Postanowienie NSA z 26 czerwca 2019 r., I OZ 576/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Uczelni im. [...] z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1388/18 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi Uczelni im. [..] z siedzibą w G. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [..] maja 2018 r., nr [..] w przedmiocie cofnięcia założycielowi – [..] w W. pozwolenia na utworzenie Uczelni im. [..] w G. postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Rafał Stasikowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1388/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Uczelni im. [..] w G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2018 r. o odrzuceniu skargi Uczelni im. [..] w G. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [..] maja 2018 r. w przedmiocie cofnięcia założycielowi – [..] im. [..] w W. pozwolenia na utworzenie Uczelni im. [..] w G. Skarga podlegała odrzuceniu z uwagi na fakt, że zdaniem Sądu jedynym adresatem decyzji udzielającej pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej jest jej założyciel. Uczelnia im. [..] z siedzibą w G. nie ma interesu prawnego do złożenia skargi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że odpis orzeczenia z dnia 9 listopada 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony pełnomocnikowi skarżącego R. Z. w dniu 23 listopada 2018 r. Pomimo pouczenia o obowiązku podpisania skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, R. Z. złożył do Sądu w dniu 21 grudnia 2018 r. podpisaną osobiście skargę kasacyjną. W dniu 18 stycznia 2018 r. Sąd I instancji odrzucił w/w skargę kasacyjną, nadmieniając, że pełnomocnik skarżącego R. Z. wnosząc podpisaną osobiście skargę kasacyjną naruszył art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej p.p.s.a.). Odpis w/w postanowienia został doręczony R. Z. w dniu 1 lutego 2019 r.

Sąd wskazał, że w dniu "8 lutego 2018 r." (w rzeczywistości 8 lutego 2019 r.) do Sądu Wojewódzkiego został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. Wniosek został podpisany przez ustanowionego w dniu 1 lutego 2019 r. pełnomocnika skarżącego adw. S. P. W treści wniosku nadmieniono, że R. Z. posiadał pełnomocnictwo do działania przed sądami administracyjnymi, jednak dokument nie upoważniał go do udzielania dalszych pełnomocnictw. R. Z. nie mógł zatem skutecznie złożyć skargi kasacyjnej bowiem nie miał do tego umocowania. Skarżąca uczelnia w okresie, gdy został doręczony odpis postanowienia o odrzuceniu skargi nie mogła skutecznie działać, albowiem na początku listopada 2018 r. rezygnację z pełnienia funkcji złożył jej dotychczasowy rektor – J. B. który od dnia złożenia ustnej rezygnacji zaniechał pełnienia swoich obowiązków. Założyciel uczelni w dniu 4 listopada 2018 r. formalnie odwołał J.B. z funkcji rektora. Zdaniem pełnomocnika, w okresie, gdy biegł termin do złożenia skargi kasacyjnej brak było odpowiedniego organu, który mógłby udzielić stosownego pełnomocnictwa adwokatowi bądź radcy prawnemu do przygotowania i złożenia skargi kasacyjnej. Nowy rektor został powołany dopiero w dniu 1 lutego 2019 r. Jedną z pierwszych czynności było ustanowienie adwokata do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz złożenie tej skargi.

Zdaniem Sądu, przedstawione przez skarżącego argumenty nie uprawdopadabniają, że złożenie skargi kasacyjnej w terminie było istotnie niemożliwe. Profesjonalny pełnomocnik skarżącego oparł wniosek o przywrócenie terminu na twierdzeniu, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik R. Z. nie miał umocowania do udzielania dalszych pełnomocnictw profesjonalnym pełnomocnikom. Sąd wskazał na art. 36 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym pełnomocnictwo może być ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 39 pkt 2 p.p.s.a., pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych czynności obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielania dalszych pełnomocnictw. Wobec powyższego, R. Z. miał umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Na zachowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie miały wpływu zmiany personalne zachodzące na stanowisku Rektora Uczelni im. [..] w G. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik R. Z. został przy piśmie Sądu z dnia 19 listopada 2018 r. pouczony, że skargę kasacyjną można wnieść w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia oraz że powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Pouczenie zostało doręczone R.Z. w dniu 23 listopada 2018 r.

Z uzasadnienia złożonego wniosku nie wynika zdaniem Sądu, aby skarżący podjął wystarczające działania mające na celu złożenie wniosku w terminie.

