Postanowienie NSA z 3 marca 2017 r., I OZ 502/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 111/16 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 22 czerwca 2016 r.

Sprawa

w sprawie ze skargi A. J., K. J. i Z. J. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. (sygn. akt II SA/Łd 111/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił uczestnikowi postępowania S. J. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 22 czerwca 2016 r.

Ze stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wynika, że WSA w Łodzi wspomnianym wyrokiem z dnia 22 czerwca 2016 r. oddalił skargę A. J., K. J. i Z. J. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Pismami z dnia 26 lipca 2016 r. S. J. wystąpił o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Oświadczył, iż nie miał świadomości odnośnie do przysługującego mu środka prawnego.

W dniu 6 września 2016 r. S. J. odebrał osobiście wezwanie Sądu do uzupełnienia swojego wniosku, poprzez uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz wykazanie, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu – w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przywrócenia terminu.

Opisane wezwanie uczestnik postępowania pozostawił bez odpowiedzi.

WSA w Łodzi uzasadniając odmowę przywrócenia terminu wskazał na przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 781 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) określające przesłanki przywrócenia uchybionego terminu, a także warunki formalne wniosku w tym zakresie.

Sąd I instancji uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż wniosek o przywrócenie terminu złożył w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Dodatkowo nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu. Sąd I instancji nie uwzględnił argumentów S. J., że nie miał wiedzy o sposobie i terminie wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jak wynika z akt sprawy uczestnik postępowania w dniu 17 maja 2016 r. odebrał osobiście zawiadomienie o terminie rozprawy (k. 54 akt sądowych), które zawierało pouczenie, że w przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek, który należy zgłosić w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. We wspomnianym pouczeniu w szczególności wskazano, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia po terminie jest czynnością bezskuteczną. W ocenie WSA w Łodzi wnioskodawca nie zapoznał się z treścią pouczenia, co należy oceniać w kategoriach niedbalstwa, które wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu I instancji przy ocenie kryterium braku winy należy stosować obiektywny, a nie subiektywny miernik staranności.

Od powyższego postanowienia zażalenie złożył S. J. Wskazał, że nie wnosił osobiście skargi w niniejszym postępowaniu i nie był poinformowany przez Z. Ł., który w jego imieniu złożył skargę, o czynnościach podejmowanych w sprawie. Podkreślił, że Z. Ł. nie był uprawniony do reprezentowania jego interesów przed sądem. Wnoszący zażalenie podniósł, że z zawiadomienia o terminie rozprawy dowiedział się, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe, zaś sąd nie powiadomił go, że skarga A. J., K. J. i Z. J. została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Należy wskazać, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe.

Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy strony w uchybieniu określonego terminu ustawowego spoczywa na stronie postępowania. Sąd administracyjny weryfikuje wskazane przez stronę okoliczności, ale nie ustala ich z urzędu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00, LEX nr 655239). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Przyjęcie przez ustawodawcę formuły uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności świadczących o braku winy, nie oznacza jednak, że zainteresowana strona postępowania może poprzestać na gołosłownym oświadczeniu o zaistnieniu określonych faktów i przerzucić na sąd ciężar wykazania, że zdarzenie to rzeczywiście miało miejsce. Należy zwrócić szczególną uwagę, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jednie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.

Przenosząc przedstawione wyżej ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi z dnia 22 czerwca 2016 r. Nie wykazał również, że został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, mimo wyraźnego wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych w tym zakresie.

Jak wynika z akt sprawy S. J. został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy (zawiadomienie odebrał osobiście w dniu 17 maja 2016 r.). Wraz z zawiadomieniem o rozprawie zostało mu przesłane pouczenie, o treści art. 141 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku.

Wobec tak jednoznacznej treści pouczenia, należy podzielić stanowisko Sądu I Instancji, który przyjął, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn zawinionych przez stronę. Strona dbając należycie o swoje interesy powinna ustalić, czy w sprawie zapadł wyrok i jaka jest jego treść, przy czym ustalenia te powinny zostać dokonane w takim czasie, aby możliwe było skuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dopuszczenie się niedbalstwa przez stronę, czy brak staranności w prowadzeniu własnych spraw wyklucza możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Należy zaznaczyć, że poza przypadkiem określonym w art. 140 § 2 p.p.s.a. (strona jest pozbawiona wolność) wojewódzki sąd administracyjny nie doręcza z urzędu sentencji wydanego na rozprawie wyroku oddalającego skargę.

Pozostałe zarzuty podniesione w zażaleniu nie korespondują z przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego. Należy bowiem podkreślić, że NSA w rozpoznawanej sprawie mógł oceniać wyłącznie kwestie dotyczące uchybienia przez uczestnika postępowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a nie kwestie związane z odrzuceniem jego skargi. Postanowienie WSA w Łodzi z dnia 21 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi S. J. nie zostało zaskarżone. Stąd też zarzut braku informacji o wniesieniu skargi w imieniu strony przez Z. Ł. nie mógł zostać uwzględniony na obecnym etapie postępowania. Prawomocne odrzucenie skargi S. J. nie eliminowało go z udziału w niniejszym postępowaniu. Zmianie uległ jedynie jego status ze skarżącego na uczestnika postępowania, któremu przysługują prawa strony, a zatem również prawo złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a także możliwość zaskarżenia orzeczenia.

Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.