Postanowienie NSA z 8 czerwca 2016 r., I OZ 545/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W., M. W., J. W. i M. W. na punkt II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 513/13 o odmowie przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia na bezczynność postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 5 listopada 2015 r., II SA/Wr 513/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w punkcie pierwszym odrzucił skargę, a w punkcie drugim odmówił przyznania skarżącym D. W. i M. W. prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia na bezczynność.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że nie każda działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego. Kognicji tego sądu nie podlega m.in. postanowienie, które organ wyższego stopnia wydaje w następstwie rozpatrzenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, a za takie uznaje się kwestionowane w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] kwietnia 2013 r. nr [...]. Postanowienie to jest bowiem ostateczne i nie podlega zaskarżeniu w toku instancji, o czym strona została poinformowana. Ponadto, nie jest ono postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne, czy rozstrzygającym istotę sprawy. Postępowanie wszczęte w trybie art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie jest kwestią procesową i incydentalną w stosunku do przedmiotu postępowania administracyjnego, a nie merytoryczną i główną w tym postępowaniu. Nie ulega natomiast wątpliwości, że złożenie zażalenia w tym trybie stanowi przesłankę skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skoro na zaskarżone postanowienie nie przysługuje zażalenie w trybie instancyjnym, a postanowienie to nie kończy postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga istoty sprawy, to przedmiotową skargę – jako niepodlegającą kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego – należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.").

Natomiast odnosząc się do złożonego przez skarżących D. W. i M. W. wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd I instancji stwierdził, że wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony na podstawie art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Wskazano, że jak podkreśla się w orzecznictwie, art. 247 p.p.s.a. wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z 30 września 2014 r., II OZ 998/14, publ. LEX nr 1530922). O oczywistej bezzasadności skargi z art. 247 p.p.s.a. można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 24 kwietnia 2014 r., I OZ 329/14, publ. LEX nr 1473377). Sąd I instancji podkreślił, że taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie i tym samym na podstawie art. 247 p.p.s.a. należało odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy.

Powyższe postanowienie w zakresie odmowy przyznania skarżącym D. W. i M. W. prawa pomocy (pkt II sentencji) stało się przedmiotem zażalenia D. W., M. W., J. W. i M. W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyrazili niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne;
2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie była niedopuszczalna i jako taka na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu. W związku z powyższym złożony przez skarżących wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony, albowiem prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.