Uzasadnienie
S. G. (dalej jako skarżący) pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia wydanego dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt II SAB/Gd 47/13 i doręczenie jego odpisu.
Zarządzeniem z dnia 31 stycznia 2014 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wezwał skarżącego do uiszczenia kwoty 100 zł, tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej od powyższego wniosku.
Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł skarżący domagając się jego uchylenia. Jednocześnie skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, wnosząc o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 marca 2014 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od sporządzonego uzasadnienia wyroku.
Skarżący wniósł sprzeciw, podnosząc, że nie można zwolnić w zakresie częściowym od opłaty kancelaryjnej od sporządzonego uzasadnienia wyroku, skoro jest to opłata w wysokości stałej 100 złotych. Po rozpoznaniu sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Gd 47/13,, przyznał S. G. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od sporządzonego uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd ten zaznaczył, że S. G. wprost we wniosku złożonym na urzędowym formularzu zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie obejmującym opłatę kancelaryjną, do której został wezwany. Z uwagi na okoliczności wskazane we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawcy, w szczególności fakt braku dochodów w jego gospodarstwie domowym oraz braku majątku i oszczędności Sąd I instancji uznał, że wnioskodawca wykazał, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie kosztów sądowych w zakresie złożonego wniosku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym Sąd wojewódzki uwzględnił złożony wniosek o prawo pomocy i zaznaczył, że zwolnienie to dotyczy całości kwoty 100 zł i wyczerpuje żądanie wnioskodawcy.
S. G. złożył na powyższe postanowienie zażalenie. Zarzucił, że skład Sądu wydającego skarżone postanowienie był sprzeczny z przepisami prawa – art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., co implikuje, jego zdaniem, nieważność orzeczenia. Ponadto stwierdził, że Sąd naruszył przepisy art. 14 ust 1 zd. 2 i 3 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 6 ust 1 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 9, art. 91 ust. 2 i art. 241 ust. 1 Konstytucji RP przez wydanie postanowienia na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych i musi spełniać wymogi określone w art. 252 § 1 i 2 P.p.s.a.
W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Udzielenie go w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Zgodnie z § 4 tego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Właściwym do rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa jest wojewódzki sąd administracyjny, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 P.p.s.a.).
Jak stanowi art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Z art. 16 § 1 P.p.s.a. wynika wprost, że sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 tego artykułu, gdzie mowa jest o tym, że sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że Sąd I instancji rozpoznający, po sprzeciwie skarżącego, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczącym zwolnienia od opłaty kancelaryjnej, wydając skarżone postanowienie na posiedzeniu niejawnym w składzie 1 sędziego, dopuścił się naruszenia przepisów regulujących tryb i skład sądu orzekającego w sprawie. NSA stwierdza, że postanowienie Sądu I instancji nie kwalifikuje się do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. ani na podstawie innych przesłanek określonych w tym przepisie.
Jednocześnie NSA zauważa, że w niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa międzynarodowego wskazane przez skarżącego w zażaleniu, dotyczące prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. odnośnie stosowania przepisów ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych w krajowym porządku prawnym. Sąd I instancji orzekał zgodnie z ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), która w art. 10 ustanawia zasadę jawności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasada ta została skonkretyzowana w art. 90 § 1 P.p.s.a. i art. 96 P.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawę na rozprawie. Artykuł 96 P.p.s.a. przewiduje możliwość ograniczenia jawności rozprawy w stosunku do publiczności, jednak wprowadzenie takiego ograniczenia dopuszcza art. 45 ust. 2 Konstytucji RP i wskazane wyżej umowy międzynarodowe.
NSA stwierdza, że rozpoznanie określonej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest możliwe tylko wówczas, gdy tak stanowi przepis szczególny np.: art. 30 P.p.s.a., art. 55 § 1 P.p.s.a., art. 58 § 3 P.p.s.a., art. 61 § 5 P.p.s.a., art. 86 § 1 P.p.s.a., art. 88 P.p.s.a, art. 89 P.p.s.a. Wspomniany powyżej art. 260 P.p.s.a. jest takim przepisem szczególnym umożliwiającym rozpoznanie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie dotyczącej udzielenia prawa pomocy na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym oraz w oparciu o art. 16 § 2 P.p.s.a. Sąd I instancji wydał zaskarżone postanowienie prawidłowo.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., oddalił zażalenie.