Postanowienie NSA z 8 lipca 2011 r., I OZ 482/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Po 604/10 odrzucające skargę kasacyjną E. K.

Sprawa

w sprawie ze skargi ze skargi E. I., M. K., E. K. w przedmiocie wymierzenia grzywny Gminie N. za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. IV SA/Po 397/08 postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Leszek Leszczyński przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Po 605/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną E. K. w sprawie ze skargi ze skargi E. I., M. K., E. K. w przedmiocie wymierzenia grzywny Gminie N. za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. IV SA/Po 397/08.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podniósł, że odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącej E. K. w dniu 7 marca 2011 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał skarżącej z dniem 6 kwietnia 2011 r., natomiast skarga kasacyjna wniesiona została dnia 11 maja 2011 r. (data nadania na poczcie), czyli po terminie do dokonania tej czynności.

Zauważyć należy, iż skarżąca w dniu 16 lutego 2011 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 9 marca 2011 r. ustanowiono dla E. K. adwokata z urzędu. Pismem z dnia 5 kwietnia 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu poinformowała Sąd o osobie wyznaczonego dla skarżącej pełnomocnika. Pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r. Sąd dokonał stosownego zawiadomienia dla pełnomocnika skarżącej, powiadamiając go jednocześnie o stanie sprawy.

Przytoczone wyżej okoliczności nie mają jednak wpływu na ocenę zachowania terminu do wniesienia skargi – bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu terminów procesowych, w tym terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Okoliczności powyższe Sąd byłby zobligowany uwzględnić w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednak w niniejszej sprawie wniosek taki nie został złożony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie reprezentowana przez pełnomocnika E. K. zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez uznanie, iż skarga kasacyjna została złożona po upływie terminu przewidzianego w tym artykule oraz naruszenie przepisów postępowania art. 78 i art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 175 p.p.s.a. poprzez niezapewnienie skarżącej prawa do zaskarżenia orzeczenia Sądu I instancji, tj. złożenia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie pełnomocnik złożył skargę kasacyjną w terminie trzydziestu dni od dnia kiedy skutecznym stało się wyznaczenie go pełnomocnikiem skarżącej, a więc od dnia kiedy dowiedział się o sprawie. Zupełnie nietrafnym jest zawarte w zaskarżonym postanowieniu twierdzenie, iż datą początkową terminu był dzień doręczenia skarżącej wyroku wraz z uzasadnieniem, a więc dzień 7 marca 2011 r. Przy takim założeniu termin ten upływał bowiem 6 kwietnia 2011 r. WSA kierując do pełnomocnika pismo, iż jest on pełnomocnikiem skarżącej w dniu 7 kwietnia 2011 r., kierowałby je bowiem do pełnomocnika, który nie mógłby już złożyć skargi kasacyjnej gdyż było już po terminie.

Również błędne jest twierdzenie WSA jakoby pełnomocnik mógłby po skierowaniu do niego pisma złożyć jedynie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 45 Konstytucji RP każdy ma prawo do rozpatrzenia sprawy przez Sąd, art. 78 Konstytucji RP wskazuje z kolei, iż każdy ma prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż E. K. należy przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z przepisami postępowania sądowoadministracyjnego skarga kasacyjna może być sporządzona jedynie przez profesjonalnego pełnomocnika - skarżąca nie mogła wnieść jej sama.

W niniejszej sprawie pełnomocnik nie mógł złożyć skargi kasacyjnej w terminie trzydziestu dni od doręczenia uzasadnienia skarżącej, gdyż zwyczajnie o toczącym postępowaniu nie wiedział. Terminem więc od którego winien biec termin był dzień 11 kwietnia 2011 r. - doręczenia zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu.

Argumentacja WSA wskazująca, iż pełnomocnik mógł co najwyżej złożyć wniosek o przywrócenie terminu jest niesłuszna również z niżej wskazanych względów.

