Postanowienie NSA z 27 maja 2009 r., I OZ 548/09

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 27 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 marca 2009 r. sygn. akt II SAB/Sz 155/08 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 30 marca 2009 r. sygn. akt II SAB/Sz 155/08 odmówił przyznania prawa pomocy P. J. w zakresie całkowitym w sprawie jego skargi na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący wprawdzie wskazał, iż jego sytuacja materialna generalnie pozwalała na przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż z treści złożonego oświadczenia wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada majątku a miesięczny dochód, po uwzględnieniu wydatków, wynosi [...] zł.

Podkreślono jednocześnie, iż skarżący wszczął znaczną ilość postępowań przed Sądem i organami administracji, a ich liczba oraz ilość nadsyłanych przez niego pism, a także częste przejazdy ze Świnoujścia do Szczecina wskazują na istnienie innych, poza wykazanymi, źródeł dochodu. Między innymi z repertoriów WSA w Szczecinie wynika, iż P. J. licząc od 1 października 2008 r. do dnia 25 marca 2009 r. wniósł ogółem 267 skarg i wniosków, w tym 227 skarg na bezczynność organu i 40 wniosków o wymierzenie grzywny, zaś skarg na bezczynność innych podmiotów, w tym samym czasie, wpłynęło 16 oraz jeden wniosek o wymierzenie grzywny.

Zdaniem Sądu, skarżący w sposób oczywisty nadużywa przysługującego mu prawa do uzyskiwania informacji publicznej a składając skargi do Sądu nie działa w obronie swoich praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby i jego celem nie jest uzyskiwanie informacji, a następnie uzyskanie ochrony sądowej w razie niezałatwienia wniosku, lecz "tworzenie spraw" i angażowanie rzeszy ludzi zajmujących się wyłącznie jego sprawami. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, iż powyższe wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy należy oceniać szerzej, nie tylko przez pryzmat rozważenia zaistnienia przesłanek z art. 252 § 1 w zw. z art. 246 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, iż domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, a zatem przerzucanie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa jest przejawem dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W zażaleniu na w/w postanowienie P. J., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia, zarzucił Sądowi naruszenie art. 45 i 77 Konstytucji RP, art. 5 i 6 konwencji o ochronie praw człowieka oraz art. 141 i 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu podniesiono między innymi, iż orzeczenie jest całkowicie niesprawiedliwe i nie rozpoznał je całkowicie niezawisły Sąd oraz że zamyka mu drogę sądową obrony praw obywatelskich. Nadto Sąd stronniczo i błędnie zastosował i zinterpretował normy prawne, co stanowi istotną i rażącą obrazę prawa. Ponadto podniesiono, iż od wielu lat posiada takie same dochody i nie przewiduje ich zmiany oraz że poziom ich jest na granicy minimum socjalnego. Dodatkowo orzeczenia WSA w Szczecinie powodują, iż instytucja ta jest martwa i Sąd nadużywa swej dominującej pozycji oraz jego prośby są zbywane milczeniem a Sąd ma obowiązek stać na straży prawa. Skarżący uważa, iż WSA tą procedurą go znieważa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz swym zakresem obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego i rzecznika patentowego - art. 245 § 2 P.p.s.a.

Zauważyć należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący, jako osoba samotna, otrzymująca stały, miesięczny dochód z tytułu świadczenia rentowego nie może zostać uznany za osobę, wobec której istnieje możliwość zastosowania zwolnienia od kosztów postępowania w całości.

Ponadto za słuszne uznać trzeba stanowisko Sądu I instancji, iż niezależnie od powyższych okoliczności na uwadze trzeba mieć prowadzoną przez P. J. działalność skargową. Zasadnym zatem wydaje się przyjęcie, iż skarżący, mimo że - jak podał - utrzymuje się z niskiego dochodu, jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, zważywszy na fakt, iż udaje mu się pokrywać koszty wnoszonych przez siebie licznych skarg i zażaleń. Okoliczność ta, jak podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, może wskazywać, iż składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej.

Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, przytaczając własne ustalenia dotyczące wnoszonych skarg i wniosków, wysnuwa wniosek o podejmowanych przez skarżącego próbach nadmiernego korzystania z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania.

Owe spostrzeżenia Sądu I instancji znajdują także potwierdzenie w postępowaniach prowadzonych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tylko w okresie od 1 lutego 2009 r. do końca marca 2009 r. w sprawach z zażaleń skierowanych do tego Sądu przez P. J. zarejestrowanych zostało aż 127 spraw dotyczących zagadnienia prawa pomocy. Na dzień dzisiejszy liczba ta znacząco wzrosła.

Nadto dodać należy, iż w wielu wcześniej rozpoznawanych sprawach (między innymi w sprawach o sygn. akt I OZ 105/09 do I OZ 132/09 i od I OZ 182/09 do I OZ 189/09 I OZ 439/09, I OZ 462/09) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia wnoszone przez skarżącego, podzielając argumentację Sądu I instancji.

Nie negując prawa strony do zaskarżania niekorzystnych dla niej orzeczeń Sądu I instancji należy przyjąć, iż w przedmiotowej sprawie Sąd odwoławczy nie stwierdził naruszenia prawa przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia.

Z tych wszystkich względów, uznając, że zażalenie nie jest zasadne Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak wyżej.