Zażalenie na to postanowienie wniosła Uczelnia im. [..] w G., zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że strona skarżąca zawiniła uchybieniu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej, podczas gdy w okresie, gdy biegł termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie miała organu reprezentującego, ani skutecznie umocowanego pełnomocnika, który mógłby podejmować wówczas czynności, w tym ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata oraz art. 35 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że działający jako pełnomocnik skarżącej na etapie postępowania przed WSA R. Z. mógł nadal reprezentować uczelnię w tym ustanowić dalszego pełnomocnika, podczas gdy był on pełnomocnikiem skarżącej z racji tego, że był jej pracownikiem, a jego umowa została rozwiązana z dniem 31 października 2018 r./ termin do którego była zawarta/. Po tej dacie nie miał już on umocowania do reprezentowania skarżącej, stąd skarżąca nie może ponosić konsekwencji podejmowanych przez niego działań.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Kryterium braku winy, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. Wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, a przywrócenie terminu nie jest instytucją przynależną stronie skarżącej tylko dlatego, że złożyła wniosek o jego przywrócenie.

W tej sprawie istotne jest, że w dniu 1 października 2017 r. w sprawie rektor Uczelni im. [..]. z siedzibą w G. udzielił bezterminowego pełnomocnictwa dla R. B.a Z.. do reprezentowania Uczelni przed sądami administracyjnymi. Z przedłożonej do akt postępowania sądowego umowy o pracę zawartej między R. Z. a Uczelnią im. [..] z siedzibą w G. wynika, że R. Z. pozostawał pracownikiem Uczelni zatrudnionym na stanowisku pełnomocnika rektora ds. administracyjnych od 1 listopada 2016 r do 31 października 2018 r. Tym samym, ustanawiając R. Z. pełnomocnikiem Uczelni przed sądami administracyjnymi w dniu 1 października 2017 r., władze Uczelni powinny liczyć się z tym, że umowa o pracę będąca podstawą dla ustanowienia R. Z. pełnomocnikiem Uczelni przed sądami administracyjnego wygaśnie z dniem 31 października 2018 r., zaś wygaśnięcie tej umowy nie musi wiązać się z wcześniejszym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Należyta dbałość o własne interesy Uczelni w postępowaniu przed sądem administracyjnym powinna zatem uzewnętrzniać się w ustanowieniu takiego pełnomocnika, który byłby zdolny reprezentować Uczelnię w toku postępowania, a czego Uczelnia nie dokonała, mając wiedzę o terminie wygaśnięcia umowy o pracę osoby wyznaczonej pełnomocnikiem Uczelni. Uczelnia miała zatem możliwość zadbania o swoje interesy przed sądem administracyjnym przed dniem odwołania J. B. z funkcji rektora Uczelni. Wyznaczając pełnomocnikiem pracownika Uczelni, którego umowa ma charakter terminowy, Uczelnia musiała liczyć się z tym, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego umowa o pracę zawarta z tym pełnomocnikiem może wygasnąć. Należało zatem wyznaczyć z wyprzedzeniem pełnomocnika, który mógłby reprezentować Uczelnię w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tak aby zabezpieczyć się przed negatywnymi konsekwencjami wygaśnięcia pełnomocnictwa procesowego dla R. Z. w związku z utratą przez niego pracownika Uczelni (art. 35 § 2 p.p.s.a.).

Dalej należy zauważyć, iż po pierwsze następcze konsekwencje braku osoby odpowiedzialnej za kierowanie Uczelnią w okresie od 4 listopada 2018 r. do 1 lutego 2019 r. nie uniemożliwiały wcześniejszego zadbania o interesy Uczelni przed sądem administracyjnym. Po drugie, okres od 4 listopada 2018 r. do 1 lutego 2019 r. jest okresem zbyt długim na podstawową czynność dla funkcjonowania Uczelni jaką jest powołanie organu – rektora Uczelni, co nie uprawdopodabnia braku winy.

W związku z tym okoliczności te nie mogą być podstawą dla przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uczelnia nie wykazała, aby podejmując czynności procesowe w sprawie, w tym przede wszystkim wnosząc skargę kasacyjną, zadbała o ustanowienie pełnomocnika zdolnego do reprezentacji uczelni przed sądem administracyjnym, w tym również poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.