Postanowienie NSA z 3 lutego 2010 r., I OZ 53/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 721/09 oddalające jego wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. L i M. N od udziału

Sprawa

w sprawie o sygn. akt. I SA/Wa 721/09 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Uzasadnienie

W dniu 26 października 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynął wniosek J. B dotyczący wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E L i M N od udziału w sprawie ze skargi J. B na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżący uzasadnił swój wniosek tym, iż ww. sędziowie orzekali w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 274/05 i wydały wyrok, z powołaniem na który organ administracji wydał decyzję w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z dnia 28 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek J. B o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu Sąd podał, iż stosownie do uregulowań art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwaną P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu.

Jak wynika z oświadczeń złożonych przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. L i M. N - sędziów tych nie łączy z wnioskodawcą jakikolwiek osobisty stosunek, który mógłby wywoływać wątpliwości, co do ich bezstronności.

Na powyższe postanowienie J. B w ustawowym terminie wniósł zażalenie zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 19 P.p.s.a. polegające na jego błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki wynikające z tego przepisu uzasadniające wyłączenie sędziów.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że przyczyną wyłączenia sędziego na wniosek jest aktualnie jakakolwiek okoliczność, pod warunkiem, że wywołuje ona uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Sformułowanie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami.

W ocenie skarżącego z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem wskazani sędziowie brali udział w rozstrzyganiu sprawy ze skargi J. B. pod sygn. akt. I SA/Wa 274/05 także dotyczącej nieruchomości, do której praw dochodzi skarżący. Istnieje zatem wątpliwość co do bezstronności sędziów orzekających w analogicznej sprawie w niniejszym postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem sędzia jest wyłączony w sprawach: 1) w których sędzia jest stroną bądź pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) małżonka sędziego, krewnych sędziego lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia oraz powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z sędzią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których sędzia był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których sędzia świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego sporządzonego z jego udziałem lub rozpoznanego przez niego, a także w sprawach, w których występował jako prokurator, 7) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie 8) w których sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Art. 19 P.p.s.a. zakreśla natomiast tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie zachodzi okoliczność, o jakiej mowa w art. 19 P.p.s.a. Sędziowie E. L i M. N brały udział w wydaniu orzeczenia w sprawie ze skargi J. B na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2004 r. w przedmiocie odmowy wydania odpisu dokumentu (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 274/05), w którym przesądziły, że skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.. W konsekwencji pogląd ten zdeterminował orzeczenie organu pierwszej instancji i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem Kolegium uznało, że J. B nie ma przymiotu strony.

W związku z powyższym okoliczność, że wskazani przez skarżącego sędziowie brali już udział w rozpoznawaniu innej sprawy ze skargi J. B stanowi okoliczność uzasadniającą wyłączenie ich od orzekania niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.