Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Wa 652/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Fundacji A. z siedzibą w Z. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 28 sierpnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 października 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany - na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Odpis zarządzenia z dnia 8 października 2018 r. został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 25 października 2018 r. Wyznaczony termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 2 listopada 2018 r.
Pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia 25 października 2018 r. wskazał, że Fundacja z mocy prawa jest zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych w całości na podstawie art. 239 § 2 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę wskazał, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że odpis zarządzenia z dnia 23 października 2018 r. wzywającego pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia należnego wpisu od skargi, został prawidłowo doręczony w dniu 25 października 2018 r.
W tej sytuacji, strona skarżąca obowiązana była uiścić należny wpis w wyznaczonym terminie, tj. nie później niż do dnia 2 listopada 2018 r.
W związku z pismem strony skarżącej z dnia 25 października 2018 r. Sąd wyjaśnił, że nie można uznać, że Fundacja w niniejszej sprawie występuje jako strona w swojej własnej sprawie dotyczącej realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w rozumieniu art. 239 § 2 P.p.s.a. Rozpoznawana sprawa dotyczy bowiem realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Fundacji, co nie wpływa bezpośrednio na jej prawa i obowiązki oraz nie zmienia jej sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej.
W związku z powyższym Fundacja nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 P.p.s.a., tj. zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Fundacja A. z siedzibą w Z., wnosząc o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie dalszego biegu;
- "rozpoznanie zażalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jako odpowiedź na wezwanie w trybie art. 220 § 3 P.p.s.a.".
W uzasadnieniu zażalenia Fundacja przytoczyła treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II FZ 588/12, dołaczając jednocześnie dowód uiszczonego w dniu 26 listopada 2018 r. wpisu od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W rozpoznawanej sprawie odpis zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 25 października 2018 r., a zatem termin do uzupełnienia braków skargi upłynął w dniu 2 listopada 2018 r. Pomimo upływu ww. terminu skarżąca Fundacja nie dokonała czynności, do której została zobowiązana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 października 2018 r. Zasadnie zatem, wobec nieopłacenia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.
Podkreślić przy tym należy, że bez wpływu na prawidłowość postanowienia o odrzuceniu skargi pozostaje wniesione przez pełnomocnika strony pismo z dnia 25 października 2018 r. informujące, że Fundacja zwolniona jest z ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 2 P.p.s.a. Skarżąca, reprezentowana przez adwokat P. M., nie wniosła na podstawie art. 227 § 1 P.p.s.a. zażalenia na ww. zarządzenie z dnia 23 października 2018 r. wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w siedmiodniowym terminie liczonym od daty jego otrzymania (art. 194 § 2 w zw. z art. 198 P.p.s.a.), a zatem nie zakwestionowała skutecznie w przewidzianym w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi trybie czy były podstawy do żądania od strony uiszczenia wpisu sądowego oraz czy wysokość wpisu od skargi została określona w prawidłowej wysokości.
Za niezrozumiałe uznać należy przytoczone przez pełnomocnika Fundacji w uzasadnieniu zażalenia obszerne fragmenty uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II FZ 588/12. Podkreślić należy, że ww. orzeczeniem uchylone zostało postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku wobec braku wezwania strony do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu ww. orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 285f § 3 P.p.s.a. w zw. z odpowiednim stosowaniem art. 220 § 3 P.p.s.a. stanowi podstawę do odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia dopiero po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do uiszczenia opłaty. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 października 2018 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowienie w sprawie o sygn. akt II FZ 588/12 zapadło zatem w innym stanie faktycznym i nie mogło stanowić oparcia dla zarzutów podniesionych w rozpatrywanym zażaleniu.
Na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z art. 239 § 2 P.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2018 r. poz. 450, 650 i 723) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca Fundacja nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego. Nie można też uznać, że jest organizacją pozarządową lub podmiotem wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie działającym w sprawie własnej dotyczącej realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów tej ustawy. W aktach sprawy nie ma także informacji o tym, że fundacji zostało zlecone jakiekolwiek zadanie publiczne, którego realizacji miałaby dotyczyć złożona skarga. Także skarżąca Fundacja nie złożyła dowodów na potwierdzenie wskazanych okoliczności.
Niezależnie od powyższego, nie można uznać, że rozpoznawana sprawa jest sprawą własną Fundacji w rozumieniu cytowanego przepisu. Jak zasadnie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sformułowanie "sprawa własna" dotyczy postępowania, w którym przez swoje zachowanie organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych odnoszące się statusu organizacji. Gdy rozpoznawana sprawa dotyczy realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery jej działalności zewnętrznej, to nie wpływa bezpośrednio na jej prawa i obowiązki oraz nie zmienia jej sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie z jej skargi dotyczącej udostępnienia informacji publicznej.
Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2018 r. Fundacja zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej w postaci zestawienia spraw prowadzonych przez wskazaną Kancelarię Komorniczą wszczętych w 2008 r. (lub - w sytuacji powstania kancelarii w dacie późniejszej niż ten rok - przedstawienie wykazu spraw od najstarszych zarejestrowanych w danym roku kalendarzowym) na wniosek banków w stosunku do konsumentów na podstawie tytułów wykonawczych w postaci Bankowych Tytułów Egzekucyjnych i Wykonawczych, wraz ze wskazaniem nr tytułu egzekucyjnego oraz sądu, przed którym toczyło się postępowanie (w tym sygn. akt postępowania klauzulowego i ewentualnie kolejnych), z wyszczególnieniem na: 1) datę wszczęcia oraz zakończenia lub umorzenia postępowania egzekucyjnego wraz z podaniem podstawy prawnej jego umorzenia wraz z datami ich prawomocności;
- szczegółowych planów podziałów sumy uzyskanej z egzekucji, a w przypadku ich braku, kwot przekazanych wierzycielowi bądź wierzycielom;
- informację zawierającą ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego wraz z informacją o ich pokryciu przez wierzyciela i dłużnika oraz informacją, czy zostały pokryte w całości bądź w części;
- informację, czy było prowadzone postępowanie egzekucyjne co do naliczonych i niepokrytych kosztów celowej bądź niecelowej egzekucji od dłużnika bądź wierzyciela.
Z przedłożonego do akt sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że przedmiotowa sprawa jest związana z celami działania fundacji, do których zalicza się działalność edukacyjna, kulturalna dobroczynna i charytatywna, w szczególności w zakresie pomocy osobom zadłużonym w trudnej sytuacji życiowej, przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu osób zadłużonych oraz szerzenia wiedzy na temat praw dłużników, a także działalność na rzecz ochrony konsumentów. Wobec tego przepis art. 239 § 2 P.p.s.a. nie mógł mieć w sprawie zastosowania.
Tym samym skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I OZ 1167/18, którym zostało oddalone zażalenie skarżącej Fundacji na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym m.st. Warszawy w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.