Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1848/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, iż we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Miasto P. wskazało, iż w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, przywrócone zostaną prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw własności. Podkreślono przy tym, iż decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej może stanowić podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej, co z kolei oznacza, że zbycie nieruchomości przez osobę aktualnie ujawnioną w księdze wieczystej jako właściciel może doprowadzić do sytuacji, w której skutki będą trudne do odwrócenia. Osoba trzecia, która nabędzie przedmiotową nieruchomość w dobrej wierze, będzie chroniona rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, która bezwzględnie przyjmuje przewagę stanu prawnego w księdze wieczystej nad stanem rzeczywistym. W przypadku zaś uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej, nie będzie żadnej możliwości zniweczenia cywilnoprawnych skutków umowy sprzedaży tej nieruchomości.
Rozpoznając powyższy wniosek Sąd I instancji stwierdził, że Miasto P. nie wykazało w sposób dostateczny, aby w sprawie zachodziły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu ogólne powołanie się na niebezpieczeństwo zbycia nieruchomości przez byłych właścicieli nieruchomości nie jest wystarczająco sprecyzowaną okolicznością, która mogłaby uzasadniać uwzględnienie wniosku strony. Niebezpieczeństwo takie nie zostało uprawdopodobnione, a nadto Miasto nie wykazało w jaki sposób mogłaby być wyrządzona mu znaczna szkoda lub jakie trudne do odwrócenia skutki mogłoby wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd stwierdził, iż Miasto nie wykazało, iż byli właściciele nieruchomości zamierzają wykorzystać swoje prawa właścicielskie i zbyć nieruchomość.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Miasto P., wnosząc o jego uchylenie.
Miasto P. zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że skarżący nie wykazał, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez wykonanie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że istnieje możliwość zbycia nieruchomości przez byłych właścicieli jeszcze przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazano, że zaskarżona decyzja może stanowić podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej, co z kolei oznacza możliwość zbycia nieruchomości przez osoby aktualnie ujawnione w księdze wieczystej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 j.t.), zwanej "p.p.s.a." wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe jest jedynie wówczas, gdy istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. A zatem, w przypadku wykonania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej chodzi o ocenę, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi, sąd uznałby, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Wykonanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej (decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości) przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja komunalizacyjna pozostaje w mocy, a w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości (np. nieruchomość została sprzedana innej osobie), a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim właściciela, ale też inne podmioty.
Ponadto wykonanie ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej wiąże się z możliwością powołania się na to, iż decyzja komunalizacyjna została ostatecznie wyeliminowana z obrotu ze skutkiem od daty jej wydania, co może już stanowić podstawę do kolejnych postępowań, w tym do dokonania wpisu w księdze wieczystej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 992/11; z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 50/12).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 oraz art. 188 w związku z art. 197 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.