Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 387/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z 17 marca 2021 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten został ogłoszony po przeprowadzeniu rozprawy, w której skarżąca nie uczestniczyła.
W dniu 29 września 2021 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o udzielenie jej informacji na temat treści wydanego rozstrzygnięcie. W odpowiedzi poinformowano ją, że w jej sprawie zapadł wyrok oddalający skargę.
Następnie w dniu 4 października 2021 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie w/w wyroku z uzasadnieniem. Jak podniosła, o treści wyroku dowiedziała się telefonicznie w dniu 30 września 2021 r. Wskazała, że nie brała udziału w rozprawie z uwagi na sprawowaną opiekę nad ciężko chorym wujem, a ponadto nie wiedziała, że w ciągu 7 dni ma złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie. Z tych względów – jej zdaniem – nie ponosi winy za uchybienie terminowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 387/21, odmówił skarżącej przywrócenia terminu wskazując, że zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (albo doręczenia odpisu sentencji wyroku). Sąd podał, że w niniejszej sprawie, wyrok Sądu oddalający skargę został ogłoszony w dniu 21 września 2021 r., w związku z czym, skarżąca zobowiązana była zgłosić wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku do dnia 28 września 2021 r. Natomiast skarżąca o sporządzenie uzasadnienia wyroku zwróciła się dopiero w dniu 4 października 2021 r. (data nadania), a więc po upływie ustawowego terminu.
Sąd wskazał – powołując się na art. 86 § 1 p.p.s.a. – że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu okoliczności opisane przez skarżącą nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Sąd wskazał bowiem, że skarżąca od dnia otrzymania wezwania na rozprawę (25 sierpnia 2021 r.) wiedziała o skutkach jej nieobecności oraz o procedurze doręczania uzasadnienia wyroku w zależności od treści rozstrzygnięcia.
Sąd podał także, iż skarżąca w dniach od 22 do 28 września 2021 r. miała możliwość uzyskania informacji o treści orzeczenia poprzez kontakt telefoniczny z sekretariatem Sądu. Z tej formy skorzystała – jak przyznała – dopiero w dniu 30 września 2021 r.
Ponadto Sąd wskazał, że nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej opieka strony nad ciężko chorym wujkiem. Zdaniem Sądu nie można bowiem uznać, by sprawowanie nawet wzmożonej (całodobowej opieki) nad osobą chorą stanowiło przeszkodę tego rodzaju, że uniemożliwiało dokonanie w terminie omawianej czynności procesowej. Sąd zaznaczył, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie jest czynnością skomplikowaną i nie wymaga osobistego stawienia się w sądzie. Z akt sprawy wynika natomiast wprost, że skarżąca miała zarówno możliwość telefonicznego skontaktowania się z Sądem, jak i kierowania do niego korespondencji za pomocą poczty.
W tych okolicznościach, Sąd uznał, że nie istnieją podstawy, by przyjąć, że spóźnienie w złożeniu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nastąpiło w okolicznościach przez stronę niezawinionych.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający istotny wpływ na treść zapadłego postanowienia, przez mylne przyjęcie, że skarżąca od dnia wezwania na rozprawę, tj. od 25 sierpnia 2021 r. wiedziała o skutkach jej nieobecności oraz procedurze doręczenia uzasadnienia wyroku i że w dniach od 22 do 28 września 2021r. miała możliwość uzyskania informacji o treści orzeczenia, poprzez kontakt telefoniczny z sekretariatem Sądu, gdy tymczasem wnioskodawczyni działała w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika i nie wiedziała o skutkach nieobecności na rozprawie, nie wiedziała jakie są jej konsekwencje, a następnie od początku miesiąca września 2021 r. aż do chwili śmierci wujka, tj. do dnia [...] października 2021 r. była w całości zajęta opieką nad nim i nie skorzystała z możliwości z uzyskania informacji o treści orzeczenia.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że o treści rozstrzygnięcia w sprawie dowiedziała się dopiero telefonicznie na biurze obsługi interesanta w dniu 30 września 2021 r. Podniosła, że na rozprawie w dniu 21 września 2021 r. nie mogła być – o czym wcześniej informowała – gdyż opiekowała się ciężko chorym na [...] wujem. Oświadczyła, że nie miała wiedzy, iż w ciągu 7 dni należy złożyć wniosek o sporządzenie wyroku, podała, że nie miała adwokata, gdyż nie jest ją na niego stać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy.
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być zatem oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
W niniejszej sprawie podkreślić należy, że w pouczeniu zawartym przy wezwaniu na termin rozprawy na 21 września 2021 r. wskazano, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (pkt 1 pouczenia) oraz, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dniu od dnia ogłoszenia wyroku (pkt 2 pouczenia). Wskazano także, iż złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi (pkt 3 pouczenia). Z akt sprawy wynika, że w/w zawiadomienie o rozprawie skarżąca odebrała w dniu 25 sierpnia 2021 r., o czym świadczy jej własnoręczny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zasadnie zatem Sąd I instancji stwierdził, że od tego właśnie dnia, tj. od 25 sierpnia 2021 r., skarżąca powinna mieć świadomość, w jakim terminie i trybie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Ponadto, skoro skarżąca wiedziała o tym, że rozprawa w niniejszej sprawie ma się odbyć w dniu 21 września 2021 r., to już pod koniec tego dnia mogła telefonicznie dowiedzieć się w Sądzie, jaki zapadł wyrok. To, że dokonała tego dopiero w dniu 30 września 2021 r., nie jest okolicznością wyłączającą brak jej winy w uchybieniu terminu. Należy przy tym podkreślić, że do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest konieczne skorzystanie z usług adwokata, co podnoszono w zażaleniu, gdyż czynność ta nie wymaga specjalistycznej wiedzy prawniczej.
Natomiast wszelkie niezbędne informacje do złożenia takiego wniosku zawarte były w w/w pouczeniu. Ponadto, w razie jakichkolwiek wątpliwości, skarżąca zawsze mogła telefonicznie skontaktować się z Sądem.
Natomiast przesłanką wyłączającą winę w uchybieniu terminu nie może być wskazywana w zażaleniu okoliczność nawarstwienia spraw rodzinnych skarżącej, związana z opieką nad chorym wujem. Nie bagatelizując odczuć skarżącej, nie są to argumenty, o których można by powiedzieć, że uprawdopodobniają przesłankę braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, niezależnych od strony. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie.
Uznać zatem należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.