Postanowienie NSA z 15 listopada 2023 r., I OZ 507/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na zarządzenie Przewodniczącego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt II SA/Op 264/23

Sprawa

w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 29 maja 2023 r. nr IN.II.7581.9.2023.EJ w przedmiocie ustalenia opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Zarządzeniem z 28 września 2023 r. sygn. akt II SA/Op 264/23 (dalej zarządzenie z 28 września 2023 r.) Przewodniczący w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. 1705; dalej ppsa), wezwał P.S. (dalej skarżąca) do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi przez uiszczenie dodatkowo kwoty 903 zł, stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535; dalej rozporządzenie), wskazując, że wymienioną kwotę należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie wykonano 28 września 2023 r. i doręczono skarżącej 11 października 2023 r. (k. 74-82 akt sądowych).

Zażalenie złożyła skarżąca, zarzucając zarządzeniu z 28 września 2023 r., że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu [winno być Przewodniczący w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - uw. NSA] do ustalenia wysokości wpisu od skargi nieprawidłowo zastosował § 1 pkt 2 rozporządzenia i na tej podstawie wezwał ją do dopłaty 903 zł na poczet dotychczas uiszczonego wpisu w kwocie 200 zł, podczas gdy prawidłowo zastosowany winien być § 2 ust. 1 pkt 2, ewentualnie § 2 pkt 6 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r., zgodnie z którymi wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, która to kwota została zapłacona w dniu wniesienia skargi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia (k. 86-90 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismem, o którym mowa w art. 230 § 1 ppsa, jest - między innymi - skarga (art. 230 § 2 ppsa). Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 ppsa).

Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...] przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby [...] uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania (art. 220 § 1 zdanie pierwsze ppsa). Skarga [...], od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa).

Wniesiona w tej sprawie skarga dotyczy decyzji Wojewody Opolskiego z 29 maja 2023 r. nr IN.II.7581.9.2023.EJ utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola z 23 marca 2023 r. nr BNSP.6826.3911.2019.AP (dalej decyzja z 23 marca 2023 r.), którą ustalono, na wniosek skarżącej, wysokość rocznej opłaty przekształceniowej z tytułu opłaty za przekształcenie prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności gruntu w udziale wynoszącym 713/10000 we współwłasności nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej numerami działek: [...] arkusz mapy [...], obręb Opole, gmina Opole, w kwocie 1.267,04 zł oraz że wskazaną opłatę należy wnosić przez 29 lat - od 2023 r. do 2051 r. włącznie. Od niniejszej skargi uiszczono opłatę w wysokości 200 zł (k. 30 akt sądowych).

Zarządzeniem z 8 sierpnia 2023 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wezwał skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Wezwanie doręczono skarżącej 24 sierpnia 2023 r. (k. 1, 31-36, 47 akt sądowych).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wskazała, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 36.745 zł, na którą to kwotę składa się suma rocznych opłat przekształceniowych według stanu na dzień uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu prawa własności nieruchomości, w skład której wchodzi grunt obciążony wpisem w księdze wieczystej o roczną opłatę przekształceniową. Według organu, suma rocznych opłat pozostałych do zapłaty od 2023 r. przez kolejne 29 lat opiewać będzie na 36.744,16 zł (k. 68, 71 akt sądowych).

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z 23 marca 2023 r. zostały wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2023 r. poz. 904, dalej up lub ustawa z 20 lipca 2018 r.). W myśl tej ustawy (art. 1 ust. 1), z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Podstawę ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi wydawane przez właściwy organ zaświadczenie potwierdzające przekształcenie (art. 4 ust. 1).

Art. 4 ust. 4 up stanowi, że w zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty (...). Zgodnie z powołanym przepisem, zaświadczenie Prezydenta Miasta Opola z 21 grudnia 2022 r. zawierało informacje o wysokości należnej opłaty i terminach jej wnoszenia. Zgodnie z art. 6 ust. 1 up, jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Przepis ten przewiduje możliwość zakwestionowania zarówno opłaty, o której informuje zaświadczenie, jak i wynikający z niego okres jej wnoszenia. Wydana w niniejszej sprawie decyzja 23 marca 2023 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja z 29 maja 2023 r. dotyczyły obu tych aspektów opłaty przekształceniowej. We wniesionej skardze skarżąca zaskarżyła decyzję II instancji w całości. W konsekwencji, przedmiotem postępowania sądowego jest decyzja ustalająca wysokość należnej opłaty na kwotę 1267,04 zł rocznie i okres jej wnoszenia przez 29 lat od 2023 r. do 2051 r. Kontrolowana przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja nie dotyczy zatem wyłącznie należności pieniężnej na rzecz dotychczasowego właściciela z tytułu następującego - z mocy prawa - przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 20.5.2010 r. I OPS 14/09, ONSAiWSA 2010/4/55 (dalej uchwała I OPS 14/09) uznał, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczaniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał dobitnie na podzielność decyzji, mogącej podlegać zaskarżeniu z powodu tylko wadliwego ustalenia kwoty odszkodowania, niezależnie od kwestii wywłaszczenia nieruchomości. Skoro wpis stały jest właściwy w przypadku zaskarżenia jedynie ustalenia wysokości odszkodowania, to należy uznać, że tym bardziej jest on właściwy w przypadku zaskarżenia całości decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, możliwe jest zastosowanie analogii poglądu wyrażonego w uchwale I OPS 14/09 na gruncie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. co do podstaw uznania wpisu stałego za właściwy w przypadku, gdy strona skarży całość rozstrzygnięcia objętego kwestionowaną decyzją.

Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu nietrafnie określił wysokość wpisu w kwocie 1.103 zł, uznając, że w niniejszej sprawie należny jest wpis stosunkowy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia. W rezultacie, nietrafnie wezwał skarżącą do uzupełnienia wpisu sądowego o 903 zł. Czyni to zarzuty zażalenia usprawiedliwionymi. Wpis od skargi w tej sprawie winien zostać ustalony w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - 200 zł. Zaskarżona decyzja, określając czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków skarżącej, wynika bowiem wprost z przytoczonych wcześniej przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. Skarga dotyczy całości decyzji, która odnosi się nie tylko do należności pieniężnej, lecz także okresu jej wnoszenia przez kolejne lata. Brak jest podstaw do ustalenia w tej sprawie wpisu stosunkowego od skargi lub sumy wpisu stosunkowego odnoszącego się do punktu 1) decyzji z 23 marca 2023 r. i wpisu stałego odnoszącego się do punktu 2) tej decyzji. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest wyłącznie należność pieniężna, a więc - stosownie do art. 231 ppsa - sprawę tę należy zakwalifikować jako "inną sprawę", w której od skargi pobiera się wpis stały.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 ppsa, uchylił zaskarżone zarządzenie.