Postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r., I OZ 515/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 642/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata

Sprawa

w sprawie ze skargi J. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1149/07 odrzucającym skargę J. O. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 607/05 postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Anna Lech przewodniczący

Uzasadnienie

Wnioskiem, który do biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął w dniu [...] marca 2010 r., J. O. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze swojej skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1149/07, odrzucającym skargę J. O. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 607/05.

Wniosek, o którym mowa jest drugim wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowym zakresie. Poprzedni wniosek, który do biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął w dniu [...] września 2009 r., rozpoznany został odmownie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 642/09. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dniem 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1161/09, oddalił zażalenie na powyższe postanowienie.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 642/09 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku z dnia [...] marca 2010 r.

Wskutek wniesienia sprzeciwu skarżącego nastąpiła sytuacja określona w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 642/09, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w myśl art. 243 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Oznacza to, że strona – jeżeli jej poprzedni wniosek załatwiony został negatywnie – może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Natomiast rozpoznając ponowny wniosek ocenia się czy nastąpiła zmiana okoliczności finansowej wnioskującego i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie kolejnego wniosku J. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z ponownie złożonego wniosku wynika, że sytuacja majątkowa skarżącego od czasu rozpoznania wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uległa pogorszeniu, a wniosek ten uzasadniony został analogicznie jak wcześniejszy.

Na to postanowienie zażalenie złożył J. O. wskazując, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. Wskazał także, że w ostatnim czasie przeżył dużo stresu w związku z przebytym udarem mózgu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

na wstępie swych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać na brzmienie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Brzmienie tego przepisu oznacza, że postanowienie referendarza sądowego na skutek wniesionego sprzeciwu upada, czyli powstaje sytuacja, w której sprawa podlega na nowo rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny.

Należy zwrócić uwagę na treść art. 199 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, strony obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wysokość oraz szczególne zasady pobierania wpisu określone zostały przez Radę Ministrów, w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).

Natomiast w myśl art. 214 § 1 i § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przepis art. 230 § 1 powołanej ustawy stanowi zaś, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w art. 230 § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Stosownie zaś do art. 64 § 3 wskazanej ustawy, do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Odnosząc się do kwestii prawa pomocy, to wskazać należy, że może być ono przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (o co wnosił skarżący), następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania

Wskazać jednak należy, iż ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu.

Obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy obciąża wnioskodawcę. Oznacza to, iż to wnioskodawca powinien przedstawić dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, ze prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993roku, nr 61, poz. 284 ze zm.).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za Sądem pierwszej instancji zaznaczyć bowiem należy, że wskazywanych przez skarżącego miesięcznych wydatków, polegających między innymi na spłacie kredytu zaciągniętego na studia córki w Wielkiej Brytanii, czy też spłacie innych kredytów, nie można uznać za koszty związane z niezbędnym utrzymaniem. Poza tym, nie są to nowe okoliczności, które pojawiły się w sytuacji finansowej skarżącego. Argumenty te skarżący podnosił już w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, który to wniosek został załatwiony odmownie postanowieniami najpierw Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący nie wykazał natomiast, że przebyty udar mózgu – co podnosi w niniejszym zażaleniu – wpłynął na pogorszenie jego sytuacji materialnej. Rozpoznając bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd bada tylko sytuację materialną skarżącego.

W związku z tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r. nie narusza obowiązującego prawa.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.