Takie rozstrzygnięcie pozbawia możliwości rozpoznania sprawy w drugiej instancji - skarżąca sama nie może złożyć skargi w terminie, gdyż nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem, jej pełnomocnik również nie może tego uczynić, gdyż nie jest ustanowiony - skarżąca nie może sama go ustanowić gdyż jej na to nie stać, organy państwa zobowiązane do zastąpienia jej w tej materii nie wyznaczają pełnomocnika na czas (nie jest to nawet możliwe w tak krótkim okresie). Naruszone więc zostają w ten sposób art. 45 i 78 Konstytucji RP, prawa do sądu i prawa do kontroli instancyjnej orzeczeń Sądu I Instancji.

Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu to siedem dni, wraz z wnioskiem należy dokonać czynności o przywrócenie terminu do której złożenia się wnosi, tak więc wniosek winien być złożony wraz ze skargą kasacyjną. Uznanie argumentów WSA skutkowałoby więc całkowicie nieuzasadnionym skróceniem tegoż terminu do siedmiu dni.

Nadto pełnomocnik skarżącej nie miałby możliwości złożenia skargi kasacyjnej, lecz jedynie wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia. Wniosek taki mógłby zostać rozpoznany pozytywnie, bądź tez oddalony.

Marginalnie należy też zwrócić uwagę, iż sporządzenie skargi kasacyjnej w tak krótkim terminie nie było możliwe — WSA przesłał niżej podpisanemu obrońcy jedynie pismo o wyznaczeniu pełnomocnikiem urzędu. Pełnomocnik nie otrzymał nawet wyroku, ani jego uzasadnienia. W celu zapoznania się ze sprawą (trzy tomy akt) koniecznym było więc przeglądanie akt w Sądzie. Do należytego sporządzenia skargi kasacyjnej koniecznym był też kontakt ze skarżącą, w celu uzyskania informacji czy domaga się ona złożenia skargi kasacyjnej i jakie jest jej stanowisko w sprawie. Należało też wykonać odpisy akt sprawy oraz formalnie sporządzić skargę kasacyjną. Abstrahując nawet od faktu, iż niniejsza sprawa nie jest jedyną prowadzoną przez niżej podpisanego pełnomocnika, dokonanie tego w terminie siedmiu dni nie było możliwe.

Dalej wskazano, iż nawet jeżeli pełnomocnik popełnił błąd, skarżąca nie powinna ponosić jego konsekwencji. Skarżąca dokonała wszelkich prawem przewidzianych czynności, by skarga kasacyjna została złożona — nie mogła jej złożyć sama. Powołano w tym miejscu postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2006r wydane w sprawie o sygn. akt: I FZ 515/06.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 177 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

Podkreślić trzeba, że przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika.

Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Jakkolwiek art. 175 § 1 p.p.s.a. przewiduje przymus adwokacko-radcowski, jednakże nie oznacza to, że ubieganie się o przyznanie pełnomocnika z urzędu ma wpływ na interpretację art. 177 § 1 p.p.s.a. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem wstrzymania biegu terminów ustawowych. Zatem także postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może stanowić podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Sytuacja taka nie sytuuje strony chcącej skorzystać z prawa pomocy w gorszej, niekorzystnej pozycji, ani nie pozbawia strony konstytucyjnego prawa do sądu oraz do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji, co podnoszono w zażaleniu.

Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej i nadanie sprawie dalszego biegu byłoby w rozpoznawanej sprawie możliwe jedynie w przypadku złożenia przez pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i uwzględnienia tego wniosku przez Sąd.

Ponadto wskazać należy, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu jest takim samym pełnomocnikiem, jak pełnomocnik z wyboru, zaś jedyną różnicą jest zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego ustanowieniem.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy do skargi kasacyjnej nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżąca była reprezentowana przez adwokata, a więc osobę profesjonalnie świadczącą pomoc prawną, tym samym zostały spełnione gwarancje procesowe zapewniające prawo strony do obrony swoich interesów.

W przedmiotowej sprawie odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 7 marca 2011 r. Termin do wniesienia skargi upłynął dnia 6 kwietnia 2011 r. Skargę kasacyjną nadano natomiast w dniu 11 maja 2011 r. (data nadania na poczcie), a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji zasadnie postanowił o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił zażalenie.