Postanowienie NSA z 19 maja 2015 r., I OZ 481/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1017/13, o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1017/13, oddalił wniosek G. P. o ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że G. P. w złożonym dnia 7 listopada 2014 r. na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się ustanowienia adwokata, oświadczając, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że brak osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Odnośnie posiadanego majątku wskazał, że należy do niego piętro w starej kamienicy o powierzchni 100 m2, z którego czynsz zajął komornik. Miesięcznie otrzymuje 529 zł zasiłku stałego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 r. oddalił wniosek skarżącego.

Dalej Sąd wskazał, że złożony w dniu 7 listopada 2014 r. wniosek jest drugim z kolei wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Uprzedni, z daty 30 września 2013 r., został rozpoznany odmownie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt I OZ 514/14 oddalił zażalenie G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2014 r. o odmowie ustanowienia mu adwokata.

Podstawę rozstrzygnięć Sądów stanowiło stwierdzenie, że skarżący w sposób niewystarczająco przejrzysty przedstawił swoją sytuację majątkową. W szczególności z załączonych dokumentów wynikało, że ponosi wydatki wyższe niż deklarowany dochód.

Obecnie, wnosząc ponownie o ustanowienie adwokata, skarżący, nie wypełnił również wniosku w sposób pozwalający na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej. Nie powołał żadnych nowych okoliczności w stosunku do tych, które ujawnił w poprzednim wniosku. Nie wynika również z wniosku, by nastąpiła istotna zmiana okoliczności.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I FZ 545/12, (Lex nr 1239276) dopuszczalna jest możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy tak przez osoby fizyczne, jak i osoby prawne, niemniej odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę.

Z tych względów Sąd oddalił wniosek na podstawie o art. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego wskazując, że przedstawił Sądowi wszystkie żądane pisma, zaznaczając iż wykazaniem jego dochodów powinien zająć się Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Skarżący wskazywał ponadto, iż oprócz dochodów, które ujawnił, otrzymuje pomoc finansową i materialną z szeregu, wymienionych w zażaleniu, instytucji charytatywnych. Zaznaczył również, że w postanowieniu z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 621/14 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że "Sąd I instancji, mając wątpliwości co do rzetelności oświadczenia strony, winien był zażądać dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego. Dopiero po uzyskaniu takich informacji możliwe będzie dokonanie właściwej oceny i ewentualne rozstrzygnięcie w kwestii przyznania stronie prawa pomocy, zarówno w zakresie zwolnienia od opłat sądowych jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Brak uzyskania takich wyjaśnień, na podstawie art. 255 P.p.s.a. i rozpoznanie sprawy wobec niewyjaśnienia wszystkich jej okoliczności, stanowiło naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy i powodowało uchylenie zaskarżonego orzeczenia."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma okoliczność, że w sprawie było już prowadzone postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, które zakończyło się postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt I OZ 514/14 oddalającym zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2014 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. A więc przyznanie prawa pomocy wskutek rozpoznania ponownego wniosku byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby skarżący wykazał w przekonujący sposób, że nastąpiło istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy - przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku - możliwa jest bowiem wyłącznie po zmianie okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Składając zatem kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona winna przedstawić nowe, istotne okoliczności, które mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Brak wskazania takich okoliczności, przy ponownym złożeniu wniosku, powoduje, że raz już dokonana, w prawomocnym postanowieniu sądu, ocena możliwości płatniczych strony, pozostaje nadal aktualna.

Mając powyższe na względzie, należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że z przedstawionego przez stronę wniosku nie wynika, żeby w sprawie zaszły takie zmiany okoliczności w porównaniu z już rozpoznanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, które mogłyby doprowadzić do odmiennej od dotychczasowej oceny sytuacji finansowej skarżącego, brak było zatem podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Podstawą odmowy przyznania prawa pomocy skarżącemu w poprzednio prowadzonym postępowaniu było stwierdzenie, że skarżący w sposób nierzetelny przedstawił swoją sytuację materialną.

Skarżący w zażaleniu powołuje się na postanowienie NSA (w sprawie wywołanej jego wnioskiem) z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 621/14, na mocy którego uchylono zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji o odmowie przyznania prawa pomocy z uwagi na niewyjaśnienie sytuacji finansowej skarżącego na skutek braku zobowiązania strony do przedłożenia dodatkowych oświadczeń, dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego tj. zastosowania instytucji przewidzianej w art. 255 p.p.s.a. Wskazane postanowienie zapadło jednak w odmiennym stanie faktycznym, przy rozpoznawaniu pierwszego wniosku skarżącego. Tymczasem przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, o czym była już mowa powyżej, jest kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji w której wnioskodawca, wydanymi w trybie art. 255 p.p.s.a., zarządzeniami z dnia 18 listopada 2013 r., 24 stycznia 2014 r. oraz 30 stycznia 2014 r. wzywany był do udokumentowania swojej sytuacji finansowej, w szczególności osiąganych dochodów. Przedstawione w odpowiedzi na powyższe zarządzenia informacje nie pozwalały na przyznanie prawa pomocy bowiem skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania na co zwrócił uwagę NSA w postanowieniu z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt I OZ 514/14. Mimo to skarżący świadomy braków poprzednio złożonego wniosku oraz konieczności wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji materialnej i rodzinnej przy ponownie złożonym w dniu 7 listopada 2014 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczył się do powtórzenia treści wniosku z dnia 30 września 2013 r.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie sposób zatem przyjąć, że od chwili wydania poprzedniego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy istotnemu pogorszeniu uległa jego sytuacja finansowa i majątkowa, stanowiąca przesłankę uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W konsekwencji Sąd Wojewódzki zasadnie oddalił wniosek o ustanowienie adwokata.

Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.