Postanowienie NSA z 17 czerwca 2009 r., I OZ 573/09

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt IV SAB/Gl 13/08 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2008 r. sygn. akt IV SAB/Gl 13/08

Sprawa

w sprawie ze skargi R. H. na bezczynność Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie w przedmiocie dodatku mieszkaniowego p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił R. H. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 28 października 2008 r. w sprawie jego skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż postanowieniem z dnia 28 października 2008 r. odmówiono R. H. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 września 2008 r., które doręczono skarżącemu na ręce córki M. H. w dniu 12 listopada 2008 r. - w drodze doręczenia zastępczego. Następnie w dniu 21 listopada 2008 r. skarżący wniósł zażalenie na w/w postanowienie domagając się jego zmiany. Jednakże WSA zażalenie odrzuciło wskazując, iż zostało wniesione po upływie ustawowego 7 - dniowego terminu, który ostatecznie upływał w dniu 19 listopada 2008 r. Następnie w piśmie z dnia 3 lutego 2009 r. sprecyzowanym w dniu 26 lutego 2009 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 28 października 2008 r. podnosząc, iż korespondencję odebrała córka skarżącego, gdyż on przebywał na turnusie rehabilitacyjnym do dnia 17 listopada 2008 r. a ona w natłoku spraw z uwagi na naukę, opiekę nad chorym dzieckiem przekazała list niepełnosprawnej babce A. S. Z kolei skarżący niezwłocznie po otrzymaniu korespondencji od córki nadał zażalenie do Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, który upłynął skarżącemu w dniu 19 listopada 2008 r. podnosząc, iż skarżący wnosząc skargę wskazał swój adres zamieszkania ul. [...] w Siemianowicach Śląskich i tym samym miał świadomość, że na ten adres będzie wysyłana korespondencja z Sądu. Ponadto skarżący w tym zakresie ponosi odpowiedzialność w stosunku dorosłych domowników przebywających pod tym samym adresem, stosownie do art. 72 P.p.s.a., a córka M. H. składając swój podpis pod potwierdzeniem odbioru korespondencji zobowiązała się oddać ją adresatowi. Taka zaś sytuacja nazywana w postępowaniu jako doręczenie zastępcze oznacza, iż w razie nieobecności adresata doręczenie przesyłki dorosłemu domownikowi uważa się za równoznaczne z doręczeniem pisma samemu adresatowi, co z kolei skutkuje przyjęciem, iż dniem doręczenia przesyłki adresatowi uważa się dzień doręczenia dorosłemu domownikowi ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym z rozpoczęciem biegu terminów procesowych. Czyli od dnia doręczenia przesyłki na ręce córki skarżącego należy liczyć siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia. W ocenie Sądu przedstawione okoliczności nie obalają doręczenia zastępczego, gdyż córka zobowiązała się oddać korespondencję do rąk adresata a nie niepełnosprawnej babce, co świadczy o braku zachowania należytej staranności. Ponadto Sąd dodał, iż córka mogła przekazać informację niezwłocznie po zakończeniu urlopu skarżącego - w dniu 17 listopada 2008 r., kiedy termin do wniesienia zażalenia pozostawał jeszcze otwarty do dnia 19 listopada 2008 r.

Od powyższego postanowienia złożono zażalenie, w którym zarzucono:

1. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na uznaniu, iż skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2008 r. w związku z czym, brak jest przewidzianych przez przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie,
2. obrazę art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną wykładnię i zastosowanie.

Na podstawie powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2008 r.

