Postanowienie NSA z 12 maja 2009 r., I OZ 481/09

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 746/08 pozostawiające bez rozpoznania pismo T. S. z dnia 12 sierpnia 2008 r.

Sprawa

w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Uzasadnienie

Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 746/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania pismo T. S. z dnia 12 sierpnia 2008 r. w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego.

W uzasadnieniu tego zarządzenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2008 r. oddalił skargę T. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego.

W dniu 12 sierpnia 2008 r. (data stempla pocztowego), skarżąca skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo, w którym zwróciła się z prośbą o ponowne rozpatrzenie skargi, podnosząc, że nie otrzymała zawiadomienia o rozprawie. Ponadto wskazała, że w miesiącu lipcu przebywała "w rozjazdach, celem podjęcia pracy", a po powrocie dowiedziała się w Urzędzie Pocztowym, że w lipcu nie było z sądu przesyłek poleconych.

Stosownie do zarządzenia Zastępcy Przewodniczącej Wydziału z dnia 20 sierpnia 2008 r., skarżąca została poinformowana, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało uznane za doręczone jej w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), gdyż była pouczona o obowiązku zawiadamiania Sądu o każdej zmianie adresu.

Skarżącą pouczono również o sposobie i terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę oraz wezwano do udzielenia informacji, jaki charakter procesowy ma wniesione przez nią pismo. Jednocześnie wskazano, że wezwanie należy wykonać w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniesionego pisma bez rozpoznania.

Skarżąca w oznaczonym terminie skierowała do Sądu pismo, w którym jeszcze raz wniosła o ponowne rozpatrzenie skargi i wskazała, że jej adres nie uległ zmianie, a przesyłki Sądu nie otrzymała z przyczyn od niej niezależnych.

W tej sytuacji, skarżąca została wezwana do udzielenia informacji, czy jej pismo z dnia 12 sierpnia 2008 r. należy traktować, jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r., w związku z tym, że zostało ono wniesione do Sądu w ustawowym terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Ponadto wskazano, że wezwanie należy wykonać w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniesionego pisma bez rozpoznania.

Skarżąca, we wskazanym terminie, wniosła kolejne pismo, w którym zwróciła się do Sądu o ponowne rozpatrzenie jej skargi, oraz przywrócenie terminu rozprawy, podnosząc argumenty wskazane we wcześniejszych pismach.

Wydając zaskarżone zarządzenie, Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżąca, pomimo nadsyłania pism w zakreślonym terminie nie wykonała wezwania w celu sprecyzowania pisma z dnia 12 sierpnia 2008 r. poprzez wskazanie, jaki charakter procesowy ma jej pismo, a następnie, czy pismo to należy potraktować, jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r. Wskazywała jedynie, że domaga się ponownego rozpatrzenia jej skargi.

Stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma możliwości przywrócenia terminu rozprawy, ani ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam sąd. Również zarzut nieotrzymania zawiadomienia o terminie rozprawy i pozbawienia przez to możliwości obrony, podniesiony w piśmie przez skarżącą, nie mógł być badany przez sąd, który w sprawie wydał już wyrok, uznając, że skarżąca, zgodnie z art. 73 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, została zawiadomiona o terminie rozprawy.

Ponadto skarżąca pismami z dnia 20 sierpnia 2008 r. oraz z dnia 30 września 2008 r. została poinformowana, że strona niezadowolona z wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego skargę, może złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku w terminie 7 dni od dnia wydania orzeczenia, co jest niezbędne do wszczęcia procedury odwoławczej od wyroku tego sądu. Pomimo tego skarżąca nie skorzystała jednak z przysługującego jej prawa.

