Postanowienie NSA z 31 maja 2016 r., I OZ 547/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 317/14 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 września 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 317/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek Z. D. o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego.

Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. odrzucił skargę kasacyjną od wyroku tegoż Sądu z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 317/14 oddalającego skargę Z. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

W terminie otwartym do wniesienia zażalenia małżonek skarżącej A. D., będący jej pełnomocnikiem, pismem z dnia 16 lipca 2015 r., powołując się na regulację art. 194 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") złożył "skargę" od powyższego postanowienia, zarzucając mu bezprzedmiotowość i nieważność. Pełnomocnik wskazał, że "naruszenie prawa materialnego i formalnego oraz zaniechanie obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności rzeczonej sprawy jest dostatecznym powodem do zmiany lub uchylenia wskazanego wyżej postanowienia w trybie nieważności". Jednocześnie wniósł o wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 P.p.s.a. sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego.

W oświadczeniu z dnia 1 września 2015 r. Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, odnosząc się do wniosku skarżącego, wskazał, że nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki ustawowe uzasadniające wyłączenie go od orzekania w przedmiotowej sprawie.

Pełnomocnik skarżącej – w zakreślonym terminie – w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku o wyłączenie sędziego sprawozdawcy wskazał, że istotnym powodem wyłączenia wskazanego we wniosku sędziego jest bezprawne, bezpodstawne pozbawienie go zdolności do kształtowania jego praw i obowiązków w myśl rozporządzeń m.in. art. 752 K.c. i art. 87 K.p.c. W jego opinii "niepodważalnie uprawdopodobnił istnienie okoliczności, które wywołują wątpliwości co do bezstronności sędziego".

Oddalając wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powołał się na art. 18 § 1, art. 19 i art. 22 § 1 P.p.s.a. i podniósł, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego orzekającego w sprawie. Zauważył, że skarżąca, działająca przez pełnomocnika, w treści swojego żądania odwołuje się wyłącznie do przesłanki zawartej w art. 19 P.p.s.a., stwierdzając, że w sprawie wystąpiły okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionego sędziego. W ocenie strony postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. wydanym w niniejszej sprawie zostały naruszone zasady legalności, równości wobec prawa a ocena sprawy została dokonana z uchybieniem obowiązku wnikliwego zbadania wszelkich jej okoliczności, a w konsekwencji została ona pozbawiona zdolności do kształtowania swoich praw i obowiązków. Sąd wskazał, że powołane przez skarżącą okoliczności nie odnoszą się do kwestii bezstronności sędziego, ale stanowią przejaw subiektywnego stanowiska wnioskodawczyni niezadowolonej z końcowego rezultatu procesu, z którym zdaje się wchodzić w polemikę. Odmienny pogląd składu sędziowskiego co do bezczynności organu administracji publicznej wyrażony w wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. czy też rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, tj. postanowienie z dnia 2 lipca 2015 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez pełnomocnika nienależącego do kręgu podmiotów określonych w art. 175 P.p.s.a., nie mogą zostać uznane za przekroczenie granic niezawisłości i bezstronności. Rozstrzygnięcia podjęte w tej sprawie są właśnie przejawem tych zasad. Sąd, niezależnie od stanowiska zarówno jednej jak i drugiej strony postępowania, dokonuje analizy akt sprawy i na tej podstawie autonomicznie orzeka. Nie można uznać, że ostateczny kształt rozstrzygnięcia, nieuwzględniający oceny prawnej strony, prowadzić będzie do pozbawienia jej zdolności do kształtowania własnych praw i obowiązków wyłącznie z powodu zarzucanej przez nią stronniczości sędziego orzekającego w danej sprawie. Wnioskodawczyni winna wziąć pod uwagę, że wydane rozstrzygnięcie będzie stanowiło efekt decyzji sędziego działającego w tym zakresie wyłącznie na podstawie i w granicach prawa a nie z jakichkolwiek innych – pozaprawnych – pobudek. Do zastosowania art. 19 P.p.s.a. nie wystarcza subiektywne podejrzenie strony co do braku bezstronności sędziego czy subiektywne odczucie o utracie wiary w bezstronność sędziego. Strona powinna wskazać okoliczności, które mogłyby zostać uznane za obiektywnie świadczące o stronniczości sędziego. Mogą to być fakty związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem oraz inne uwarunkowania zewnętrzne lub wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na nie w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Tym samym przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że wymieniony na wstępie sędzia złożył stosowne oświadczenia podając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do jego wyłączenia. Zgodnie zaś z przyjętym poglądem, jeśli sędzia którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 P.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Z. D., działająca przez pełnomocnika A. D. Wskazała, że "naruszenie, łamanie i omijanie przepisów prawa materialnego i proceduralnego jest dostatecznym powodem do stwierdzenia nieważności postanowienia sygn. akt IV SAB/WA 317/14" oraz na naruszenie praw podmiotowych. Podniosła, że wbrew zasadzie niezawisłości sędziowskiej – wymiar sprawiedliwości odmawia jej zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych i zarzuciła brak wiarygodności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 19 P.p.s.a., Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Wniosek o wyłączenie sędziego, powinien odpowiadać wymogom formalnym określonym w art. 46 P.p.s.a., a dodatkowo, zgodnie z treścią art. 20 P.p.s.a., zawierać uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia. Brak wskazania przyczyn wyłączenia sędziego czyni niemożliwym rozpoznanie wniosku.

Zasadnie zatem Sąd I instancji wezwał skarżącą, w myśl art. 49 § 1 P.p.s.a., do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżąca, działająca przez pełnomocnika A. D., w odpowiedzi na powyższe wezwanie wskazała, że "zasadnym i istotnym powodem wyłączenia sędziego (...) jest bezprawne, bezpodstawne pozbawienie mnie zdolności do kształtowania swoich praw i obowiązków w myśl rozporządzenia m. in. art. 752 K.c., art. 87 K.p.c.". Skarżąca zatem nie przedstawiła żadnych konkretnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania, co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem. Wyjaśnić należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata zaufania w bezstronność sędziego. Nie ma również znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy. Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej w tym zakresie argumentacji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że wniosek Z. D. z dnia 16 lipca 2015 r. o wyłączenie sędziego nie zawierał wszystkich elementów koniecznych do jego rozpoznania i dlatego wezwał skarżącą do jego uzupełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Mimo doręczonego wezwania, skarżąca nie uzupełniła braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziego. W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziego i na podstawie art. 22 § 1 P.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego oddalił.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.