Postanowienie NSA z 7 lipca 2010 r., I OZ 505/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SAB/Rz 47/09 odmawiające wyłączenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z.Cz. od orzekania

Sprawa

w sprawie ze skargi J.K. na bezczynność Burmistrza Miasta P. w przedmiocie budowy drogi postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

J.K.złożyła w dniu 8 kwietnia 2010 r. wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z.Cz. od orzekania w sprawie ze jej skargi na bezczynność Burmistrza Miasta P. w przedmiocie budowy drogi. W jej ocenie spełniona została bowiem przesłanka wyłączenia sędziego określona w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2010r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

W uzasadnieniu wniosku podała, że zachowanie sędziego Z.Cz., który przewodniczył rozprawie w dniu 4 marca 2010 r., jednoznacznie wskazywało na jego negatywny stosunek do niej, albowiem podniesionym głosem podważył zasadność złożenia przez nią na tej rozprawie pisma procesowego. Wyjaśniła, że przed przekazaniem w/w pisma sędzia stwierdził, że zawiera ono zgłoszone już wcześniej zarzuty i spowoduje konieczność zawinionego przez nią odroczenia rozprawy. Zdaniem skarżącej takie zachowanie sędziego było nieuzasadnione, gdyż w momencie formułowania opisanej wypowiedzi nie znał on jeszcze treści składanego przez nią pisma.

Nadto podkreśliła, iż w protokole rozprawy brak jest adnotacji odnośnie niewłaściwego - jej zdaniem - zachowania sędziego, co powoduje, iż nie oddaje on rzeczywistego przebiegu posiedzenia sądowego w dniu 4 marca 2010 r.

Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z. Cz. w dniu 14 kwietnia 2010 r. złożył oświadczenie, w którym stwierdził brak podstaw do wyłączenia go od rozpoznania niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SAB/Rz 47/09 odmówił wyłączenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z.Cz.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że J.K. nie wskazała okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w/w Sędziego w niniejszej sprawie, gdyż protokół rozprawy z dnia 4 marca 2010 r. nie potwierdza opisanej przez nią sytuacji. Natomiast treść tego protokołu, jako nie oddającego rzeczywistego przebiegu postępowania sądowego może być zmieniona w drodze sprostowania i uzupełnienia protokołu z posiedzenia sądowego.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 19 P.p.s.a. odmówił wyłączenia sędziego.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia J.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazała, że w trakcie rozprawy sędzia, którego wyłączenia domaga się przed zapoznaniem się z jej pismem procesowym stwierdził, że "po raz piętnasty składa to samo" i "z jej winy znowu jest odroczone postępowanie". Przy czym wyjaśniła, że w protokole rozprawy z dnia 4 marca 2010 r. powyższej wypowiedzi, nie odnotowano, a zatem protokół ten jest nierzetelny. Ponadto, protokół ten zawiera niedopuszczalne stwierdzenie, że "doręczenie pisma na rozprawie z równoczesnym jego nie doręczeniem stronie przeciwnej jest działaniem strony na przewlekłość postępowania", co w ocenie skarżącej potwierdzono późniejszym zarządzeniem o sprostowaniu protokołu tej rozprawy (karta 96 – akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Przepis art. 19 p.p.s.a., podobnie jak inne przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stanowi gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinien być wykorzystywany do innych celów, jak na przykład do przewlekania postępowania sądowego. Dlatego stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów tylko dla usunięcia pozorów braku bezstronności powinno być ostrożne, wyważone i racjonalne. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione.

W przedmiotowej sprawie skarżąca upatruje spełnienie przesłanki wyłączenia sędziego w fakcie, że na rozprawie podważył on zasadność złożenia przez nią pisma procesowego oraz, że pierwotna wersji protokołu rozprawy z dnia 4 marca 2010 r. zawierała niedopuszczalne stwierdzenie wyrażające negatywny stosunek do podejmowanych przez nią czynności.

W związku z powyższym wyjaśnić należy, że stosowanie do treści art. 7 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Zasada ta ma związek z konstytucyjną regułą rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz piśmiennictwie prawniczym podkreśla się, że art. 7 P.p.s.a. wyraża zasadę koncentracji materiału dowodowego, a adresatem tej normy jest przede wszystkim skład orzekający. W szczególności obowiązek ten determinuje pracę sędziego sprawozdawcy, którym mając na uwadze, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadza się tylko uzupełniające postępowanie dowodowe i tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, powinien dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Co więcej obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy, spoczywa również na przewodniczącym, który zgodnie z art. 98 § 1 omawianej ustawy, otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenie, udziela głosu, zadaje pytania, upoważnia do zadawania pytań oraz ogłasza orzeczenie.

Zauważyć należy, że wpływ na sprawność postępowania mają bardzo często również same strony postępowania, które swoim zachowaniem wydłużają czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego.

Analiza akt sprawy nie nasuwa wątpliwości co do bezstronności sędziego Z.Cz. w tej sprawie. Jego działania mieściły się bowiem w zakresie obowiązków jakie spoczywały na nim, z racji przewodniczenia rozprawie z dnia 4 marca 2010 r. oraz pełnienia funkcji sędziego sprawozdawcy w niniejszej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwagi jakich udzielał skarżącej sędzia sprawozdawca miały na celu zapewnienie sprawności prowadzonego postępowania i zmierzały do udzielenia interesom skarżącej ochrony sądowej, bez nieuzasadnionej zwłoki.

Z kolei odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii rzetelności protokołu rozprawy z dnia 4 marca 2010 r. wyjaśnić należy, że funkcją protokołu jest odzwierciedlenie merytorycznego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Przepisu art. 101 § 2 P.p.s.a. nie można rozumieć jako obowiązku protokołowania wszystkich oświadczeń i twierdzeń w ich dosłownym brzmieniu. Zaprotokołowaniu podlegają tylko oświadczenia najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym, powinien on odzwierciedlać wszystkie rozstrzygnięcia podejmowane przez sąd lub zarządzenia przewodniczącego.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, że skarżąca skorzystała z prawa do złożenia wniosku o sprostowanie protokółu posiedzenia, a jej zarzuty dotyczące rzetelności jego sporządzenia zostały rozpoznane.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.