Zażalenie na powyższe zarządzenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła T. S. W motywach zażalenia podniosła, że w poprzednich pismach zwracała się o "przywrócenie terminu rozprawy o rozpatrzenie skargi" ale dopiero w zarządzeniu z dnia 18 listopada 2008 r. została poinformowana, że nie możliwości przywrócenia terminu rozprawy ani ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam Sąd.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zarządzenia z dnia 18 listopada 2008 r. oraz złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r. Ponadto wniosła o przydzielenie jej adwokata z urzędu i wskazała że pierwszy jej wniosek w tym przedmiocie został złożony w piśmie z dnia 12 sierpnia 2008 r., ale pozostał bez rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 72 P.p.s.a. reguluje instytucję tzw. doręczenia zastępczego. Oparte jest ono na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata, co w konsekwencji powoduje, że fikcja doręczenia odnosi skutek prawny w postaci uznania pisma za doręczone. Na takim domniemaniu opiera się również art. 73 P.p.s.a., który stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany we wcześniejszych artykułach (art. 65 - 72 P.p.s.a.) - a zatem nie obejmujących omawianego przypadku - pismo składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję lub gdy nie jest to możliwe - na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń. W tym przypadku doręczenia uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu.

Skarżąca w treści pisma z dnia 10 września 2008 r. wskazała, iż jej adres zamieszkania, będący jednocześnie adresem do doręczeń nie uległ zmianie. Ponadto w piśmie z dnia 12 sierpnia 2008 r. poinformowała, że nie mogła odebrać wezwania na rozprawę, gdyż przebywała poza miejscem zamieszkania w celu podjęcia pracy.

W takim przypadku na problem przedstawiony w zażaleniu składają się dwa zagadnienia. Jedno dotyczy legalności zastosowania doręczenia zastępczego pisma sądowego zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi do uiszczenia (art. 73 P.p.s.a.); następne jego skuteczności przy przyjęciu, że skarżąca przebywała czasowo poza miejscem zamieszkania.

Jeśli chodzi o kwestię pierwszą, niemożność doręczenia występuje wówczas, gdy nie ma podmiotu, któremu doręczenie właściwe lub zastępcze mogłoby być dokonane. Niewątpliwie doręczenie właściwe nie było w przedmiotowej sprawie możliwe, stąd doręczenie zawiadomienia o rozprawie w trybie zastępczym należy uznać za prawidłowe. Aby jednak doręczenie pisma adresatowi w omawianym trybie mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Przede wszystkim nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Treść zażalenia nie obala domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. Odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostały umieszczone na potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 23).

Przechodząc do kwestii drugiej należy przyjąć, że strona składająca skargę, właściwie pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. W związku z tym nie ma żadnego znaczenia fakt, że zgodnie z twierdzeniami skarżącej, nie wiedziała ona o braku możliwości przywrócenia terminu rozprawy, ani ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam Sąd. Skoro skarżąca w sposób planowany opuszcza jedynie czasowo miejsce zamieszkania, które pozostaje niezmienione, jej staraniom należy pozostawić dbałość o uniknięcie negatywnych skutków tej nieobecności. Staranność ta nie ma charakteru rygorystycznego, gdyż wystarczające jest choćby powiadomienie adresata lub doręczyciela lub też wskazanie adresu dla doręczeń (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1910/07). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie dopełniła tego obowiązku, w związku z tym za niedopuszczalne należy uznać przerzucanie odpowiedzialności za własne działania na Sąd.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy wskazać, iż zgodnie z art. 141 §2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.

W przedmiotowej sprawie skarżąca pismami z dnia 20 sierpnia 2008 r. oraz z dnia 30 września 2008 r. została poinformowana, że strona niezadowolona z wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego skargę, może złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku w terminie 7 dni od dnia wydania orzeczenia, co jest niezbędne do wszczęcia procedury odwoławczej od wyroku tego sądu. W tym miejscu należy uznać, że skarżąca w trakcie postępowania przed Sądem pierwszej instancji została właściwie poinformowana o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za nieuzasadniony należy więc uznać przedmiotowy wniosek złożony dopiero na etapie postępowania zażaleniowego.

Ustosunkowując się do zarzutu braku rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji wniosku o przydzielenie adwokata z urzędu, złożonego w piśmie z dnia 12 sierpnia 2008 r. (k.

27. należy wskazać, że we wskazanym piśmie skarżąca nie zawarła takiego wniosku, w związku z czym zarzut ten również należy uznać za chybiony.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z 197 §2 zażalenie oddalił.