2012 r. potwierdzające jej status jako osoby bezrobotnej są niewystarczające, wezwał ją pismami z dnia 3 stycznia 2013 r., 24 stycznia 2013 r. oraz 7 marca 2013 r. o ich uzupełnienie. Skarżąca mimo wezwania nie wyjaśniała w pełni sytuacji rodzinnej ani powodów niemożności przedłożenia dokumentów dotyczących dochodów męża, tym samym nie wywiązała się z obowiązku i uniemożliwiła pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego oraz sytuacji rodzinnej. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nieuzupełnienie przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania oraz kosztów ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.

Prawidłowo Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), wskazał, że małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Stosownie zaś do treści art. 23 zdanie 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. W związku powyższymi przepisami wykazanie sytuacji materialnej obojga małżonków jest niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu majątkowego rodziny skarżącej.

W tym stanie rzeczy zażalenie nie może zasługuje na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.