Postanowienie NSA z 17 lipca 2012 r., I OZ 497/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt III SO/Kr 21/11 oddalające wniosek o wymierzenie grzywny

Sprawa

w sprawie z wniosku A. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy B. postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt III SO/Kr 21/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy B. w związku z nieprzekazaniem w terminie skargi na bezczynność wraz z aktami sprawy do sądu.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż A. W. działająca przez pełnomocnika matkę M. W., wnioskiem z dnia 22 lipca 2011r. (data nadania 22 lipca 2011r.) skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domaga się wymierzenia Wójtowi Gminy B. grzywny za nieprzekazanie w terminie temu Sądowi skargi na bezczynność Wójta Gminy B. wraz z aktami sprawy. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że w dniu 10 maja 2011r. za pośrednictwem Wójta Gminy B. złożyła adresowaną do WSA w Krakowie skargę na bezczynność Wójta. Zdaniem skarżącej Wójt Gminy B. przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dopiero w dniu 24 czerwca 2011r., a więc z uchybieniem terminu 30 dni. Skarżąca uważa, że takie działanie Wójta jest celowe. Dlatego wnosi o ustalenie imiennie osoby winnej notorycznego naruszania jej praw.

W dniu 19.09.2011r. (data nadania) Wójt Gminy B. złożył odpowiedź na niniejszy wniosek wnosząc o jego nieuwzględnienie i wskazując, że skarga na bezczynność wraz z odpowiedzią na skargę została wysłana do Sądu w terminie wcześniejszym niż wskazuje skarżąca, gdyż myli ona datę doręczenia przesyłki do Sądu z datą jej nadania. Organ podniósł, że opóźnienie w ekspedycji skargi było nieznaczne i spowodowane tym, że skarżąca wnosi bardzo wiele skarg i pism do Urzędu Gminy, z czego mogło dojść do omyłkowego przetrzymania gotowych do ekspedycji akt do Sądu.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie pełnomocnik organu wyjaśnił, że przyczyną uchybienia terminu była wielość pism składanych do organu związana z wieloma różnymi sprawami skarżącej prowadzonymi przez organ. Wskazał nadto, że w tym samym czasie skarżąca wniosła do organu dwa identycznej treści pisma, opatrzone tą samą datą, obydwa zatytułowane "Skarga", z tym że jedno adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a drugie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Organ najpierw nadał bieg pismu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, traktując je jako zażalenie na bezczynność poprzedzające skargę do Sądu na bezczynność. Dopiero następnie, po zrobieniu dodatkowej kopii akt, przesłał je wraz z odpowiedzią na skargę do Sądu.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie skargę wraz z aktami i odpowiedzią na skargę przekazano do sądu jeszcze przed wniesieniem wniosku o ukaranie grzywną. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy III SAB/Kr 39/11, skargę A. W. na bezczynność wniesiono do Wójta Gminy B. w dniu 10 maja 2011r., zatem trzydziestodniowy termin jej przekazania wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzi na skargę upłynął z dniem 9 czerwca 2011 roku. Organ przesłał tę skargę do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w dniu 20 czerwca 2011r. (data nadania - koperta, akta III SAB/Kr 39/11, k. 6), zatem z 11-dniowym przekroczeniem terminu. W niniejszej sprawie organ niewątpliwie uchybił terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., skoro skarga wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy została przesłana do sądu w dniu 20 czerwca 2011 roku. Sąd pierwszej instancji podkreślił jednak, iż wymierzenie grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., ma charakter uznaniowy, zatem nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Wobec użycia przez ustawodawcę sformułowania, że sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny, Sąd ma obowiązek uwzględnienia przy rozstrzygnięciu wniosku skarżącego w przedmiocie nałożenia grzywny wszystkich okoliczności sprawy, zatem jej charakteru, przyczyn niewypełnienia obowiązków, czasu jaki upłynął od wniesienia skargi, tego czy organ ten obowiązek wypełnił przed złożeniem wniosku lub jego rozpatrzeniem i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu, nadto czy ewentualna grzywna spełni swoje funkcje. W niniejszej sprawie przekazanie skargi przez Wójta Gminy B. nastąpiło z nieznacznym opóźnieniem zaledwie jedenastu dni, a zatem realnie nie miało wpływu na możliwość rozpoznania sprawy. Nadto należy podkreślić, że przesłanie przez organ skargi wraz z odpowiedzią i aktami nastąpiło przed wniesieniem wniosku o wymierzenie grzywny. Oceniając okoliczności niezachowania omawianego terminu, Sąd pierwszej instancji zwrócił także uwagę na fakt licznych skarg i pism kierowanych przez tę samą skarżącą do organu, powodujące wątpliwość i konieczność każdorazowego ustalenia przez organ, czy kolejne składane przez skarżącą pismo stanowi nową skargę, czy jest uzupełnieniem wcześniejszej. W niniejszej sprawie ta ocena była dla organu jeszcze trudniejsza, że w tym samym czasie skarżąca wniosła do organu dwa identycznej treści pisma, opatrzone tą samą datą, obydwa zatytułowane "Skarga", z tym że jedno adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a drugie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Organ najpierw nadał bieg pismu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, traktując je jako zażalenie na bezczynność poprzedzające skargę do Sądu na bezczynność. Dopiero następnie, po zrobieniu dodatkowej kopii akt, przesłał je wraz z odpowiedzią na skargę do Sądu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o wymierzenie grzywny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. W. przedstawiła stan sprawy toczącej się przed Wójtem Gminy B. z jej udziałem oraz podniosła, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo strony do rozpatrzenia sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki, co powoduje naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca podkreśliła, iż skarga została przez nią złożona w dniu 10 maja 2011 r. zatem 30 dniowy okres upłynął z dniem 9 czerwca 2011 r. Organ przesłał skargę do WSA w Krakowie wraz z odpowiedzią w dniu 20 czerwca 2011 r., a więc ustawowy termin został przekroczony o 11 dni. Obowiązek przekazania sprawy ma charakter bezwzględny, a więc nastąpiło naruszenie przepisów art. 54 §2 k.p.a. Skarżąca zaznaczyła również, iż nie jest prawdą, że wniosek o nałożenie grzywny został wniesiony po przekazaniu akt sprawy i odpowiedzi na skargę. Skarżąca podkreśliła, iż wniosek o nałożenie grzywny został złożony do WSA w Krakowie w dniu 22 lipca 2011 r. Sprawa została przekazana do WSA W Krakowie w dniu 20 czerwca 2011 r. Postanowienie w tej sprawie zapadło w dniu 8 grudnia 2011 r. W momencie rozpatrywania sprawy WSA w Krakowie nie posiadał całości akt sprawy, stąd też w treści uzasadnienia nie uwzględnił stanowiska odnośnie nie przekazania całości akt.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 §1 i §2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 wymienionej ustawy, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 §6 p.p.s.a.

