Postanowienie NSA z 13 lutego 2024 r., I OZ 50/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 151/23 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz zwrocie wpisu od skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi M.H. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Piotr Przybysz przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z 18 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 151/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi (pkt 1) oraz zwrócił skarżącej kwotę 200 złotych tytułem wpisu (pkt 2).

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, zastępowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, wniosła o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie jej terminu do uiszczenia wpisu, w sytuacji gdy uchybienie terminu do wykonania wezwania nastąpiło z przyczyn, których nie mogła usunąć, aby dokonać wymaganej przez prawo czynności we właściwym czasie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę czy uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Jak bowiem stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Z przywołanych regulacji wynika, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.

Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym uzupełnieniu braków formalnych skargi. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (np. klęski żywiołowe, nagła choroba). Tego rodzaju okolicznościami nie jest błędne zrozumienie pouczenia Sądu, które zostało sformułowane w sposób jasny i precyzyjny. Sąd I instancji wyraźnie pouczył skarżącą, że opłatę tytułem wpisu sądowego od skargi należy uiścić w kasie lub na rachunek bankowy Sądu w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi. Co istotne, Sąd I instancji wskazał, że o zachowaniu terminu do uiszczenia wpisu decyduje data jego uiszczenia, za którą uznaje się datę dokonania tej wpłaty w kasie albo na rachunek bankowy Sądu.

Przesłane pouczenie zostało ujęte w sposób zrozumiały dla osób nieposługujących się specjalistyczną wiedzą prawniczą, a w przypadku jakichkolwiek wątpliwości skarżąca mogła zwrócić się do sądu o jego wyjaśnienie. Usprawiedliwieniem niezachowania terminu nie jest również konieczność podjęcia szeregu czynności, np. dojazd na pocztę oddaloną około 4 kilometrów od miejsca zamieszkania skarżącej. Należy podkreślić, że strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, w tym spełnienia szeregu wymogów o charakterze formalnym. Strony wnoszące skargę muszą respektować zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków muszą liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Z tych przyczyn nieistotne znaczenie ma również okoliczność prowadzenia przez skarżącą kilku lub kilkunastu postępowań sądowych. Skoro więc siedmiodniowy termin na uiszczenie wpisu od skargi upływał 14 kwietnia 2023 r., a skarżąca w tym terminie nie uzupełniła opłaty oraz nie wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych (uczyniła to dopiero 17 kwietnia 2023 r.), tego rodzaju uchybienie w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogło być traktowane jako niezawinione.

Z powyższych względów zażalenie nie mogło zostać uwzględnione i podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 197 § 1 p.p.s.a.