Postanowienie NSA z 1 sierpnia 2012 r., I OZ 537/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 287/12 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi I.K. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

I.K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami.

W treści złożonego wniosku wskazała, że poza lokalem mieszkalnym o pow. 42 m² nie posiada żadnego innego majątku ani też dochodów, jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku, a wsparcia finansowego udziela jej rodzina.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pismem z dnia 13 kwietnia 2012 r. wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez:

• udokumentowanie faktu, że jest osoba bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku;
• udokumentowanie wysokości wydatków przeznaczanych na: czynsz, opłaty za energię elektryczną, dostawy wody, gazu, usługi telekomunikacyjne;
• wskazanie imion, nazwisk oraz stopnia pokrewieństwa osób udzielających jej wsparcia finansowego oraz określenie wysokości tego wsparcia.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca podtrzymała oświadczenie dotyczące pomocy udzielanej jej przez członków rodziny, nie precyzując jednak rozmiaru tego wsparcia. Oprócz tego nadesłała kopie rachunków za energię elektryczną, gaz oraz opłat z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 287/12 odmówił I.K. przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. poz. 270) dalej "P.p.s.a.", wyjaśnił, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca nie wykazała, że w stosunku do jej osoby zachodzi przesłanka przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym.

Z akt sprawy wynika, iż jest ona osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, samotnie prowadzi gospodarstwo domowe ponosząc koszty m.in. z tytułu utrzymania lokalu mieszkalnego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie udzieliła wystarczającej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku dotyczących informacji odnośnie udzielanego jej wsparcia finansowego przez rodzinę. Podała jedynie, że pomoc ta jest w różnej wysokości, niezbędnej do utrzymania. Zdaniem Sądu pierwszej instancji brak dodatkowego oświadczenia skarżącej, uniemożliwia weryfikację jej twierdzeń i ocenę jej możliwości płatniczych. Dla przyznania prawa pomocy niezbędne jest ustalenie relacji między dochodami a wydatkami, osoby ubiegającej się o jej przyznanie.

Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła I.K. i zaskarżając je w całości wniosła o jego uchylenie. Podniosła, że przedłożyła oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach. Poza tym stwierdziła, że jej sytuacja nie uległa zmianie i nadal jest osobą bezrobotną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W związku z tym przyjąć należy, iż rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, na wezwanie Sądu jest zobowiązana złożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia w całości lub w części uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Skarżąca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że podstawą nieuwzględnienia przez Sąd jej wniosku o przyznanie prawa pomocy było nieudzielanie wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie Sądu dotyczące wskazania imion, nazwisk oraz stopnia pokrewieństwa osób udzielających jej wsparcia finansowego oraz nieokreślenie wysokości tego wsparcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że oświadczenie skarżącej zawarte w piśmie z dnia 25 kwietnia 2012 r., w którym stwierdziła, że utrzymuje się dzięki pomocy najbliższej rodziny, która przekazuje jej różne, niezbędne do utrzymania kwoty pieniężne, w tym zakresie nie może być uznane za wystarczające. Oznacza to, że skarżąca nie wyjaśniła istotnych okoliczności faktycznych dotyczących jej sytuacji majątkowej i sytuacji majątkowej jej rodziny, z którą pozostaje na wspólnym utrzymaniu.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że skoro skarżąca nie zastosowała się do wezwania, to złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.