Postanowienie NSA z 14 lipca 2011 r., I OZ 497/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SO/Gd 24/10 wymierzające Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. grzywnę w kwocie 1000 zł (jeden tysiąc) złotych

Sprawa

w sprawie z wniosku C.W. w przedmiocie wymierzenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. grzywny z powodu nieprzekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Leszek Leszczyński przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SO/Gd 24/10 wymierzył Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. grzywnę w kwocie 1000 zł (jeden tysiąc) złotych w sprawie z wniosku C.W. w przedmiocie wymierzenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. grzywny z powodu nieprzekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę

W uzasadnieniu wskazano, że skarga C. W. z dnia 19 maja 2009 r. do dnia rozpoznawania wniosku nie została przez ZUS Oddział w G. do tutejszego Sądu przekazana, co stanowi przeszkodę w jej rozpoznaniu.

Jakkolwiek nie można wskazać daty, w której skarga wpłynęła do siedziby Oddziału ZUS w G., to jednak Wydział Obsługi Prawnej ZUS Oddział w G. i reprezentujący organ w niniejszej sprawie pełnomocnik wiedzieli od długiego czasu o fakcie wniesienia skargi na decyzję ZUS z dnia [...] października 2010 r., co wynika z przesłanej do Sądu odpowiedzi na skargę z dnia 26 sierpnia 2010 r., w której pełnomocnik organu odnosi się wprost do skargi C.W. na decyzję ZUS z dnia [...] października 2004 r.

Również z treści pisma pełnomocnika organu z dnia [...] września 2010 r. skierowanego do Inspektoratu ZUS w G. – Ś. wynika wprost, że zdawał on sobie sprawę z faktu, że przekazana przez Sąd według właściwości skarga nie została przekazana do Sądu z odpowiedzią i aktami sprawy. Warto też zauważyć, że organ nigdy nie udzielił odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny.

Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do konkluzji, że skarga C. W. nie została przekazana do Sądu mimo bezwzględnego obowiązku zakreślonego w art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy czym należy stwierdzić, że skarżący prawidłowo wskazał w niej, że jest ono skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zatem obowiązkiem organu było przekazanie jej do tego Sądu.

Zdaniem Sądu nie może nieprzesłania skargi do Sądu tłumaczyć fakt, że została ona przesłana najpierw do Inspektoratu ZUS w G. – Ś., nie zaś bezpośrednio do siedziby Oddziału. Obowiązkiem Inspektoratu było przekazanie pisma Sądu wraz ze skargą osobie bądź komórce organizacyjnej oddziału zajmującej się obsługą prawną urzędu. Z kolei – jako że Inspektorat jest jednostką podległą Oddziałowi ZUS w G., ten ponosi odpowiedzialność za jego sprawne działanie.

Ponadto wskazano, że podmiot wnoszący skargę nie może ponosić ujemnych konsekwencji braku sprawnego działania urzędu i być pozbawiony możliwości rozpoznania złożonej przez siebie skargi w sytuacji, gdy organ ociąga się z jej przekazaniem.

Wysokość orzeczonej grzywny Sąd przyjął mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, w tym nieprzesłanie przez organ do dnia dzisiejszego skargi wraz z odpowiedzią pomimo trwającego od maja 2010 r. postępowania, jak również - zdyscyplinowanie organu do przestrzegania swoich obowiązków w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd uwzględnił jako okoliczność łagodzącą fakt, że w tutejszym Sądzie, jak również w Sądzie Okręgowym – Sądzie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z siedzibą w G. toczy się wiele spraw, których przedmiotem są skargi i odwołania wnoszone przez C. W., co mogło przyczynić się do powstania sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. zarzucił Sądowi I instancji brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i wskazał na okoliczność niedoręczenia przedmiotowej skargi do siedziby Oddziału.

W uzasadnieniu zażalenia podano, że jak słusznie zauważa Wojewódzki Sąd Administracyjny na stronie 2 uzasadnienia postanowienia z dnia 19 kwietnia 201l r. - akta rentowe C. W. nie zawierają skargi z dnia 19 maja 2009 r. Skarga nie została przesłana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku do siedziby Oddziału Zakładu na ul. [...], tylko na adres Inspektoratu ZUS G. – Ś. na ul. [...], a więc błędnie wskutek czego faktycznie nigdy nie trafiła do Oddziału i obsługującego sprawy postępowań sądowych Wydziału Obsługi Prawnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpatrującego w dniu 19 listopada 2010 r. wcześniejsze zażalenie Oddziału ZUS w G., jest to okoliczność która przesądza o braku podstaw do wymierzania Oddziałowi kary grzywny, niezależnie od tego, czy Inspektorat przekazał skargę Oddziałowi, czy tego nie dokonał. Bezspornym jest brak skargi w aktach rentowych C.W. Oddział zatem nie miał możliwości przekazania jej Sądowi wraz z odpowiedzią. Pisma kierowane przez Oddział do Inspektoratu świadczą jedynie o czynnościach podejmowanych w celu odszukania skargi. Jednak nie pozwalają udzielić właściwej odpowiedzi na zarzuty merytoryczne zawarte w skardze, bowiem zarzuty te nie są ostatecznie znane.