W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżącemu nie można postawić zarzutu niedbałości czy też niestaranności, gdyż jego zdaniem dołożył wszelkiej staranności ku temu, aby czynność w toku postępowania sądowego dokonana została w terminie właściwym. Ponadto skarżący spełnił również wszystkie wymagania z art. 87 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi składając wniosek o przywrócenie terminu. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem WSA, jakoby ponosi odpowiedzialność za działania czy zaniechania córki, w szczególności za to, że nie poinformowała go o tym, iż odebrała korespondencję i kiedy to nastąpiło. Również wskazano, iż w ramach doręczenia zastępczego nie można przerzucać odpowiedzialności za zaniedbania osoby odbierającej przesyłkę analogicznie jakby skarżący ponosił winę za zaniedbania np. pełnomocnika procesowego. W niniejszej sprawie skarżący nie posiadał wiedzy o terminie i doręczeniu korespondencji więc nie można mówić, iż ponosi on winę w zaniedbaniu przez inne osoby określonych obowiązków, które nie były pełnomocnikiem skarżącego czy też osobą upoważnioną do odbioru korespondencji, a której uprawnienie opiera się nie na woli skarżącego a na przepisach prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej P.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W przedmiotowej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu podał fakt, iż postanowienie z dnia 28 października 2008 r. odebrała jego córka w dniu 12 listopada 2008 r. i dopiero w dniu, według relacji skarżącego, tj. 21 listopada 2008 r. przekazała ją skarżącemu, a on nie może ponosić odpowiedzialności za działania lub zaniechania córki, która go nie poinformowała o terminie i fakcie odebrania przesyłki.

Stosownie do art. 72 P.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem.

W związku z powyższym, skoro w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie odebrała córka skarżącego w dniu 12 listopada 2008 r., to doręczenie należy uznać za skuteczne, a tym samym od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi na w/w postanowienie. M. H. składając podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zobowiązała się do oddania przesyłki. Wykonując ów obowiązek wykazała się jednak niedbalstwem o czym świadczy nie tylko fakt przekazania tej przesyłki niepełnosprawnej babce A. S., ale też poinformowanie ojca o przesyłce dopiero w dniu 21 listopada 2009 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje jednak jak podniesiono już wyżej, iż niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi bowiem okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu (tak: postanowienie NSA z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 174/09) jak i przesłanki wyłączającej winę w uchybieniu terminu dla podmiotu ubiegającego się o przywrócenie terminu.

Należy podkreślić, iż nie było to pierwsze pismo skierowane do skarżącego przez Sąd pierwszej instancji zaś wszczynając postępowanie skarżący powinien mieć świadomość, iż przesyłki z Sądu będą kierowane na adres podany w aktach sprawy. Ponadto obowiązkiem każdego jest zadbanie o dopilnowanie swoich spraw, bowiem orzecznictwo administracyjne jednoznacznie stoi na stanowisku, iż nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak: niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), bądź nieznajomość prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998 r. I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127). Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że doręczenie dokonane w trybie art. 72 P.p.s.a. do rąk dorosłego domownika traktowane winno być jako równoznaczne z doręczeniem stronie i wywołuje ono takie same skutki, łącznie z rozpoczęciem biegu terminów do wystąpienia ze środkami procesowymi. Od dnia 12 listopada 2008 r., czyli od dnia dokonania tego doręczenia zastępczego, należy więc liczyć 7 - dniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 28 października 2008 r., który skarżącemu upłynął w dniu 19 listopada 2008 r.

Nadto nie można uznać za zasadny zarzut, iż "skarżący nie ponosi winy w zaniedbaniu przez inne osoby określonych obowiązków, zwłaszcza jeśli nie były pełnomocnikiem skarżącego lub osobą upoważnioną do odbioru korespondencji...", bowiem ustawa nie wymaga, aby dorosły domownik, administrator domu lub dozorca byli upoważnieni do odbioru pisma (patrz: "Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego" pod red. Bogusława Dautera, wyd. Lewis Nexis, Warszawa 2009 r., s. 235 oraz Komentarz - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod. red. Bogusława Dautera, Bogusława Gruszczyńskiego, Andrzeja Kabata, Małgorzaty Niezgódka - Medek, Zakamycze 2005 r., s. 190 ust. 4).

W tej sytuacji postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 marca 2009 r. należy uznać za prawidłowe.

Reasumując, w rozpatrywanej sprawie nie można przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową. Czynność doręczenia zastępczego przesyłki adresowanej do skarżącego została dokonana prawidłowo. Zażalenie nie zostało oparte na usprawiedliwionej podstawie, gdyż skarżący nie wykazał, że przyczyną niezłożenia zażalenia w terminie były przeszkody, których strona nie mogła przezwyciężyć, przy użyciu dostępnych dla niej środków.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.