Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 35/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Wójtowi Gminy Klembów grzywnę w wysokości 500 złotych za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z dnia 21 października 2011 r. na bezczynność Wójta Gminy Klembów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 30 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej (zarejestrowanej pod sygn. akt II SAB/Wa 464/11) wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 25 listopada 2011 r. W. S. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy Klembów grzywny za niewywiązanie się z obowiązków przewidzianych w art. 54 § 2 P.p.s.a., tj. za nieprzekazanie Sądowi skargi na bezczynność Wójta Gminy Klembów w przedmiocie wniosku z dnia 30 września 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wskazania dat publikacji, numerów i pozycji Dz. Urz. Województwa Mazowieckiego, w którym opublikowano uchwały Rady Gminy Klembów z 1999 r. Skarżący zażądał również zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że mimo ustawowego obowiązku przekazania skargi, organ nie przekazał sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ustawowym terminie.
W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie, wskazując, że skarga z odpowiedzią i kompletem dokumentów przesłana została do Sądu w dniu 12 grudnia 2011 r. (l. dz. 455/2011). Organ podniósł, że w dniu 30 września 2011 r. skarżący złożył 23 wnioski. Wskazano, że strona wykorzystuje ustawę o dostępie do informacji publicznej jako instrument osobistej kontroli nad organami i powoduje trudności w funkcjonowaniu Urzędu. Wójt Gminy, powołując się na załączone do odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, oświadczenie, opinię, deklarację nr 1/2011 r. Rady Gminy Klembów z dnia 19 maja 2011 r. w sprawie znieważania organów i funkcjonariuszy publicznych Gminy Klembów podkreślił, że od dnia 19 maja 2011 r. ilość wniosków, skarg i zażaleń wzrosła z 250 do ponad 620.
W ocenie organu z działań i oświadczeń strony wynika, że wnioskodawcy nie chodzi o pozyskiwanie informacji publicznej, ale o wymuszenie na organach Gminy wydanie zaświadczeń i dokumentów służących jako dowody w sprawach podziału, granic i własności nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mając na uwadze charakter prawa dostępu do informacji publicznej jako publicznego prawa podmiotowego gwarantowanego m.in. w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) oraz art. 54 § 1 i art. 55 § 1 P.p.s.a. wskazał, że Wójt Gminy Klembów przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargę, odpowiedź na skargę i akta sprawy z uchybieniem piętnastodniowego terminu. Skarga na bezczynność organu w przedmiocie wniosku z dnia 30 września 2011 r. wpłynęła do organu w dniu 21 października 2011 r., a zatem ostatnim dniem do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, był 7 listopada 2011 r. Tymczasem skarga przekazana została Sądowi dopiero w dniu 15 grudnia 2011 r., a zatem 38 dni po upływie wskazanego terminu. Skarga została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt II SAB/Wa 464/11. Bezspornym zatem było, że organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, przekazał określone w art. 54 § 2 P.p.s.a. dokumenty, jednak uczynił to z uchybieniem terminu. Wymierzenie grzywny w niniejszej sprawie ma zatem przede wszystkim charakter restrykcyjny, co jest także zgodne z ratio legis uregulowań ustawy o dostępie do informacji publicznej, w której tak ustalono terminy postępowania w sprawach prawa dostępu do informacji publicznej oraz jego ochrony sądowej, aby jej udzielenie, odmowa, czy też kontrola sądowa następowała stosunkowo szybko, a tym samym, aby utrzymany był jej prawno - podmiotowy, gwarancyjny charakter. Sąd uznał wniosek W. S. za uzasadniony i wymierzył grzywnę w wysokości 500 złotych. Sąd wziął przy tym pod uwagę okoliczność przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, a także wskazywany przez organ fakt wpływu znacznej liczby wniosków strony kierowanych do Wójta Gminy Klembów o udostępnienie informacji publicznej oraz okres przekroczenia ustawowego terminu.
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012 r. wniósł W. S., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez wymierzenie Wójtowi Gminy Klembów grzywny w wysokości 2000 złotych oraz o przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny - postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 314/12 - postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 79/11 oddalającego wniosek W. S. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminny Klembów za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z dnia 21 października na bezczynność Wójta Gminy Klembów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 30 września 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej. Uchylając postanowienie z dnia 20 marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie realizuje ono żadnej z funkcji, jakie są celem grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. organ winien przekazać skargę wniesioną do sądu administracyjnego za jego pośrednictwem w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Jednakże przepis art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) skraca powyższy trzydziestodniowy termin do dni 15 od dnia otrzymania skargi, w przypadku skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej.
W razie niezastosowania się do obowiązków o których mowa powyżej sąd może, na mocy art. 55 § 1 P.p.s.a., na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
Grzywna wymierzona na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny, pełni także rolę prewencyjną. Na przyjęcie wyłącznie dyscyplinującego charakteru grzywny wskazanej w art. 55 § 1 powołanej ustawy nie pozwala dyspozycja tego przepisu w zestawieniu z art. 54 § 2 tej ustawy. Zawarte w art. 55 § 1 P.p.s.a. stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a.
Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ piętnastodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, czego żalący się nie kwestionuje, organ przekazał sądowi skargę z uchybieniem piętnastodniowego terminu wskazanego w art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, o 38 dni. Złożony został również stosowny wniosek o ukaranie organu grzywną.
Wskazane przez organ przyczyny uchybienia terminu w postaci wielości pism wnoszonych przez skarżącego nie usprawiedliwiają opóźnienia w wywiązaniu się organu z obowiązku nałożonego ustawą, jednakże mogły mieć wpływ na wymiar grzywny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wysokość grzywny ustalona przez Sąd pierwszej instancji (500 złotych), którą kwestionuje W. S., nie pozostaje w rażącej dysproporcji do okoliczności, w jakich doszło do jej wymierzenia, a w szczególności do przyczyn opóźnienia w przekazaniu skargi wraz z aktami sprawy do Sądu, a także do samego czasu trwania tego opóźnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w ramach powierzonej mu w tym zakresie dyskrecjonalnej władzy, wymierzył organowi administracji publicznej grzywnę w stosownej wysokości i szczegółowo wyjaśnił powody rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił stopień zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.