Materialnoprawną przesłanką orzeczenia o grzywnie na podstawie art. 55 §1 p.p.s.a. jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 §2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Przepis art. 55 §1 p.p.s.a. zawiera regulację zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 §2 p.p.s.a. i ma zapobiec przetrzymywaniu skarg przez organy administracji publicznej.

Podstawową okolicznością wymagającą rozważenia w niniejszej sprawie jest to, czy Sąd pierwszej instancji zasadnie nie zastosował wobec Wójta Gminy B. środka z art. 55 §1 P.p.s.a. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń zawartych w aktach sprawy, skarga została przez skarżącą wniesiona do organu w dniu 10 maja 2011 r., natomiast organ przekazał Sądowi pierwszej instancji skargę wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy w dniu 20 czerwca 2011 r. Nie budzi więc wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie organ nie zachował 30 - dniowego terminu przewidzianego w powołanym art. 54 §2 p.p.s.a.

Powyższe okoliczności nie przesądzają jednak o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji, odmawiającego wymierzenia organowi grzywny. Należy mieć na uwadze, że orzeczenie sądu o wymierzeniu grzywny ma charakter uznaniowy. Oznacza, to że Sąd może, ale nie musi stosować przedmiotowych sankcji. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny Sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja skarżącego, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ itp. Sąd może oddalić wniosek, gdy niezachowanie terminu było usprawiedliwione okolicznościami konkretnej sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 maja 2011 r., II GZ 225/11, w sprawie dotyczącej wymierzenia organowi grzywny zasadnicze znaczenie ma wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z przekazywaniem przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz przyczyn złożenia wniosku przez skarżącego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że wprawdzie organ uchybił trzydziestodniowemu terminowi, wynikającemu z art. 54 §2 p.p.s.a., to jednak biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, związane z bardzo dużą ilością pism kierowanych przez skarżącą do organu, powodujących wątpliwości i konieczność każdorazowego ustalania, czy kolejne pismo stanowi nową skargę, czy jest uzupełnieniem wcześniejszej, opóźnienie w przekazaniu przez ten organ skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy do Sądu było usprawiedliwione. Na podkreślenie zasługuje też fakt, iż skarżąca w tej samej dacie wniosła zarówno skargę na bezczynność do Sądu pierwszej instancji jak i zażalenie, nazwane również skargą do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Skargi te dotyczyły tej samej sprawy, stąd organ najpierw wysłał akta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, a następnie po zrobieniu dodatkowej kopii akt, przesłał je wraz z odpowiedzią na skargę do Sądu pierwszej instancji. Powyższe okoliczności bezspornie mogły spowodować opóźnienie w przekazaniu akt do Sądu pierwszej instancji, dlatego nie sposób przypisać organowi zwłoki w wykonaniu obowiązku określonego w art. 54 §2 p.p.s.a., biorąc zwłaszcza pod uwagę jego aktywność w doprowadzeniu do wyjaśnienia powstałych wątpliwości i przekazaniu tychże akt niezwłocznie, jeszcze przed wystąpieniem przez skarżącą z wnioskiem o ukaranie organu grzywną.

W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, należało uznać za odpowiadające prawu.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.