Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił K.P., reprezentowanej przez radcę prawnego A.B., przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała jedynie, iż osiąga dochód w kwocie 1278,65 zł. Strona wezwana została, zarządzeniem z dnia 24 maja 2011 r., do sprecyzowania oświadczenia zawartego we wniosku, poprzez podanie ilości osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, dowodów potwierdzających wysokość alimentów uzyskiwanych przez córkę skarżącej oraz zaświadczenia, iż jest ona osobą bezrobotną, umowy najmu domu położonego w S., dokumentów potwierdzających koszty związane z utrzymaniem najmowanego lokalu, zaświadczenia z właściwego ośrodka pomocy społecznej o liczbie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz o przyznanej i wykorzystanej pomocy społecznej.
W odpowiedzi na to wezwanie K.P. wskazała, iż zamieszkuje wspólnie z córką i trójką wnuków w wieku 16, 18 i 21 lat, na rzecz których uzyskiwane są świadczenia alimentacyjne w kwocie 400 zł. Córka skarżącej nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada rachunku bankowego i utrzymuje się jedynie z prac dorywczych, zlecanych jej przez Urząd Pracy. Dołączono także zaświadczenie z PUP w Koszalinie o zarejestrowaniu córki skarżącej jako osoby bezrobotnej oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego w S. przy ul. L. Nie przedłożono natomiast żadnego dowodu wskazującego na wysokość alimentów, ani umowy najmu domu położonego w S. Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż nr telefonu, który zarejestrowany jest na nazwisko K.P., podany jest w Internecie jako telefon kontaktowy dla osób chcących wynająć lokale wczasowe nad morzem w obiektach przy ul. O. i ul. M. w S. Skarżąca także osobiście oferuje w Internecie wynajem pokoi nad morzem.
Sąd podkreślił, iż w żadnym ze złożonych w sprawie oświadczeń skarżąca nie wskazała na dochody pochodzące z tych źródeł, a zatem jej deklaracje odnośnie sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach nie są prawdziwe. Sąd zakwestionował także twierdzenia, jakoby skarżąca i jej córka, osiągające wspólny dochód poniżej 1950 zł miesięcznie, nie korzystają z pomocy społecznej, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę, że wraz ze skarżącą zamieszkują także jej trzej wnukowie. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie niemożliwe było dokładne poznanie oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, która nie wykazała w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do korzystania z prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K.P., reprezentowana przez tego samego radcę prawnego, domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia i przyznania skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu zażalenia jego autor podniósł, iż wbrew stanowisku Sądu skarżąca w sposób wyczerpujący wypełniła ciążący na niej obowiązek wszelkich posiadanych przez nią dokumentów świadczących o jej trudnej sytuacji materialnej. K.P. odpowiadała w zakreślonych terminach na wszystkie wezwania Sądu, przedkładając posiadane dokumenty i zaświadczenia, które potwierdzały złą sytuację majątkową strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Z kolei art. 255 ustawy P.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd I instancji, który powziął wątpliwości co do informacji przekazywanych przez skarżącą, wezwał ją do nadesłania dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić składane przez nią oświadczenia. Strona jednak nie zastosowała się prawidłowo do powyższego wezwania, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego. Podkreślenia wymaga przy tym, iż w ocenie Sądu odwoławczego wezwanie skarżącej do przedłożenia dodatkowych dokumentów było niezbędne, gdyż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie podała jakichkolwiek informacji, poza wysokością swoich dochodów.
Skarżąca – pomijając w swoich oświadczeniach tak istotne informacje jak dochód uzyskiwany z wynajmu pokoi gościnnych, którą to okoliczność Sąd I instancji ustalił w ramach czynności podjętych z urzędu – uniemożliwiła Sądowi I instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej. Nieprawdziwe oświadczenie strony, a także brak ustosunkowania się skarżącej w zażaleniu do twierdzeń Sądu w tym zakresie, dają podstawę do uznania prawidłowości orzeczenia odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.