Postanowienie NSA z 21 lipca 2010 r., I OZ 545/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1130/09 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi T. Ś. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił T. Ś. termin do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T. Ś. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2009 r., w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku.

W uzasadnieniu Sąd podał, iż w dniu 16 czerwca 2009 r. T. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Skarga przekazana została organowi w dniu 22 czerwca 2009 r. Po doręczeniu skarżącemu w dniu 18 września 2009 r. odpisu odpowiedzi na skargę, w której organ wnosił o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminu, strona w dniu 25 września 2009 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na to postanowienie. Pełnomocnik skarżącego wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, przedkładając pełnomocnictwo poinformował jednocześnie pismem z dnia 21 stycznia 2010 r., że nie jest w stanie wykonać wezwania Sądu, gdyż nie dysponuje dokładnymi informacjami na temat przyczyn uchybienia terminu. Po dokonaniu przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie zmiany osoby pełnomocnika skarżącego, Sąd wezwał wyznaczonego adwokata do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi poprzez uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi nazwanej "zażalenie" z dnia 30 maja 2010 r. skarżący podał, że jako osoba pozbawiona wolności nie miał możliwości wysłania skargi w terminie. Z uwagi na brak znaczków pocztowych wysłanie skargi we wcześniejszym terminie było niemożliwe. Wskazał, że przesyłki zwykłe nie są rejestrowane i często nie trafiają do adresata. Z tego względu, dopiero, kiedy skorzystał z przepustki mógł kupić znaczki pocztowe i wysłać skargę przesyłką poleconą.

W ocenie Sądu I instancji, uprawdopodobnione zostały okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślił, że skarżący, przebywający w Zakładzie Karnym, chciał mieć pewność, że jego skarga dotrze do adresata i z tego względu za konieczne uznał wysłanie jej jako przesyłki rejestrowanej (poleconej). Z uwagi na brak pewności dostarczenia przesyłki zwykłej, nie przesłał jej – jako takiej – za pośrednictwem Zakładu Karnego. Dla wysłania skargi przesyłką rejestrowaną konieczne było jej opłacenie, co stało się możliwe dopiero kiedy skarżący skorzystał z przepustki.

Sąd wojewódzki dodał, że całokształt okoliczności niniejszej sprawy, w tym także treść akt postępowania administracyjnego, wskazuje na pewną nieporadność skarżącego, przebywającego w Zakładzie Karnym, w jej prowadzeniu. Powyższe oraz brak możliwości zakupu znaczków pocztowych w Zakładzie Karnym przyczyniło się w efekcie do niezawinionego uchybienia terminu.

Zażalenie na to postanowienie wniósł Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, domagając się jego zmiany. W uzasadnieniu podkreślono, iż osadzenie w zakładzie karnym nie jest żadną istotną przeszkodą do wnoszenia środków odwoławczych. Organ dodał, że cała korespondencja skarżącego przesyłana do Generalnego Inspektora przy pomocy administracji zakładu karnego była prawidłowo doręczana i znajduje się w aktach sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu możliwe jest tylko wtedy, gdy uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Z kolei art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, iż ciężar wykazania braku winy spoczywa na stronie, która domaga się przywrócenia i która winna we wniosku wskazać okoliczności uprawdopodabniające brak swojej winy w uchybieniu.

Instytucja przywrócenia terminu umożliwia stronie skorzystanie z uprawnień, które utraciła wskutek uchybienia terminowi procesowemu. Stwarza więc ona stronie możliwość uchylenia skutków opóźnienia w dokonaniu czynności procesowych. Jedną z koniecznych przesłanek do przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Jak wynika z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa i to zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego, brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 1974 r., II CZ 149/74 OSPiKA 1975/2/39).

W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zasadnie uznał, że przyczyny, którymi T. Ś. uzasadniał wniosek o przywrócenie terminu wyczerpują przesłanki uprawdopodobnienia braku winy.

W niniejszej sprawie skarżący podnosi, iż z obawy przed nieprawidłowym doręczeniem zwykłej przesyłki, uznał za konieczne wysłanie skargi przesyłką rejestrowaną (poleconą). Natomiast z uwagi na brak możliwości nabycia znaczków pocztowych w zakładzie karnym, koniecznych do opłacenia takiej przesyłki, skorzystał z tej możliwości dopiero na przepustce.

Nie można również pozostać obojętnym wobec faktu, że przebywanie skarżącego w zakładzie karnym i wynikająca z niego nieporadność stanowiły niewątpliwie przeszkodę w podejmowaniu przez niego czynności procesowych. Z tych też powodów, uwzględniając obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osób pozbawionych wolności nie można uznać, że uchybienie terminu było przez skarżącego zawinione. Zauważyć tutaj należy, że skarżący z należytą starannością i terminowo dokonywał wszystkich czynności procesowych w toku niniejszego postępowania. T. Ś. nie można więc przypisać ogólnego niedbalstwa w prowadzeniu sprawy i dlatego uchybienia terminu w dokonaniu jednej czynności procesowej nie można odczytywać jako jego przejaw, a raczej jako wynik niemożliwości działania usprawiedliwionego nieporadnością spowodowaną obecną sytuacją skarżącego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślenia wymaga, iż przedmiotowa sprawa niewątpliwie dotyczy sfery ściśle osobistych spraw skarżącego, który domaga się od organu udzielenia informacji na temat jego małoletniej córki. Zaznaczyć należy, iż wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony ze względu na konstytucyjnie gwarantowane prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Nie bez znaczenia pozostaje kwestia, że zbyt rygorystyczne stanowisko Sądu I instancji w ocenie okoliczności niniejszej sprawy, prowadziłoby do pozbawienia strony prawa do sądu.

Zgodnie z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z zasady tej wynika, że dostęp do sądu powinien być realny, rzeczywisty, a nie tylko deklarowany. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ograniczone możliwości działania strony pozbawionej wolności – w pewnych sytuacjach mogą pozbawiać ją prawa do sądu.

Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.