Prowadzona przez Oddział korespondencja tak z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, jak i z Inspektoratem G. – Ś. w sprawie treści skargi oparta jest na doświadczeniu płynącym z ogromnej ilości odwołań i skarg składanych przez C. W. na decyzje ZUS.

W takich okolicznościach, przy ciągłym przesyłaniu wielu tomów akt rentowych C. W. pomiędzy Inspektoratem, Wydziałem Obsługi Prawnej, sądami powszechnymi, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich, czy Prokuraturami, łatwo może dojść do utraty kolejnego pisma skarżącego i braku możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 513, poz. 1270 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W myśl § 2 tego artykułu organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.

W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Oznacza to, że wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny oraz złożenia stosownego wniosku przez stronę. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione – organ nie przekazał skargi w ustawowym terminie, a skarżący złożył stosowny wniosek.

W ślad za Sądem I instancji podać należy, że skarga C. W. na decyzję ZUS z dnia [...] października 2004 r. o przyznaniu renty zawarta w piśmie z dnia 19 maja 2009 r. została złożona bezpośrednio w tutejszym Sądzie, który przy piśmie z dnia 3 czerwca 2009 r. przekazał tę skargę, zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. według właściwości do ZUS Oddział w G. Inspektorat G. – Ś, mieszczącemu się przy ul. [...] w G. W/w pismo wraz ze skargą wpłynęło do tego organu w dniu 9 czerwca 2009 r. Z kolei w toku postępowania kopia skargi C. W. została przesłana do Wydziału Obsługi Prawnej Oddziału ZUS w G. w dniu 7 maja 2010 r.

Skarga C. W. z dnia 19 maja 2009 r. do dnia rozpoznawania wniosku przez Sąd I instancji nie została przez ZUS Oddział w G. do tutejszego Sądu przekazana. Wszak w istocie nie można wskazać daty, w której skarga wpłynęła do siedziby Oddziału ZUS w G., to zasadnie zauważył Sąd I instancji, że Wydział Obsługi Prawnej ZUS Oddział w G. i reprezentujący organ w niniejszej sprawie pełnomocnik wiedzieli od długiego czasu o fakcie wniesienia skargi na decyzję ZUS z dnia [...] października 2010 r., co wynika z przesłanej do Sądu odpowiedzi na skargę z dnia 26 sierpnia 2010 r. oraz z treści pisma pełnomocnika organu z dnia [...] września 2010 r. skierowanego do Inspektoratu ZUS w G. – Ś. Z drugiego z w/w pism wynika wprost, że pełnomocnik zdawał on sobie sprawę z faktu, że przekazana przez Sąd według właściwości skarga nie została przekazana do Sądu z odpowiedzią i aktami sprawy. Rację ma również Sąd Wojewódzki twierdząc, że organ nie udzielił też odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny. Analiza akt sprawy wskazuje, że organ nie przekazał skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, co oznacza, że ciążącego na nim na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku nie wykonał.

Powtórzyć trzeba za Sądem I instancji, że skarżący prawidłowo wskazał w niej, że jest ono skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Obowiązkiem organu zatem było przekazanie jej do Sądu.

Należy podzielić pogląd, że nie może nieprzesłania skargi do Sądu tłumaczyć fakt, że została ona przesłana najpierw do Inspektoratu ZUS w G. – Ś, nie zaś bezpośrednio do siedziby Oddziału. Obowiązkiem Inspektoratu było przekazanie pisma Sądu wraz ze skargą osobie bądź komórce organizacyjnej oddziału zajmującej się obsługa prawna urzędu. Z kolei – jako że Inspektorat jest jednostką podległą Oddziałowi ZUS w G., ten ponosi odpowiedzialność za jego sprawne działanie. Ponadto Sąd I instancji trafnie przyjął, że podmiot wnoszący skargę nie może ponosić ujemnych konsekwencji braku sprawnego działania urzędu i być pozbawiony możliwości rozpoznania złożonej przez siebie skargi w sytuacji, gdy organ ociąga się z jej przekazaniem.

Okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi przy tym bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, bowiem wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Natomiast okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, gdyż ustawodawca pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny swobodny zakres ustalenia jej wysokości w ramach granic wynikających z art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Pozwala to zatem na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia uchybienia przez organ obowiązkowi przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w wyznaczonym w ustawie terminie, w tym uwzględnienia okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi.

Odnosząc się zaś do wysokości wymierzonej przez Sąd I instancji kary grzywny (tj. 1000 zł) to w oparciu o okoliczności niniejszej sprawy (w tym nieprzesłanie przez organ do dnia wydania zaskarżonego postanowienia przez Sąd I instancji dzisiejszego skargi wraz z odpowiedzią pomimo trwającego od maja 2010 r. postępowania, jak również uwzględnienie okoliczności, że w tutejszym Sądzie, jak również w Sądzie Okręgowym – Sądzie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z siedzibą w G. toczy się szereg spraw, których przedmiotem są skargi i odwołania wnoszone przez C.W. stwierdzić należy, że jest współmierna do stopnia naruszenia prawa jakiego dopuścił się organ.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.