Postanowienie NSA z 9 marca 2017 r., I OZ 526/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 884/16 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił W. R. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 29 września 2016 r. odrzucił ww. skargę W. R., gdyż skarżący, pomimo wezwania, nie nadesłał w wyznaczonym terminie jednego odpisu skargi. Pismem z dnia 4 października 2016 r. W. R., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odpisu skargi. Skarżący podniósł, że nie posiadał kopii skargi i nie wiedział w jaki sposób miałby go uzyskać. W jego ocenie, trudno wymagać od osoby niebędącej prawnikiem i niemającej rozeznania w załatwianiu spraw w urzędach by zachowywała kopie pisma procesowego. Skarżący wskazał, że jako laik, wezwanie Sądu zrozumiał w ten sposób, iż Sąd nie posiada egzemplarza skargi, gdyż nie otrzymał go od SKO w K. Skarżący stwierdził, że nie przyszło mu do głowy by skserować pisma z akt sprawy, tym bardziej, że mieszka w odległości ponad 40 km od Sądu. Poza tym, Sąd nie pouczył go o możliwości uzyskania odpisu skargi poprzez wykonanie jej kopii bezpośrednio z akt sprawy.

Sąd I instancji wskazał, że brak winy w uchybieniu terminu do nadesłania odpisu skargi skarżący upatruje w swojej nieznajomości prawa. Zgodnie jednak z powszechnie przyjętą przez orzecznictwo sądowe zasadą, nikt nie może się skutecznie powoływać na nieznajomość prawa. Tym samym nieznajomość prawa procesowego nie może być uznawana jako usprawiedliwiona przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty jest ona zawiniona przez stronę. W ocenie Sądu I instancji, za przywróceniem skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie przemawia również podnoszony przez niego zarzut braku pouczenia o możliwości uzyskania odpisu skargi poprzez wykonanie jej kopii bezpośrednio z akt sprawy. Zgodnie z treścią art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: P.p.s.a.), sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Odpowiednie pouczenia, o których mowa w tym przepisie, odnosić się jednak mają do skutków prawnych danych czynności bądź zaniedbań. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zawierało pouczenie, że skarżący może nadesłać odpis skargi poświadczony za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisany i że odpisem pisma mogą być też uwierzytelnione fotokopie lub wydruki poczty elektronicznej. Skarżący został więc pouczony o możliwych sposobach wykonania wezwania. Sąd nie ma natomiast obowiązku udzielania stronie pouczeń co do wszystkich możliwych zachowań. Mając jednak wątpliwości skarżący mógł zatelefonować do Sądu i uzyskać dalsze informacje co do wykonania wezwania do usunięcia braków formalnych skargi.

Z opisanych wyżej względów WSA w Krakowie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi i w oparciu o treść art. 86 § 1 P.p.s.a. – orzekł o odrzuceniu skargi.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż w okolicznościach sprawy do uchybienia terminu doszło z winy skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżący uchybił terminowi z przyczyn przez siebie niezawinionych. Skarżący nie tylko jest laikiem, niemającym rozeznania w załatwianiu spraw w urzędach, ale nadto cierpi na zaburzenia psychiczne. Z opinii sądowo-psychiatrycznej (k. 43 -46 akt adm.) wynika, że skarżący cierpi na zaburzenia schizo-afektywne, a według biegłych zachodziła konieczność jego leczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Nadto, skarżący w zakreślonym terminie odpisał na wezwanie Sądu i udzielił (w jego mniemaniu) wyjaśnień dlaczego kopii skargi nie posiada oraz skąd Sąd miałby ją uzyskać, a także poprosił o pomoc adwokata z urzędu. Skarżący, zważywszy na jego uwarunkowania, dołożył szczególnej staranności, udzielając Sądowi wyczerpujących informacji oraz starając się o pomoc prawną z urzędu na dalszym etapie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie jest zasadne. Z treści art. 86 § 1 P.p.s.a., wynika, że konieczną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. O braku winy można mówić wówczas, gdy strona dołożyła należytej staranności w prowadzeniu sprawy, a mimo tego nie zdołała dokonać czynności w przewidzianym w prawie terminie.

We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony wskazywał, że skarżący błędnie zrozumiał treść wezwania, nie posiadał żadnego egzemplarza skargi, z którego mógłby wykonać odpis i nie wiedział w jaki sposób mógłby go uzyskać. Skarżący nie zdawał sobie nawet sprawy, iż uchybił wezwaniu Sądu, skoro terminowo na nie odpowiedział.

Naczelny Sąd Administracyjny oceniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy uznał, że skarżący nie zawinił uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu. O braku winy skarżącego przesądziły okoliczności stanu faktycznego. Należało wziąć pod uwagę, że w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie skarżący odniósł się do wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi, jakkolwiek nie wykonał go w sposób prawidłowy. W tym czasie strona działała jednak bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący ma problemy zdrowotne. Świadczy o tym zarówno treść zaskarżonej decyzji w sprawie skierowania skarżącego na przymusowe badania lekarskie w związku z istnieniem podstaw do uznania, że cierpi on na chorobę psychiczną, jak i zalegająca w aktach opinia sądowo-psychiatryczna wydana na podstawie badania psychiatrycznego skarżącego przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2014 r. Z opinii tej wynika m.in., że skarżący cechuje się niskim poziomem intelektualnym, co przy stwierdzonych jednocześnie zaburzeniach psychicznych, uprawdopodabnia twierdzenie, że nie w pełni zrozumiał on wezwanie do uzupełnienia braków formalnych oraz skutki jego niewykonania. Wnioski te potwierdza treść pisma z dnia 11 lipca 2016 r. (wystosowanego w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi), sugerująca, że skarżący rzeczywiście mógł sądzić, iż jego wyjaśnienia odnośnie do braku egzemplarza odpisu skargi i wskazanie gdzie znajduje się oryginał skargi, stanowią wykonanie wezwania Sądu. Podjęte przez skarżącego działania (udzielenie odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy prawnej) świadczą o tym, że podjął on kroki mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności te wskazują na brak winy strony w uchybieniu terminu.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie ocenił, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, co czyni zasadnym uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 86 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.