Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 851/23, odrzucił skargę E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr SKO.4141.138.23, w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd wskazał, że odpis powyższej decyzji wraz z pouczeniem o prawie, sposobie i terminie wniesienia skargi został doręczony E. J. w dniu 16 maja 2023 r.
Na skutek wniosku skarżącego, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. II SPP/Łd 84/23 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata) oraz umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 7 sierpnia 2023 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu skarżącego adw. A. H. W dniu 22 sierpnia 2023 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 24 kwietnia 2023 r.
Zgodnie z zarządzeniem zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2023 r., powyższa skarga została przekazana wraz z jej odpisem i kopertą do organu II instancji celem udzielenia odpowiedzi na skargę i przekazania jej wraz z aktami administracyjnymi – zgodnie z art. 54 § 1-3 p.p.s.a., o czym powiadomiono pełnomocnika skarżącego.
W dniu 27 września 2023 r. (data stempla pocztowego) SKO wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
WSA w Łodzi w powołanym na wstępie postanowieniu z dnia 10 października 2023r. wskazał, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") z zastrzeżeniem wynikającym z art. 53 § 3 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd podkreślił przy tym, że wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w terminie przewidzianym do wniesienia skargi, w żaden sposób nie wpływa na bieg tego terminu, nie ma podstaw do twierdzenia, że w sytuacji złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przed wniesieniem skargi, termin na jej wniesienie ulega zawieszeniu lub też biegnie na nowo dla wyznaczonego pełnomocnika z urzędu. Zdaniem Sądu, taka interpretacja przeczyłaby jednoznacznej treści art. 53 § 1 p.p.s.a. nakazującemu obliczenie terminu do wniesienia skargi od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Sąd podkreślił, że zaskarżenie decyzji po upływie 30 - dniowego terminu od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania tej czynności procesowej
WSA wskazał, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 16 maja 2023 r. Zatem termin przepisany przez prawo na wniesienie skargi upływał z dniem 15 czerwca 2023 r. Natomiast przesyłka, zawierająca skargę, została nadana przez pełnomocnika skarżącego w dniu 22 sierpnia 2023 r., a więc niewątpliwie po upływie 30 - dniowego terminu do wniesienia skargi.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wskazując, że strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie została pouczona, iż nie zawiesza to biegu terminu do złożenia skargi. Wskazano, że po zawiadomieniu wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, pełnomocnik ten złożył skargę zgodnie z terminem wskazanym w art. 53 p.p.s.a. od momentu jego zawiadomienia. Podniesiono, że uchybienie przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu nie powinno w tym zakresie być odczytywane na niekorzyść skarżącego. Złożono ponadto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego (§ 4). W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę złożoną po upływie terminu do jej wniesienia.
Sformułowanie "odrzuca" wskazuje na obowiązek sądu administracyjnego odrzucenia skargi wniesionej po upływie terminu. Należy w tym miejscu podkreślić, że 30 – dniowy termin przewidziany na wniesienie skargi jest terminem ustawowym i sąd nie jest uprawniony do modyfikacji jego długości. Oznacza to, że w sytuacji złożenia skargi po terminie (jak w niniejszej sprawie), sąd jest obowiązany skargę odrzucić, o czym wspomniano już powyżej.
Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony nie tylko w toku postępowania, ale również przed wszczęciem postępowania, czyli jeszcze zanim zostanie złożona skarga. Podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może dążyć do tego, aby jego skargę sporządził profesjonalny prawnik i w tym celu w terminie otwartym na wniesienie tej skargi zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Zasadnie jednak Sąd I instancji wskazał, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego, złożony zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. przed wszczęciem postępowania, nie wstrzymuje biegu terminu przewidzianego na złożenie skargi do sądu administracyjnego. Jednakże może stanowić okoliczność, którą Sąd mógłby ewentualnie wziąć pod uwagę przy badaniu podstaw do przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej.
Zatem, wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym w terminie przewidzianym do wniesienia skargi, pozostaje bez wpływu na bieg tego terminu. W szczególności brak jest podstaw do twierdzenia, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu, termin do złożenia skargi w stosunku do pełnomocnika nie rozpoczął biegu. Taka interpretacja przeczyłaby jednoznacznej treści art. 53 § 2 p.p.s.a. W przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma natomiast instytucji procesowej, która umożliwiałaby zawieszenie terminu do wniesienia skargi do czasu przyznania stronie pełnomocnika z urzędu.
Wobec tego, jeżeli strona, po doręczeniu jej decyzji ostatecznej, zwróci się z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu odstępując przy tym od samodzielnego sporządzenia i wniesienia skargi na tę decyzję, natomiast okres realizacji tego wniosku przekroczy długość terminu do wniesienia skargi, wskutek czego do wyznaczenia pełnomocnika dla strony dojdzie już po upływie terminu do wniesienia skargi, wówczas wyznaczony pełnomocnik, wnosząc skargę w imieniu strony już po upływie terminu, zmuszony jest jednocześnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, od uwzględnienia którego uzależnione będzie nadanie skardze dalszego biegu. Zgodnie bowiem z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego – wnosząc skargę w takich właśnie okolicznościach – nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wniosek taki zawarty został dopiero w zażaleniu na zaskarżone postanowienie Sądu I instancji, a zatem po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości uwzględnienia podniesionej w zażaleniu argumentacji skarżącego, bowiem wskazane tam okoliczności pozostawały bez wpływu na ocenę zasadności zastosowania przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Omawiany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem Sąd I instancji zobowiązany był w okolicznościach niniejszej sprawy do odrzucenia skargi.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu wskazać trzeba, że żądanie to stanowi, jak już wspomniano wyżej, odrębny wniosek procesowy, który nie mógł zostać rozpoznany w ramach niniejszego postępowania. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest na skutek upływu terminu, bezskuteczna. Wniosek taki będzie podlegał rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Skoro zatem w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 16 maja 2023 r., to 30 – dniowy termin do wniesienia skargi upływał z dniem 15 czerwca 2023 r. Natomiast skarga została nadana przez pełnomocnika skarżącego w dniu 22 sierpnia 2023 r., a więc niewątpliwie po upływie terminu. Wobec tego skargę tak wniesioną, zasadnie uznano za wniesioną po terminie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.